Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22: Nâng tầm công tác đối ngoại địa phương, huy động hiệu quả các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển

Đối ngoại địa phương phải có sản phẩm, kết quả cụ thể, đúng tiến độ và được nhân dân tín nhiệm

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung khẳng định, mục tiêu tăng trưởng 10% mà cả nước đang hướng tới là yêu cầu thực chất, trong đó công tác đối ngoại địa phương giữ vai trò quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển. Thực tiễn cho thấy, chưa có quốc gia, địa phương, tổ chức hay doanh nghiệp nào phát triển thành công mà không thông qua hội nhập quốc tế dưới những hình thức phù hợp.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh, công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế địa phương cần phát huy mạnh mẽ hơn nữa, trở thành một nội dung công tác rất quan trọng trong toàn bộ hệ thống chính trị.

Về yêu cầu đánh giá hiệu quả công tác đối ngoại địa phương, Bộ trưởng nêu rõ 4 tiêu chí gồm: Có sản phẩm cụ thể; tạo ra kết quả mang lại giá trị thực tiễn; bảo đảm tiến độ, thời hạn và nhận được sự tín nhiệm của nhân dân.

Đồng chí Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao phát biểu tại Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22. Ảnh: VŨ PHONG

Trên cơ sở đó, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề ra 4 định hướng trọng tâm đối với công tác đối ngoại địa phương trong thời gian tới. Một là, đổi mới tư duy và nâng cao chất lượng hoạch định chiến lược đối ngoại địa phương, bảo đảm đối ngoại thực sự trở thành một hợp phần trong chiến lược phát triển của địa phương.

Hai là, đổi mới mạnh mẽ ngoại giao phục vụ phát triển, lấy khả năng chuyển hóa quan hệ đối ngoại thành nguồn lực và kết quả cụ thể làm thước đo hiệu quả. Các địa phương cần rà soát toàn diện những cam kết, thỏa thuận hiện có, xác định những nội dung còn khả năng triển khai, những vướng mắc cần tháo gỡ, những cam kết cần điều chỉnh và những cơ hội có thể cụ thể hóa thành chương trình, dự án… Cùng với đó, cần phát huy tốt hơn sức mạnh mềm và huy động rộng rãi các nguồn lực xã hội phục vụ phát triển. Ngoại giao văn hóa, đối ngoại nhân dân, thông tin đối ngoại và công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài cần được triển khai đồng bộ.

Ba là, đổi mới cơ chế lãnh đạo, quản lý và phối hợp, bảo đảm công tác đối ngoại địa phương được triển khai thống nhất, thông suốt và hướng tới kết quả thực chất. Công tác đối ngoại trên địa bàn cần được đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất của cấp ủy, sự quản lý tập trung của chính quyền địa phương và sự tham mưu, điều phối của cơ quan chuyên môn về đối ngoại.

Bốn là, kiện toàn tổ chức bộ máy, xây dựng đội ngũ cán bộ ngoại vụ đáp ứng yêu cầu mới, đồng thời đổi mới căn bản phương thức quản lý công tác đối ngoại. Trong đó, cần quan tâm kiện toàn các cơ quan chuyên trách, bảo đảm mỗi địa phương có một đầu mối đủ vị thế, thẩm quyền và năng lực để tham mưu tổng thể, thực hiện chức năng quản lý nhà nước, điều phối hoạt động đối ngoại và theo dõi việc triển khai các cam kết hợp tác.

Thống nhất tư duy, đa dạng phương thức triển khai đối ngoại địa phương

Tại hai phiên chuyên đề, dưới sự điều hành của các đồng chí lãnh đạo Bộ Ngoại giao, các đại biểu từ Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, ban, ngành và địa phương đã cùng nhận diện những cơ hội, chia sẻ cách làm hay, kinh nghiệm thực tiễn trong hợp tác quốc tế, thu hút nguồn lực bên ngoài và xây dựng bộ máy tổ chức, nhân lực làm công tác đối ngoại “trọng yếu, thường xuyên” tại địa phương trong tình hình mới.

