Thực hiện nghiêm kỷ luật ngân sách

Các đại biểu nhận định, sau 3 năm thực hiện việc xây dựng và thực hiện Kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia, kỷ cương, kỷ luật trong quản lý, điều hành NSNN được siết chặt. Hạn chế việc tùy tiện điều chỉnh dự toán, từng bước gắn kết giữa chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, chống tham nhũng từng bước được chú trọng và tăng cường hơn.

Chỉ ra một số tiến bộ trong cân đối ngân sách, đại biểu Vũ Tiến Lộc (đoàn Thái Bình) cho biết, tỷ trọng vay trong nước cao hơn, nợ công giảm dần, Chính phủ nỗ lực trong ổn định vĩ mô, ổn định tỷ giá, tạo niềm tin cho nhà đầu tư. Đại biểu Trần Văn Tiến (đoàn Vĩnh Phúc) cho biết, qua 3 năm thực hiện, tổng thu NSNN ước đạt 3.750 nghìn tỷ đồng, bằng 54,68% kế hoạch. Để hoàn thành mục tiêu kế hoạch tài chính quốc gia giai đoạn 2016-2020 (6.864 nghìn tỷ đồng), trong 2 năm tới, tổng thu NSNN phải đạt khoảng 3.110 nghìn tỷ đồng-đây là con số rất lớn. Đại biểu đề nghị, ngay từ đầu năm 2019, các cấp, các ngành và các địa phương phải có giải pháp để số thu năm 2019 vượt dự toán thì năm 2020 mới có thể hoàn thành số thu còn lại.

Đề cập giải pháp bảo đảm cơ cấu thu chi ngân sách, đại biểu Nguyễn Minh Sơn (đoàn Tiền Giang) đề nghị kiên quyết thu hồi khoản kinh phí sai mục đích, sai đối tượng, không giải ngân được. Có biện pháp, phương thức kiểm kê phân loại, quản lý tập trung, khai thác các tài sản công tạo nguồn thu cho Nhà nước hoặc ít ra cũng có nguồn thu để bảo trì, duy tu, nâng cấp công trình khỏi tốn kém, lãng phí NSNN. Đặc biệt, xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân vi phạm kỷ luật thu chi, sai phạm trong thực hiện và quản lý ngân sách.

Giải trình trước Quốc hội về nội dung trên, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng khẳng định, trong 3 năm qua (2016-2018) kết quả cơ cấu lại NSNN và tính bền vững của NSNN đã đạt kết quả khá tích cực, một số mục tiêu đạt được trước thời hạn. Về số thu NSNN 3 năm qua đã vượt dự toán, đạt khoảng 54-55% kế hoạch. Quy mô thu NSNN bình quân 3 năm (2016-2018) bằng 1,5 lần giai đoạn 2011-2015.

Về việc một số đại biểu lo ngại số thu NSNN 3 năm gần đây chủ yếu đến từ đất, Bộ trưởng Bộ Tài chính thừa nhận điều này vì số thu này phụ thuộc vào các địa phương. Tuy nhiên số thu từ đất trong thu nội địa đang có xu hướng giảm từ 11% năm 2016; 12% vào năm 2017 nhưng chỉ còn 10,6% vào năm 2018 và dự kiến còn 6,7% vào năm 2020. 

Cũng tham gia giải trình nội dung này, theo Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng, trong điều hành tiền tệ, cơ quan này cũng điều hành tốt chính sách tỷ giá, giúp ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát. Trên cơ sở đó đã giúp Chính phủ ổn định được nghĩa vụ nợ nước ngoài của ngân sách, ổn định cán cân thanh toán xuất nhập khẩu, kiều hối và lạm phát.

Sớm ban hành tiêu chí dự án, lĩnh vực được ưu tiên đầu tư

Đa số ĐBQH đánh giá cao kết quả điều hành đầu tư công của Chính phủ và các bộ, ngành. Tuy nhiên, các đại biểu còn băn khoăn trước tình trạng vốn đầu tư công đầu tư dàn trải, lãng phí, giải ngân chậm khiến công trình dự án phải kéo dài thời gian, tăng vốn, đội vốn khiến sức ép lên ngân sách ngày càng lớn... Đại biểu Vũ Thị Lưu Mai (đoàn TP Hà Nội) băn khoăn, vốn đầu tư công vẫn còn dàn trải dẫn tới nhiều dự án dở dang, thiếu vốn. Cụ thể, tổng mức đầu tư cho giai đoạn 2016-2020 là 2 triệu tỷ đồng, tuy nhiên, tương đương với số vốn này là số lượng dự án không nhỏ: 9.620 dự án. “Trong bối cảnh nguồn lực khó khăn bắt buộc chúng ta phải có sự lựa chọn theo hướng tập trung, phải xem xét tính hiệu quả của dự án mới quyết định bố trí vốn. Cần ưu tiên cho các dự án trọng điểm, ảnh hưởng lớn tới đời sống dân sinh, có khả năng lan tỏa vùng, miền”, đại biểu Vũ Thị Lưu Mai đề xuất.

 Đề cập tới nguyên nhân dự án đầu tư công chậm, đại biểu Mai Sỹ Diến (đoàn Thanh Hóa) thẳng thắn cho rằng, thủ tục, quy trình giải ngân vốn phức tạp đã ảnh hưởng đến tiến độ nhiều công trình, dự án. Còn đại biểu Hoàng Văn Cường (đoàn TP Hà Nội) nêu, nguyên nhân là chưa có tiêu chí xác định, phân loại dự án, lĩnh vực được ưu tiên đưa vào danh mục đầu tư. "Chính phủ cần công bố tiêu chí xếp hạng ưu tiên, như vậy mới tránh được tình trạng phân bổ vốn đầu tư tràn lan, sẽ không còn tranh luận nên rót vốn vào nhà hát 1.500 tỷ đồng hay bệnh viện như vừa qua", đại biểu nhấn mạnh.

Thay mặt Chính phủ, tham gia giải trình về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho biết, từng có tình trạng đầu tư phân tán, duyệt dự án tùy tiện. Luật Đầu tư công ra đời đã giảm được các vấn đề kể trên nhưng chưa triệt để. Để khắc phục vấn đề này, trong sửa Luật Đầu tư công tới đây sẽ gắn trách nhiệm của cơ quan tổ chức thực hiện liên quan đến các khâu, các giai đoạn của phân bổ và giải ngân vốn, đặc biệt làm rõ trách nhiệm người đứng đầu. Bên cạnh đó, bộ trưởng cho biết, cùng mặt bằng quy phạm pháp luật nhưng có tỉnh giải ngân chậm, có tỉnh giải ngân nhanh, có tỉnh giao vốn chậm, có tỉnh giao vốn nhanh... Do đó, bản thân các địa phương cũng cần xem xét lại. Bộ trưởng mong muốn các ĐBQH cùng với Chính phủ giám sát chặt chẽ hơn về vấn đề này.

Theo kế hoạch, hôm nay (30-10), Quốc hội tiến hành chất vấn các thành viên Chính phủ. Các phiên chất vấn được tiến hành tới hết ngày 1-11.

VŨ DUNG