Các trung tâm tài chính-ngân hàng tương lai có thể được xây dựng ở khu vực này trong quy hoạch "Thành phố Sông Hồng". Ảnh: THU HIỀN

Không chỉ là trung tâm chính trị-văn hóa của cả nước, Hà Nội còn đề ra mục tiêu, kế hoạch trở thành một trung tâm tài chính-ngân hàng vào năm 2020. Hiện, các đơn vị có liên quan của thành phố đang gấp rút hoàn thiện đề án về hoạt động này nhằm vạch ra một lộ trình phát triển thật khoa học và bền vững...

Yêu cầu mới của hội nhập kinh tế

Theo các nhà nghiên cứu, xét về quy mô hoạt động, năng lực cạnh tranh nội địa cũng như mức độ tập trung với số lượng lớn các tổ chức tài chính-ngân hàng (đặc biệt là Hội sở chính của các ngân hàng, tổ chức tín dụng và hệ thống thanh toán quốc gia), Hà Nội đã hội tụ những yếu tố để trở thành trung tâm tài chính-ngân hàng lớn nhất khu vực phía Bắc và lớn thứ hai của cả nước. Hệ thống ngân hàng đã và đang đóng vai trò chủ đạo, trụ cột trong hệ thống tài chính trên địa bàn thành phố, đồng thời góp phần quan trọng trong công tác tạo nguồn vốn đầu tư cho các địa phương khác.

Ước tính hằng năm, các giao dịch tài chính-ngân hàng trên địa bàn chiếm khoảng hơn 80% tổng giao dịch của khu vực phía Bắc và hơn 50% tổng giao dịch của cả nước. Trong đó, giao dịch trái phiếu Chính phủ chiếm hơn 40%, giao dịch trái phiếu chính quyền địa phương chiếm 30%, giao dịch cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp chiếm khoảng 50% và giao dịch tín dụng-thanh toán liên ngân hàng chiếm khoảng 60% tổng giao dịch cả nước. Các hoạt động trong lĩnh vực này diễn ra lành mạnh, ổn định, từng bước mở rộng về quy mô, đa dạng về chủng loại, đồng bộ về cơ cấu và ngày càng hiện đại hóa. Thành phố đang tiếp tục thu hút rộng rãi hơn các tổ chức và loại hình kinh doanh tài chính-ngân hàng. Sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài vào thị trường này trên địa bàn đang và sẽ ngày càng gia tăng theo lộ trình thực hiện các cam kết hôi nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam…

Tuy nhiên, so với yêu cầu một trung tâm tài chính-ngân hàng của khu vực thì Hà Nội vẫn còn những mặt yếu. Đó là: Mức độ tập trung, sự đồng bộ về cơ cấu và quy mô hoạt động, năng lực tài chính và an toàn hoạt động của các ngân hàng, tổ chức tín dụng trên địa bàn nhìn chung còn nhiều hạn chế. Thành phố chưa có quy hoạch cụ thể về không gian cho sự phát triển tập trung cần thiết của các tổ chức tài chính-ngân hàng, nhất là các tập đoàn quốc tế lớn. Hệ thống ngân hàng không có định hướng chiến lược phát triển rõ ràng ở tầm vĩ mô và cũng chưa hình thành một hệ thống đa dạng nhằm phục vụ các nhóm đối tượng. Các dịch vụ thuộc lĩnh vực còn ít với chất lượng và sức cạnh tranh yếu. Thị trường tài chính phát triển chưa đồng bộ, thiếu cân đối. Thị trường chứng khoán có tổ chức mới hình thành, còn lúng túng về mô hình tổ chức và phương hướng phát triển.

Cần một chiến lược và quy hoạch dài hạn

Những hạn chế trên, ngoài nguyên nhân khách quan, các nhà chuyên môn cho rằng thành phố thiếu chiến lược, thiếu quy hoạch và những cơ chế, chính sách đặc thù thích hợp. Bên cạnh đó, tiến trình thực hiện đổi mới, sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước; tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở chậm. Tính pháp chế cũng như hiệu lực các chế tài nhằm bảo đảm quyền lợi và an toàn trong hoạt động tài chính-ngân hàng còn thấp, điển hình là trong việc xử lý tài sản thế chấp để thu hồi nợ của các thành phần kinh tế. Hạ tầng công nghệ thông tin, viễn thông quốc gia trên địa bàn chưa hiện đại và đồng bộ gây nhiều khó khăn cho khả năng kết nối, tích hợp giữa các hệ thống công nghệ, nhất là hệ thống thanh toán giữa các ngân hàng.

