Giảm thấp nhất thiệt hại

Thiệt hại khó kiểm soát

Tỉnh Lào Cai được coi là địa phương chịu thiệt hại lớn nhất đến nay tại Tây Bắc trong đợt giá lạnh vừa qua. Ông Phan Duy Hạnh, Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh cho biết, thống kê đến ngày 14-2 trên 9 huyện, thị của tỉnh: hơn 3.000 trâu, bò chết rét trong tổng đàn 144.000 con, 20 tấn mạ giống ở các xã vùng thấp đã hỏng. Số gia súc chết rét chủ yếu là trâu và tập trung nhiều tại các huyện vùng cao đặc biệt lạnh như Bắc Hà, Bát Xát, Mường Khương, Sa Pa. Những gia súc chết rét phần nhiều là nghé, bê non dưới 5 tháng tuổi và trâu, bò già. Theo ông Hạnh, tỉnh Lào Cai thời tiết giá lạnh đặc biệt, có nhiều nơi xuống -2 độ C trong thời gian dài kèm theo băng giá khiến cho gia súc chết không thể kiểm soát và con số thực tế có thể còn cao hơn nhiều. Đối với lúa mới cấy và mạ non, do đặc điểm về thời tiết nên tỉnh đã chủ động cho bà con cấy vụ xuân muộn vì vậy thiệt hại về mạ và lúa ít hơn. Tuy nhiên, nếu thời gian tới trời tiếp tục rét đậm thì khó tránh khỏi thiệt hại về lúa vụ đông xuân.

Tại tỉnh Sơn La, theo báo cáo nhanh của Sở NN&PTNT chiều ngày 14-2, con số thiệt hại cũng không hề nhỏ. Ông Trần Văn Lầm, Phó giám đốc Sở cho biết, toàn tỉnh đã chết khoảng 2.238 con trâu bò trong tổng đàn khoảng 320.000 con, trong đó gồm 1.654 con trâu và 584 con bò, ngoài ra tỉnh còn thiệt hại 330 con gia cầm và hơn 4 tấn cá do trời lạnh. Về cây trồng, địa phương đã mất khoảng 748ha lúa mới cấy, 47ha mạ gieo. Những huyện giá lạnh đặc biệt bị thiệt hại nặng về trâu, bò là Mộc Châu 554 con, Yên Châu 307 con, Phù Yên hơn 200 con. Về lúa và mạ, thiệt hại nhiều ở các huyện Sốp Cộp, Sông Mã, Thuận Châu, những nơi nhiệt độ thường xuyên ở mức 2 độ C.

Tỉnh Yên Bái có thể coi là địa phương thiệt hại nặng hơn cả về cây lúa vụ đông xuân. Ông Đoàn Kim Thành, Phó giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Yên Bái cho biết, tính sơ bộ đến ngày 13-2 toàn tỉnh đã có hơn 1.500 trâu bò chết trên tổng đàn 155.000 con, trong đó có khoảng trên 600 con trâu, và thiệt hại gần 100 tấn mạ, khoảng 2.000ha lúa mới cấy trên tổng số 17.200ha vụ đông xuân. Trâu, bò chết tập trung chủ yếu ở các huyện vùng cao Văn Chấn, Trạm Tấu và Mù Cang Chải. Một trong những lý do khiến Yên Bái thiệt hại nặng về lúa là do địa phương đã bị động trước diễn biến của thời tiết để cho bà con gieo mạ và cấy vụ đông xuân quá sớm.

Hai tỉnh thiệt hại ít hơn là Điện Biên và Lai Châu. Theo ông Phạm Đức Hiển, Phó giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Điện Biên thì địa phương có thời tiết ấm hơn các tỉnh khác nên chủ yếu bị thiệt hại trong đợt trước và sau Tết. Tỉnh có hơn 250 trâu, bò chết trong tổng đàn 130.000 con và thiệt hại khoảng 300ha lúa mới sạ. Tỉnh Điện Biên không có thiệt hại về mạ do người dân không có tập quán gieo mạ mà sạ trực tiếp lúa giống xuống ruộng. Còn tại tỉnh Lai Châu, ông Lê Xuân Cường, Phó giám đốc Sở NN&PTNT, cho biết tỉnh mới thống kê, ước tính thiệt hại khoảng 200 con trâu, bò trên tổng số 104.000 con. Tuy nhiên, những con số trên cũng chưa đầy đủ và chỉ mới thống kê đến thời điểm chiều 14-2.

