Khám "không khí ở Hà Nội": Cấp báo

Nhiều xe máy lưu thông trên đường không đạt tiêu chuẩn khí thải

Ô nhiễm môi trường không khí – “Biết rồi, khổ lắm, nói mãi”

Theo các cơ quan chức năng, tính đến thời điểm này, tổng số xe máy đăng ký của Hà Nội vào khoảng hơn 1,7 triệu chiếc, cộng với khoảng 400.000 xe máy vãng lai từ các vùng lân cận ngày đêm hoạt động trên địa bàn. Lưu lượng xe máy hoạt động ngày đêm trên địa bàn Hà Nội chiếm hơn 80% tổng lưu lượng xe hoạt động trong nội thành. Theo kết luận của Sở Tài nguyên, môi trường và nhà đất, đây là đối tượng chính gây gia tăng ô nhiễm không khí cho thành phố. Các chất độc hại có trong khí thải xe máy là CO, NOx, SOx, HC...

Hiện trạng ô nhiễm do khí thải xe máy ở Hà Nội có thể dễ dàng nhận thấy ở các vị trí có ách tắc giao thông như ngã Tư Sở, ngã Tư Vọng... Khi xảy ra tắc nghẽn, luồng xe thường chỉ đạt vận tốc dưới 5 km/giờ, thậm chí bằng 0 trong nhiều giờ liên tục. Trong tình trạng này, xe máy và ôtô con sẽ thải một lượng khí CO nhiều gấp năm lần so với khi chạy ở tốc độ 30 km/giờ, xe buýt, xe tải thải nhiều gấp 3,6 lần.

Các nghiên cứu khoa học đã khẳng định, chất gây ô nhiễm từ khí thải xe cơ giới xâm nhập vào phổi và thậm chí vào máu con người, có thể gây ra các vấn đề về mắt và hệ thống hô hấp. Tổ chức Y tế Thế giới cũng đã cảnh báo, những tác động lâu dài của khí thải xe cơ giới có thể dẫn tới các bệnh như vô sinh, tim, thận và ung thư phổi...

Chương trình Khám xe máy, do Sở Tài nguyên – Môi trường và Nhà đất Hà Nội phối hợp với Trung tâm quan trắc và phân tích tài nguyên môi trường; Ngân hàng thế giới; Chương trình không khí sạch Việt Nam - Thụy Sĩ thực hiện. Đây là hoạt động thí điểm trong khuôn khổ dự án Phát triển giao thông đô thị Hà Nội nhằm tập hợp thông tin từ các phương tiện xe máy đang sử dụng và phân tích số liệu phát thải khí gây ô nhiễm ở Hà Nội.

Chỉ trong một tuần thực hiện chương trình (từ 25-30/11/2006), ban tổ chức tiến hành kiểm tra khí thải trên 1.675 xe máy (gồm xe sản xuất trong nước lẫn xe nhập khẩu như Honda, Yamaha, SYM…) tại ba điểm: Nhà Văn hóa quận Cầu Giấy, cửa hàng ủy nhiệm của Honda và Bệnh viện xe máy Việt-Nhật. Kết quả, có tới 59% số xe máy không đạt tiêu chuẩn khí thải.

Theo sự đánh giá, phân tích của các nhà chuyên môn, các xe không đạt tiêu chuẩn khí thải có nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân đầu tiên phải kể tới là do một số xe đã sử dụng trong thời gian dài, lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải cho xe mới mới, xe nhập khẩu được áp dụng theo quyết định 249/QĐ-TTg có hiệu lực kể từ ngày 1/7/2007 vì vậy một số xe cũ có thể không đạt tiêu chuẩn.

Nguyên nhân nữa dẫn tới xe không đạt chuẩn về khí thải còn do tiêu chuẩn về nhiên liệu còn thấp và chưa được kiểm soát chặt chẽ, bảo dưỡng xe không được thường xuyên hoặc không đúng cách.

Điều đáng chú ý là, mặc dù số xe không đạt chuẩn khí thải chiếm tới 59%, song có tới 97% chủ phương tiện xe cho rằng chất lượng xe máy đang sử dụng là bình thường hoặc tốt, thậm chí là rất tốt.

Cải thiện môi trường không khí

Kết quả của chương trình khám xe máy trên địa bàn thành phố vừa qua cho kết quả, hầu hết là xe bốn kỳ, phổ biến là dung tích 100cc, 110cc, 125cc chiếm tới 80% tổng số xe. Kết quả khám xe cũng cho thấy, số lượng xe máy tính trên đầu người: xấp xỉ hai người/xe. Trung bình mỗi người đi từ 2-4/ lượt/ngày với tổng số km trung bình/năm khoảng 7250km. Số năm sử dụng của xe máy trung bình khoảng ba năm.

Chi phí cho bảo dưỡng sửa chữa hằng năm phổ biến khoảng 300.000-500.000 đồng/năm. Có 83% số xe máy thường xuyên được bảo dưỡng. Tuy nhiên chỉ có 57% số xe được sửa chữa bảo dưỡng tại các cửa hàng ủy nhiệm.

Khảo sát từ Công ty Việt - Nhật, trong tổng số xe máy tới bảo dưỡng tại Công ty, chỉ có 30% là đạt yêu cầu về khí thải động cơ. Còn lại 70% xe máy “ăn” xăng không hết. Số xe này chủ yếu là cũ, đã chạy từ 15.000 km trở lên và chủ xe không bảo dưỡng định kỳ.

Theo chương trình này, có tới 90% chủ phương tiện cho rằng môi trường không khí Hà Nội đang bị ô nhiễm, 98,5% nhận thức việc ô nhiễm không khí ảnh hưởng tới sức khỏe con người, 97,5% cho rằng xe máy góp phần gây ô nhiễm không khí, 96,7% cho rằng bảo dưỡng thường xuyên góp phần giảm ô nhiễm không khí.

Chương trình cũng cho thấy, có 96% chủ phương tiện đống ý áp dụng công nghệ kiểm soát khí thải xe máy. Đa số chủ phương tiện đồng ý mức hỗ trợ là 50% để áp dụng công nghệ này. Tuy nhiên, chỉ có 68% chủ phương tiện đồng ý với việc cấm lưu hành các xe máy đã qua sử dụng trên 10 năm tại Hà Nội.

Tại hội nghị, ông William D.O. Parteson, điều phối viên GTVT của Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam cho rằng, để giảm thiểu khí thải ô nhiễm do xe máy ở Hà Nội thì thành phố cần xây dựng cơ chế phối hợp giữa các ban ngành liên quan, nhà sản xuất xe máy, dịch vụ kiểm tra bảo dưỡng xe máy và cơ chế hỗ trợ nhằm giảm thiểu khí thải xe máy trong quản lý chất lượng không khí nói chung và kiểm soát khí thải xe máy nói riêng.

Ngoài ra, việc tổ chức lại hệ thống giao thông theo hướng thân thiện với môi trường, đồng thời cải tạo, mở rộng và xây dựng các đường giao thông đô thị nhằm giảm áp lực của các phương tiện giao thông… cũng là những yếu tố quan trọng góp phần trong việc cải thiện môi trường không khí thành phố Hà Nội.

Bài và ảnh: Thu Hà – Kim Anh