Ngày 13-10, tại buổi làm việc của Ban Dân vận Trung ương với Đảng ủy Quân sự Trung ương, đồng chí Hà Thị Khiết, Trưởng ban Dân vận Trung ương cho rằng: “Thông qua hành động giúp dân khắc phục hậu quả cơn bão số 5, ứng cứu sự cố sập nhịp dẫn cầu Cần Thơ, hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ, chức năng đội quân công tác của quân đội tiếp tục được phát huy. Kinh nghiệm công tác dân vận của quân đội là một kho báu của Đảng”.

“Cứu dân, giúp dân là mệnh lệnh cao nhất”

Đại tá Hoàng Thọ Diêu, Phó Cục trưởng Cục Dân vận (Tổng cục Chính trị) cho chúng tôi biết: Vào thời điểm này, hàng vạn cán bộ, chiến sĩ, dân quân tự vệ vẫn đang xông pha nơi rốn lũ Thạch Thành (Thanh Hóa), Quế Phong (Nghệ An), Nho Quan (Ninh Bình)… Trong giúp dân phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai, cứu hộ, cứu nạn, quân đội luôn là lực lượng nòng cốt, xung kích, không quản ngại gian khổ, hy sinh. Chỉ riêng 9 tháng đầu năm nay, quân đội đã huy động 74 nghìn lượt bộ đội, dân quân tự vệ với gần 430 nghìn ngày công, hàng nghìn phương tiện tham gia phòng, chống, khắc phục hậu quả bão lũ. Đây là hình ảnh sinh động nhất của một quân đội vì dân.

Bộ đội đã giúp dân dựng lại và sửa chữa hàng nghìn ngôi nhà, kêu gọi, hướng dẫn, đưa về nơi an toàn hơn 5.000 lượt tàu thuyền và 203.800 người dân, quyên góp ủng hộ các địa phương và người bị thiệt hại do thiên tai, thảm hoạ gần 6 tỷ đồng, xây tặng 65 ngôi nhà, mỗi nhà 25 triệu đồng không kể sự ủng hộ, giúp đỡ trực tiếp của bộ đội Quân khu 9, Quân khu 7 do bão gây ra… Điển hình là trong cứu hộ, cứu nạn vụ sập nhịp dẫn cầu Cần Thơ và khắc phục hậu quả cơn bão số 2, số 5, toàn quân đã huy động hàng chục nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ, các lực lượng, phương tiện tại chỗ, ứng cứu kịp thời, hiệu quả. Trong quá trình giúp dân, đã có hai cán bộ, chiến sĩ hy sinh (thượng úy Phạm Hữu Huyên và binh nhất Rơ Châm Thuyên), một chiến sĩ mất tích (binh nhất Nguyễn Đức Tùng). Những tấm gương dũng cảm quên mình vì dân đã gây nên xúc động lớn trong xã hội, tiếp tục làm ngời sáng hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ trong thời bình.

“Nói đúng điều dân muốn nghe, giúp đúng việc dân cần”

Toàn quân hiện có hơn 200 đội công tác cơ sở 123. Chúng tôi đã đến tìm hiểu kinh nghiệm của Trung tá Nguyễn Cường Ngọc, Đội trưởng đội 123 đang làm công tác vận động quần chúng ở xã Mường Mô (Mường Tè, Lai Châu). Anh Ngọc cho biết, để hoàn thành nhiệm vụ dân vận, yêu cầu trước hết phải biết hy sinh những quyền lợi cá nhân. Bản thân anh đang công tác ổn định ở Bộ CHQS tỉnh Yên Bái thì được giao nhiệm vụ đi Mường Mô. Điều kiện gia đình anh còn nhiều khó khăn, vợ yếu, con nhỏ. Nếu có chút tính toán cá nhân, chắc hẳn anh khó nhiệt tình lên đường, sống xa gia đình, mỗi ngày cuốc bộ hàng chục cây số để làm nhiệm vụ. Mường Mô là xã có địa bàn rộng, dân sống rải rác trong 18 bản, với 8 dân tộc, cuộc sống của đồng bào rất lạc hậu khiến Ngọc và đồng đội rất khó tiếp cận đồng bào.