Xuyên suốt 12 tham luận, một mạch tư duy chung được các địa phương cùng chia sẻ là chuyển từ mở rộng quan hệ theo số lượng sang tạo giá trị thực chất, lấy kết quả cụ thể làm thước đo hiệu quả đối ngoại. Hiệu quả đối ngoại địa phương phụ thuộc chủ yếu vào năng lực xác định đúng nhu cầu, chuẩn bị đề xuất có chất lượng và tổ chức thực hiện đến cùng. Trên nền tư duy đó, mỗi địa phương có cách tiếp cận riêng, phù hợp với đặc thù và lợi thế của mình.

Các đại biểu trình bày tham luận tại hội nghị. Ảnh: VŨ PHONG

Về ngoại giao kinh tế, các đại biểu thống nhất cho rằng cần gắn đối ngoại chặt hơn với các mục tiêu tăng trưởng cụ thể, đối ngoại địa phương đang chuyển mạnh từ mở rộng quan hệ sang tạo lập kết quả phát triển cụ thể. Đồng chí Đỗ Anh Tuấn, Phó chủ tịch UBND thành phố Hà Nội chỉ ra sự chuyển đổi tư duy đối ngoại từ “tiếp nhận, thích nghi” sang “chủ động đóng góp, kiến tạo và định hình” thông qua việc từng bước đưa Khu Công nghệ cao Hòa Lạc trở thành hạt nhân thu hút các ngành bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.

Đồng chí Hoàng Minh Cường, Phó chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng, chia sẻ kinh nghiệm trong triển khai “ngoại giao kiến tạo phát triển” với việc phân công đầu mối theo dõi, thúc đẩy thực hiện từng cam kết sau ký kết.

Về ngoại giao văn hóa và kinh tế di sản, lãnh đạo thành phố Huế và tỉnh Ninh Bình chia sẻ quan điểm “di sản đang được nhìn nhận không chỉ để bảo tồn mà còn để chuyển hóa thành nguồn lực phát triển”. Thành phố Huế đề xuất hình thành một diễn đàn quốc tế thường niên về ngoại giao văn hóa, kinh tế di sản và du lịch bền vững ngay tại địa phương, trong khi tỉnh Ninh Bình gắn việc xây dựng đội ngũ đối ngoại chuyên sâu với các giá trị đặc trưng như Quần thể danh thắng Tràng An và tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: VŨ PHONG

 Về tổ chức bộ máy và năng lực thực thi của cơ quan đối ngoại địa phương, những điểm nghẽn tương đồng dù xuất phát từ đặc thù khác nhau nhưng đều được thẳng thắn chỉ ra. Đó là biên chế mỏng và khó thu hút nhân lực chất lượng cao, bảo đảm đủ năng lực để vừa tham mưu, vừa xử lý kịp thời các sự vụ biên giới. Triển khai số hóa trong công tác đối ngoại tại địa phương gặp khó khăn do dữ liệu đầu vào và báo cáo đầu ra qua các giai đoạn trước vẫn chưa đáp ứng tốt yêu cầu tổng hợp, phân tích phục vụ quản trị, điều hành.

Từ những điểm nghẽn đó, các địa phương đã đề xuất phân cấp mạnh hơn gắn với bộ chỉ số KPI (chỉ số đánh giá hiệu quả công việc) đánh giá hiệu quả công việc, đảm bảo ổn định, thống nhất mô hình cơ quan đối ngoại địa phương, xây dựng cơ sở dữ liệu tích hợp ứng dụng trí tuệ nhân tạo và sớm ban hành khung kiến trúc dữ liệu chung của ngành ngoại giao áp dụng cho các địa phương.

Nhân dịp này, Lãnh đạo Bộ Ngoại giao đã trao Bằng khen của Bộ trưởng Ngoại giao và Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp Ngoại giao Việt Nam tặng các tập thể, cá nhân có nhiều đóng góp cho công tác đối ngoại địa phương thời gian qua.