QĐND Online - Ngày 7-1, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã tổ chức họp báo thường kỳ quý 4-2015. Tại buổi họp báo, đại diện lãnh đạo Cục An toàn bức xạ hạt nhân (ATBXHN) đã thông tin về sự cố mất nguồn phóng xạ ở tỉnh Bắc Kạn.

Theo thông tin Cục ATBXHN cho biết, nguồn phóng xạ bị mất là nguồn Cs-137 (loại nguồn kín, mã hiệu CS-137DT, do Trung Quốc sản xuất) có hoạt độ là 4,5 mCi tại thời điểm ngày 21-7-2010. Nguồn phóng xạ được sử dụng để đo mức nhằm điều khiển tự động xả Clinker trong nhà máy xi măng của Công ty Cổ phần xi măng Bắc Kạn DATC (Công ty DATC), có địa chỉ tại Suối Viền, phường Xuất Hóa, thành phố Bắc Kạn, tỉnh Bắc Kạn.

Cục ATBXHN đã cấp giấy phép cho Công ty DATC sử dụng nguồn phóng xạ này số 270/GP-ATBXHN ngày 12-8-2010, có giá trị đến hết ngày 13-8-2013. Ngày 24-12-2014 Sở KH&CN Bắc Kạn đã báo cáo Bộ KH&CN, trong đó có báo cáo về nguồn phóng xạ này đang được lưu tại kho của Công ty DATC. Do quá trình sản xuất và kinh doanh bị thua lỗ, Công ty DATC đã không còn sản xuất nữa và nguồn phóng xạ được đưa vào kho lưu giữ. Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển (BIDV) tỉnh Bắc Kạn đã tiếp quản toàn bộ tài sản của Công ty DATC từ ngày 31-3-2015 bao gồm cả nguồn phóng xạ trên.

Họp báo thường kỳ quý 4-2015 của Bộ KH&CN. 

Ngày 15-12-2015, vào hồi 8 giờ 30 phút, ông Đinh Văn Bằng - đại diện pháp lý của Công ty DATC thông báo bằng điện thoại cho Sở KH&CN tỉnh Bắc Kạn về việc nguồn phóng xạ Cs-137 đã bị mất cắp. Công an tỉnh Bắc Kạn và Sở KH&CN tỉnh Bắc Kạn đã ngay lập tức xuống hiện trường làm việc. Qua quá trình làm việc tại địa điểm lưu giữ nguồn phóng xạ, bảo vệ của Ngân hàng BIDV Bắc Kạn khai báo rằng cách đây khoảng 2 tháng đã phát hiện khóa cửa kho bị cưa, nên đã vận chuyển các đồ đạc, thiết bị ở kho lưu giữ nguồn phóng xạ sang phòng bên cạnh, nhưng trong thùng gỗ không còn nguồn phóng xạ nữa. Tuy nhiên, bảo vệ đã không báo cáo lãnh đạo Ngân hàng BIDV và đã chuyển thùng gỗ ra ngoài. Các nội dung này đã được Phòng An ninh điều tra, Công an tỉnh Bắc Kạn điều tra, xác minh. Tuy nhiên, cho đến nay không rõ được thời điểm mất nguồn phóng xạ là khi nào và đang phải chờ kết quả điều tra, xác minh của Công an tỉnh Bắc Kạn.

Nguồn phóng xạ bị mất theo phân loại của Quy chuẩn Việt Nam 6:2010/BKHCN về phân nhóm và phân loại nguồn phóng xạ thì thuộc nhóm số V (Nhóm V là nguồn phóng xạ có tỷ số hoạt độ tổng cộng trên hoạt độ riêng nhỏ hơn 0,01. Đối với nguồn phóng xạ này thì tỷ số này là 0,0016). Theo tài liệu của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA TECDOC 1344) thì nguồn loại này là không nguy hiểm cho con người, cũng như không người nào có thể bị tổn thương bởi nguồn phóng xạ loại này khi tiếp xúc gần. Do đó, công tác thông tin tuyên truyền phải hết sức thận trọng tránh gây hoang mang trong dư luận. Trước mắt, ưu tiên cho công tác tìm kiếm, thu hồi và sau đó là xử lý trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan theo quy định của pháp luật. Sự cố mất nguồn phóng xạ này xảy ra trong thời điểm đơn vị chủ sở hữu nguồn phóng xạ đã bị phát mãi tài sản và toàn bộ tài sản của Công ty DATC được giao cho Ngân hàng TMCP BIDV quản lý. Đây là khe hở trong công tác quản lý nguồn phóng xạ.

Để xử lý sự cố nêu trên và kịp thời khắc phục các hạn chế về công tác quản lý an ninh nguồn phóng xạ của các cơ sở có sử dụng nguồn phóng xạ trong cả nước, Bộ KH&CN đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Bắc Kạn tổ chức công tác tìm kiếm và thu hồi nguồn phóng xạ bị mất cắp nêu trên; phối hợp với Bộ KH&CN xử lý trách nhiệm của các tổ chức và cá nhân có liên quan theo quy định của pháp luật, báo cáo Thủ tướng Chính phủ... Bộ KH&CN phối hợp với Bộ Quốc phòng chỉ đạo các đơn vị có liên quan phối hợp thu hồi các nguồn phóng xạ đã qua sử dụng của các cơ sở bức xạ trong cả nước trong năm 2016, ưu tiên thu hồi ngay đối với các cơ sở không đủ điều kiện lưu giữ bảo đảm an toàn và an ninh các nguồn phóng xạ đã qua sử dụng.

Tin, ảnh: ĐÔNG HẢI