Cần có giải pháp lâu dài

Trung tâm dự báo Khí tượng - Thủy văn trung ương dự báo đợt rét có thể còn kéo dài đến hết tháng 2, vì vậy các tỉnh Tây Bắc sẽ còn phải gắng sức chống chọi với thời tiết khắc nghiệt. Lãnh đạo Sở NN&PTNT của các tỉnh đều cho biết con số thống kê thiệt hại trên là chưa đầy đủ và có thể tiếp tục tăng nhanh. Do thời tiết quá lạnh và điều kiện địa hình rộng lớn nên công tác kiểm tra, thống kê và hỗ trợ bà con đang gặp nhiều khó khăn. Các địa phương đều đã tập trung tuyên truyền, hướng dẫn người dân việc giữ ấm cho gia súc, chăn nuôi tập trung, và chống rét cho mạ, lúa mới cấy.

Tuy nhiên, tại các tỉnh miền núi tập quán chăn nuôi gia súc thả rông là phổ biến đã khiến cho việc tập trung, giữ ấm và bảo vệ trâu, bò là rất khó. Đồng bào miền núi thường chăn thả gia súc tự do trên địa hình núi cao, thời tiết giá lạnh nên khi nhiệt độ xuống quá thấp, trâu, bò chết hàng loạt. Đã có nhiều giải pháp hướng dẫn người dân chăn nuôi tập trung và xây dựng chuồng trại quy mô lớn nhưng chưa đạt hiệu quả. Nguyên nhân là do thói quen lâu đời và nhận thức hạn chế của người dân cùng với điều kiện kinh tế khó khăn, địa hình kém bằng phẳng và nguồn thức ăn dự trữ tập trung khan hiếm vì vậy rất khó thực hiện.

Tỉnh Lào Cai đã huy động hơn 500 cán bộ và cộng tác viên nông nghiệp đến các xã, bản, thực hiện tại chỗ các mô hình ngắn hạn bảo vệ cây trồng, vật nuôi làm thí điểm hướng dẫn cho bà con. Đồng thời, tỉnh cũng có chính sách hỗ trợ cho mỗi con trâu, bò dưới một năm tuổi mỗi ngày 1kg gạo vào khẩu phần ăn trong 10 ngày rét nhất để bảo đảm sức chịu đựng. Các khuyến cáo người dân được nêu lên là không cho gia súc ra ngoài khi nhiệt độ dưới 10 độ C, trong những thời điểm nhất định phải tập trung gia súc về vùng thấp, ấm hơn để tránh thiệt hại. Tỉnh Điện Biên đang điều tra cụ thể số thiệt hại về lúa để có hỗ trợ giống kịp thời cho bà con trong vụ đông xuân. Các địa phương đều đang cố gắng thực hiện những chương trình phổ biến kiến thức và hỗ trợ trang thiết bị kĩ thuật, giống cây trồng, lương thực và tiền cho những hộ bị thiệt hại nặng nhưng đây cũng chỉ là giải pháp tình thế cho mỗi đợt rét. Nhiệt độ xuống thấp kéo dài đang khiến cho đời sống, việc học hành, sinh hoạt, sản xuất và giao thông đi lại của đồng bào các dân tộc vùng cao gặp rất nhiều khó khăn.

Trong hoàn cảnh đó, càng thấy được sự cần thiết của việc tính toán, lên kế hoạch lâu dài của các địa phương để chủ động ứng phó với thời tiết, điều chỉnh việc chăn nuôi, trồng trọt để tránh giá rét. Đồng thời cần sự hỗ trợ hơn nữa về cơ sở hạ tầng, giao thông, trang thiết bị và khoa học-kỹ thuật của Chính phủ và Bộ NN&PTNT, tạo điều kiện cho người dân vùng núi cao có thể “sống chung” được với khí hậu giá lạnh.

Bài và ảnh: HỒNG GIANG