Việc tăng giá các mặt hàng hiện nay là điều bất khả kháng. Vấn đề cốt yếu cần phải làm là tăng cường công tác quản lý, ngăn chặn tình trạng “té nước theo mưa”, đẩy giá một số mặt hàng vượt lên khỏi tầm kiểm soát.

Tiến sĩ Trần Du Lịch, Viện trưởng Viện Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh đã khẳng định với phóng viên báo Quân đội nhân dân như vậy vào sáng 19-3...

Giá tăng từ siêu thị đến chợ... “cóc”

Đến Siêu thị Coop Mart nằm trên đường Nguyễn Đình Chiểu, quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh, khi chúng tôi đặt vấn đề tìm hiểu giá cả các mặt hàng, các nhân viên hành chính ở đây nói: “Chuyện tăng giá các mặt hàng là vấn đề hết sức nhạy cảm nên chúng em không thể trả lời nhà báo được”. Khi chúng tôi đề nghị được gặp giám đốc, bộ phận hành chính lại dè dặt hơn: “Mong anh thông cảm, giám đốc đang bận... họp”. Tìm hiểu qua một số nhân viên bán hàng, chúng tôi được biết, biểu giá bán hàng của hệ thống siêu thị được thay đổi vào ngày thứ hai hằng tuần. Từ sau Tết Nguyên đán đến nay, hầu hết các mặt hàng đều được điều chỉnh theo hướng tăng lên. Đợt tăng giá hàng loạt mặt hàng lần này bắt đầu áp dụng từ ngày 17-3. Hầu hết các mặt hàng đều tăng giá bán từ 5% trở lên. Hàng lương thực, thực phẩm tăng 10-20%. Riêng hàng hải sản tươi sống thì giá cả biến động từng ngày...

Các mặt hàng trong siêu thị được niêm yết giá công khai (chụp tại Siêu thị Coop Mart sáng 19-3).

Nguyên nhân các siêu thị tăng giá bán lẻ các mặt hàng là do những nhà cung cấp hàng hóa đã đua nhau tăng giá. Lộ trình của đợt tăng giá này được các nhà cung cấp hàng hóa chuẩn bị ngay sau khi giá xăng, dầu tăng vào ngày 25-2 và đã thông báo trước cho hệ thống các siêu thị biết. Bởi vậy, việc tăng giá hoàn toàn không là yếu tố bất ngờ. Nhà cung cấp Vissan là đầu mối đầu tiên nâng giá bán mặt hàng thịt lợn lên 20% trong ngày 17-3, thì ngay sau đó, Công ty CP cũng thông báo mức giá mới tương ứng.

Giá cả tăng nhưng sức mua của người dân vẫn không hề giảm. Các gian hàng trong siêu thị từ sáng đến tối luôn đông nghẹt khách. - “Dù giá cả có tăng bao nhiêu đi nữa thì cuộc sống vẫn phải tiếp diễn. Nhưng trước đây cả nhà tui ăn mỗi ngày 5 lạng thịt, thì nay chỉ dám mua có 3 lạng thôi” – Bà Nguyễn Kim Oanh, ở đường Nguyễn Duy Dương, quận 10 thở dài nói như vậy.

Siêu thị, được coi là chốn mua sắm của những người dân có mức sống trung bình trở lên. Còn người thu nhập thấp thì vẫn phải mua thực phẩm ở các khu chợ, nơi mà vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm luôn là đề tài thời sự. Dù chất lượng hàng hóa ở các khu chợ không được sạch sẽ, thơm tho như trong siêu thị, nhưng giá cả cũng bị đẩy vào “cuộc đua phi mã”, chỉ thấp hơn trong siêu thị chút đỉnh. Bà Nguyễn Thị Lài, bán hàng thịt ở chợ Bà Chiểu cho biết: Dù giá thịt bán lẻ tăng nhưng người bán không vì thế mà được lãi cao, vì giá thịt bỏ mối đã tăng cao. “Giá tăng thì cả người mua và người bán đều khổ, nhưng biết làm sao được”- Bà Lài nói.

Đợt tăng giá mới này khiến cuộc sống của người thu nhập thấp, nhất là hàng vạn công nhân đang làm việc tại các khu công nghiệp, vốn đã khó khăn lại càng khó khăn hơn. Không chỉ lo chuyện cơm áo hằng ngày, mà tiền thuê phòng trọ cũng đang... cuốn theo giá thị trường. Giá nhà trọ từ sau Tết đến nay đã tăng thêm 30.000 – 50.000 đồng/phòng/tháng.

Làm gì để ngăn chặn tình trạng “té nước theo mưa”?

Điển hình của tình trạng “té nước theo mưa”, đẩy giá sản phẩm lên chóng mặt là mặt hàng gạch ống xây dựng. Tại các khu sản xuất gạch vùng ven Thành phố Hồ Chí Minh, giá gạch đua nhau phi nước đại từng ngày. Chỉ trong vòng vài tháng, giá gạch đã tăng gấp đôi. Hiện giá gạch đã được đẩy lên mức 1.300 – 1.600 đồng/viên, tùy loại. Tốc độ phi mã của gạch cùng một số mặt hàng xây dựng thiết yếu khác, đã đẩy nhiều nhà thầu vào tình cảnh thua lỗ nặng nề. Không ít nhà thầu đã chấp nhận “chịu phạt” để bỏ cuộc, vì càng làm công trình, càng lỗ nặng hơn...

Tiến sĩ Trần Du Lịch khẳng định: “Kiềm chế lạm phát là trách nhiệm của quản lý kinh tế vĩ mô, nhưng ngăn chặn tình trạng lợi dụng tăng giá để lũng đoạn thị trường ở một số mặt hàng, thì trách nhiệm chính lại thuộc về khả năng quản lý của các địa phương. Chúng ta hoàn toàn có khả năng khống chế nó nếu có sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền và cơ quan chức năng”.

Theo Tiến sĩ Trần Du Lịch, phương pháp hữu hiệu nhất là buộc các nhà cung cấp hàng hóa và người bán hàng phải niêm yết giá cả công khai. Vấn đề này chúng ta đã làm tốt ở hệ thống các siêu thị và các đầu mối cung cấp hàng hóa. Tuy nhiên, thị trường bán lẻ thì còn bị thả nổi, buông lỏng. Để làm tốt vấn đề này, chính quyền cơ sở và cơ quan quản lý thị trường phải siết chặt công tác quản lý, xử lý nghiêm những trường hợp cố tình vi phạm. Chẳng hạn, mặt hàng gạch xây dựng, nếu được quản lý tốt, có qui định niêm yết giá cả công khai ngay tại các lò gạch, không để cho các chủ lò gạch tự tung tự tác, thì việc tăng giá bán không đến mức chóng mặt như hiện nay...

Theo ông Nguyễn Nam Vinh, Chủ nhiệm Văn phòng Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ Người tiêu dùng phía Nam (VINASTAS), sau những đợt điều chỉnh giá cả thị trường, tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng... lại có “đất” phát triển. Một bộ phận kinh doanh nhằm vào đó để tung ra thị trường hàng hóa quá đát bằng cách hạ giá bán thấp hơn các mặt hàng cùng chủng loại của các thương hiệu khác. Bởi vậy trong cơn “bão” giá, người tiêu dùng cũng cần tỉnh táo, thận trọng trước những “chiêu” khuyến mãi, giảm giá...

Bài và ảnh: LỮ NGÀN