Sau nhiều đêm thức trắng tìm cách “làm quen” với bà con, Ngọc và anh em trong đội quyết định lấy việc giúp dân không phá rừng làm nương, khai hoang ruộng lúa nước làm “quà” ra mắt. Cả xã Mường Mô lúc ấy chưa có mảnh ruộng nước nào, người Mông ở Mường Mô chuyên trồng ngô để làm mèn mén. Ngọc và đồng đội đã xin già làng Sùng Ngọc Thanh được trồng lúa nước trên 1.500m2 đất hoang. Rồi anh về nhờ vợ mua giống lúa Tiên Ưu 88, Nhị Ưu 63… ở quê lên trồng. Đến vụ gặt, tận mắt nhìn thấy ruộng lúa nước nặng trĩu bông, bà con mới thừa nhận “cái tài” của bộ đội. Thế là, người Mông ở bản Huổi Mắn nghe theo bộ đội, trồng được hơn 11ha ruộng nước và 14ha lúa nương có bờ. Bây giờ thì cả xã Mường Mô đã theo gương Huổi Mắn, có 490ha lúa nước, đủ gạo ăn quanh năm. Còn Nguyễn Cường Ngọc và đồng đội đã thực sự là chỗ dựa, là niềm tin của bà con các dân tộc nơi đây…

Cách làm của Nguyễn Cường Ngọc và đội 123 Mường Mô chính là một trong 4 hình thức dân vận cơ bản của bộ đội hiện nay. Đó là: Tổ chức kết nghĩa giữa đơn vị quân đội với cấp ủy, chính quyền, đoàn thể quần chúng địa phương; kịp thời hành quân dã ngoại đi giúp nhân dân ở nơi khó khăn, gian khổ; cử cán bộ, sĩ quan về tăng cường cho các địa phương có nhiều khó khăn, trực tiếp tham gia lãnh đạo, quản lý ở cơ sở (hiện toàn quân có gần 500 cán bộ tăng cường cho các xã biên giới, vùng sâu, vùng xa); cử tổ, đội công tác chuyên ngành hoặc tham gia liên ngành về các địa phương làm công tác dân vận (toàn quân hiện có hơn 200 đội 123). Tuy nhiên, dù là hình thức nào thì đi làm công tác dân vận cũng phải nắm chắc địa bàn, cũng phải hiểu dân. Với đồng bào vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số thì “cầm tay chỉ việc”, làm mẫu, lấy kết quả cho đồng bào xem, vận động đồng bào làm theo thì mới hiệu quả. Ngược lại, nếu chỉ “lên lớp” hay tuyên truyền chung chung thì cán bộ dân vận về, “kinh nghiệm” cũng về theo.

“Chỗ dựa ” của cấp ủy, chính quyền và nhân dân

Thiếu tá Trần Đức Giang, cán bộ dân vận ở xã Pu Sam Cáp (Sìn Hồ, Lai Châu), nói rằng: Bộ đội đến giúp dân chứ không thể làm thay nên điều quan trọng là phải xây dựng được đội ngũ cán bộ, đảng viên cho cơ sở. Cán bộ cơ sở mạnh thì bộ đội có rút đi, “phong trào” vẫn ở lại.

Khi Giang và đồng đội đến làm nhiệm vụ dân vận ở Pu Sam Cáp, cả xã có một chi bộ gồm 11 đảng viên với chất lượng lãnh đạo còn yếu. Cả xã vẫn còn 5 bản trắng đảng viên. Hỏi thì được biết, tiêu chuẩn phát triển Đảng là phải có trình độ tốt nghiệp phổ thông, chiếu cố lắm thì cũng phải tốt nghiệp tiểu học. Chi bộ thấy không ai đủ tiêu chuẩn nên không đưa ra bàn. Sau 2 năm, Giang vừa trực tiếp bồi dưỡng, vừa tham mưu, đề xuất biện pháp với trên, đến nay chi bộ xã đã có 19 đảng viên. Đội của Giang đã hướng dẫn cho chi bộ chọn lựa thêm các quần chúng ưu tú để bồi dưỡng phát triển Đảng, không quá chú trọng vấn đề “bằng cấp”, mà chú ý đến uy tín trước dân. Thế là một số người như Chang A Tủa, Hầu A Páo, Giàng A Dinh… mới học lớp 4 nhưng là quần chúng tốt ở các bản như: Nậm Béo, Nà Phàn, bản 2… được lựa chọn đi học lớp cảm tình Đảng. Bây giờ thì Pu Sam Cáp đã xóa thêm được 3 bản trắng đảng viên, điều mừng nhất là những đảng viên mới kết nạp, dù trình độ văn hoá thấp nhưng năng lực lãnh đạo khá tốt.