Bên cạnh đó còn phải nói tới trình độ và quy mô các hoạt động kinh tế trên địa bàn còn khá thấp so với mức tiềm năng. Khả năng hấp thụ và sử dụng hiệu quả nguồn tín dụng chưa cao. Điều kiện phát triển, cung ứng nguồn nhân lực trình độ cao có nhiều hạn chế.Việc thanh toán tiền mặt còn phổ biến trong các giao dịch kinh doanh và sinh hoạt cư dân. Thu nhập bình quân đầu người ở Hà Nội tuy cao so với bình quân cả nước nhưng vẫn thấp để có thể tạo ra mức đầu tư lớn về dịch vụ ngân hàng hiện đại…

Như vậy, thực tế trên đặt ra yêu cầu phải chủ động phát huy và phối hợp thống nhất, hiệu quả hơn tất cả các nhân tố, điều kiện để đẩy nhanh tốc độ, nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế-xã hội nói chung và phát triển Hà Nội thành trung tâm tài chính-ngân hàng hiện đại. Cụ thể là, cần xây dựng, phát triển hệ thống các tổ chức ngân hàng và định chế tài chính trung gian phi ngân hàng đồng bộ, đa dạng và hiện đại, tập trung theo quy hoạch không gian, có sự gắn kết, liên thông ngày càng chặt chẽ với các trung tâm tài chính khác ở khu vực và thế giới. Phát triển các dịch vụ tài chính-ngân hàng ngày càng chiếm tỷ trọng cao trong GDP thành phố; mở rộng quy mô, đa dạng về chủng loại, cơ cấu; nâng cao chất lượng và tính cạnh tranh. Phát triển đội ngũ nhân lực, nhất là các chuyên gia tài chính-ngân hàng trình độ chuyên nghiệp cao, năng động, am hiểu luật pháp và kiến thức kinh tế thị trường. Khuyến khích các doanh nghiệp tài chính mở rộng phạm vi thị trường ra khu vực quốc tế. Tiếp tục cải tiến quy định thủ tục và ưu đãi tài chính nhằm tạo môi trường đầu tư thuận lợi. Đồng thời thúc đẩy chương trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước; gắn kết chặt chẽ việc cổ phần hóa với sự phát triển Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội.

Hướng đến năm 2020

Theo đề án mà các đơn vị của Hà Nội đang xây dựng và hoàn thiện, kế hoạch dự kiến từ nay đến năm 2010 thành phố sẽ tạo môi trường thuận lợi để thúc đẩy các hoạt động đầu tư và dịch vụ tài chính-ngân hàng. Trong đó tập trung hỗ trợ tiến trình tái cơ cấu các ngân hàng thương mại và tiếp tục lấy hệ thống ngân hàng là trụ cột trong huy động vốn đầu tư phát triển. Chú trọng phát triển các doanh nghiệp, tổ chức tài chính-ngân hàng, đặc biệt là các công ty tài chính, các quỹ đầu tư, các dịch vụ tài chính. Củng cố và phát triển Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội, phục vụ giao dịch các chứng khoán chưa niêm yết; kết hợp cả hai mô hình hệ thống báo giá trung tâm và giao dịch thỏa thuận. Tiến tới chuyển đổi Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội thành mô hình công ty cổ phần và phát triển thị trường chứng khoán phi tập trung.

Từ năm 2007 đến năm 2015, tập trung xây dựng và hoàn thiện Quy hoạch không gian, kiến trúc mạng lưới cơ sở vật chất-kỹ thuật các tổ chức tài chính-ngân hàng; triển khai các hoạt động xúc tiến đầu tư phát triển các trung tâm tài chính-ngân hàng mới. Dự kiến các trung tâm này sẽ được xây dựng tại quận Hoàn Kiếm, quận Tây Hồ và khu vực Bắc Thăng Long. Cùng với đẩy mạnh đào tạo và phát triển thị trường nhân lực chất lượng cao, không ngừng hiện đại hóa cơ sở vật chất kỹ thuật, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin vào các hoạt động tài chính-ngân hàng. Cũng trong thời gian này, thành phố tiến hành rà soát nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý và xây dựng một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tăng cường hiệu quả quản lý.

Vào năm 2020, thành phố sẽ mở rộng tự do hóa và phát triển các quan hệ hợp tác quốc tế về hoạt động tài chính-ngân hàng; đồng thời tăng cường kiểm soát bảo đảm an toàn, ổn định trong phát triển trung tâm tài chính-ngân hàng. Thị trường vốn Hà Nội sẽ được phát triển theo mô hình thị trường OTC, từng bước trở thành sàn giao dịch chứng khoán lớn thứ hai cả nước. Lúc đó, thị trường chứng khoán sẽ là công cụ cơ bản để huy động vốn trung và dài hạn cho các doanh nghiệp, các hoạt động kinh tế-xã hội trên địa bàn.

MINH HẠNH