Những cán bộ như “bộ đội Giang” đã trở thành chỗ dựa tin cậy của cấp ủy, chính quyền và đồng bào Pu Sam Cáp. Với phương châm hướng mạnh về cơ sở, bám sát đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và nhiệm vụ của quân đội, năm 2007, nhiều cán bộ, chiến sĩ trong quân đội đã đạt được thành tích trong công tác dân vận.

Toàn quân đã duy trì hoạt động kết nghĩa tại 6.672 đầu mối địa phương, tổ chức 8.816 lượt đơn vị với hơn 200 nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ hành quân về gần 1.000 lượt xã, phường làm công tác dân vận. Riêng 224 đội công tác 123 đã tham gia xây dựng cơ sở ở 253 xã trọng điểm thuộc Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ và Quân khu 4. Thông qua các hoạt động, các đơn vị đã tổ chức gần 44 nghìn buổi tuyên truyền cho 6,2 triệu lượt người, góp phần củng cố 279 đảng bộ, chi bộ; 34.841 tổ chức đoàn thể quần chúng.

Trên “mặt trận” xóa đói, giảm nghèo, giúp dân phát triển kinh tế - xã hội, quân đội đã huy động 200 nghìn lượt bộ đội với hơn một triệu lượt công lao động, tham gia làm mới và tu sửa hàng nghìn ki-lô-mét đường giao thông, làm mới và tu sửa gần 80 nghìn ngôi nhà, phòng học, trường học. Năm nay, các đơn vị còn tham mưu cho các địa phương mở được 336 lớp bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho 6.219 chức sắc, chức việc; tham gia vận động 134 hộ đồng bào dân tộc thiểu số định canh, định cư, ngăn chặn 163 vụ truyền đạo trái pháp luật…

Tìm cách tháo gỡ “nút thắt”

Thành tích đạt được trong công tác dân vận của quân đội là rất lớn, nhưng có lúc, có nơi chưa tạo được tiến bộ vững chắc. Đáng chú ý nhất là những hiện tượng như: “bộ đội làm, dân đứng xem”, “bộ đội đến thì phong trào lên, bộ đội đi thì phong trào xuống” hoặc một số cấp ủy, chính quyền địa phương phó mặc nhiệm vụ dân vận cho bộ đội. Ngay cả một số tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương cũng còn chậm trễ trong việc xây dựng chương trình phối hợp giữa các đơn vị quân đội và các tổ chức chính trị - xã hội ở các địa phương. Đến nay, mới có 43/64 tỉnh ủy, thành ủy giao cho Ban dân vận cấp mình thực hiện nội dung này, các chương trình phối hợp hoạt động hiện nay hiệu quả chưa cao, còn ít các công trình cụ thể, thiết thực.

Đồng chí Hà Thị Khiết cho rằng, tổ chức hợp tác chặt chẽ, chia sẻ kinh nghiệm công tác dân vận, tích cực khắc phục những khuyết điểm chính là vấn đề then chốt trong nâng cao chất lượng công tác dân vận của quân đội, góp phần nâng cao chất lượng công tác dân vận của toàn Đảng, toàn dân. Trước mắt, Ban Dân vận Trung ương sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp với Đảng ủy QSTƯ, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị theo dõi, chỉ đạo công tác dân vận của LLVT, kịp thời thông báo các nội dung lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương, các chủ trương, chính sách của Nhà nước, nội dung công tác vận động quần chúng, xây dựng cơ sở địa phương vững mạnh. Ban Dân vận Trung ương cũng sẽ chỉ đạo các tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương chưa có chương trình phối hợp hoạt động với LLVT đóng trên địa bàn triển khai ngay hoạt động này.

HỒNG HẢI - MAI PHƯƠNG