Hôm nay 20-5, tại Hội trường Bộ Quốc phòng, Hà Nội, Quốc hội khóa XII khai mạc Kỳ họp thứ 5. Có thể coi đây là một kỳ họp đặc biệt, diễn ra trong tình trạng khủng hoảng tài chính-tiền tệ và suy giảm kinh tế ngày càng có ảnh hưởng sâu sắc tới nước ta; chúng ta đã, đang và sẽ phải có những giải pháp vừa cấp bách trước mắt vừa lâu dài để chống suy giảm kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội. Cử tri cả nước chăm chú dõi theo các cuộc thảo luận và quyết sách của Quốc hội, nhất là những vấn đề liên quan đến quốc kế dân sinh; trong đó có việc điều chỉnh tăng trưởng kinh tế.

Ở thế “đặng chẳng đừng”...

Vấn đề điều chỉnh chỉ tiêu kế hoạch tăng trưởng kinh tế năm nay đã rộ lên ngay từ những tháng đầu năm. Còn nhớ tháng 5 năm ngoái, Quốc hội quyết định điều chỉnh mục tiêu tổng quát, xác định: Phấn đấu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội và tăng trưởng bền vững, trong đó kiềm chế lạm phát là mục tiêu hàng đầu... Chỉ tiêu tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) giảm từ 8,5 đến 9% xuống còn 7%. Nhưng đến đầu năm nay, Chính phủ thống nhất xác định nhiệm vụ là: Tập trung sức ngăn chặn suy giảm kinh tế, phấn đấu duy trì và khôi phục lại đà tăng trưởng, giữ ổn định kinh tế vĩ mô, chủ động ngăn ngừa lạm phát, bảo đảm an sinh xã hội… Chính phủ cũng đề nghị giảm chỉ tiêu tốc độ tăng trưởng kinh tế từ 7% xuống còn 5%.

Ảnh minh họa

Với sự phấn đấu quyết liệt, những kết quả đạt được trong năm 2008 là tích cực với việc duy trì mức tăng trưởng cao hơn so với nhiều nước trong khu vực; cân đối vĩ mô được bảo đảm; công tác bảo đảm an sinh xã hội có nhiều tiến bộ; an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội được bảo đảm và tăng cường. Nhưng trong số 24 chỉ tiêu chỉ có 14 chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch, 10 chỉ tiêu không đạt kế hoạch; trong đó: tốc độ tăng trưởng GDP chỉ đạt 6,2%...

Điều đáng nói là trong các nhân tố tác động tới tăng trưởng kinh tế (lao động, vốn, tài nguyên thiên nhiên, công nghệ…) ở nước ta trong giai đoạn hiện nay thì yếu tố vốn được coi là nhân tố quan trọng nhất. Hiệu quả của yếu tố vốn và tác động của nó đối với tăng trưởng kinh tế được phản ánh bằng tỉ số vốn so với sản lượng tăng thêm (theo hệ số ICOR). Hệ số càng cao thì hiệu quả vốn đầu tư càng thấp. Thế mà trong thực tế, mặc dù chủ trương chung là cắt giảm đầu tư, tập trung kiềm chế lạm phát, nhưng tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội năm qua vẫn lên tới 41,3% GDP, trong khi tăng trưởng kinh tế chỉ đạt 6,2%, hệ số ICOR tăng lên 6,66 (năm 2007, hệ số ICOR là 5,2). Qua 4 tháng đầu năm nay, vẫn còn nhiều dấu hiệu hết sức khó khăn và thách thức, với tốc độ tăng trưởng kinh tế quý I giảm mạnh, chỉ còn 3,1% so với 5,4% của quý IV năm 2008, là mức thấp nhất trong nhiều năm qua; thu ngân sách nhà nước cũng giảm nhiều; số lao động mất việc làm, giãn ca, giảm giờ làm tăng lên…

Tác động của khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu tiếp tục diễn biến theo chiều hướng xấu đi, tác động mạnh đến tất cả các nền kinh tế. Về năm 2009, tháng 1 Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) vừa có dự báo kinh tế thế giới vẫn có tăng trưởng dương khoảng 0,5%, nhưng theo báo cáo ngày 23-4 đã dự báo tốc độ kinh tế toàn cầu là âm 1,3%, trong đó các quốc gia công nghiệp phát triển sẽ tăng trưởng kinh tế ở mức âm 3,8%.

Còn về tăng trưởng kinh tế của nước ta trong năm nay, Ngân hàng Phát triển Châu Á dự báo tăng khoảng 4,5%, Ngân hàng thế giới dự báo tăng khoảng 5,5%. Tất cả dự báo đó đều thấp hơn chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế chúng ta đã đề ra là 6,5%.

Bao nhiêu là vừa và hiện thực hóa thế nào?

Nhiều cơ quan và chuyên gia kinh tế nước ta dự báo tăng trưởng kinh tế từ nay đến cuối năm liên tục tăng, tốc độ tăng trưởng cả năm có thể đạt mức khoảng 5%. Nhưng nếu kinh tế thế giới phục hồi nhanh hơn so với dự báo, có thể phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP vào khoảng 5,5- 6%. Chính phủ đề nghị với Quốc hội điều chỉnh 2 chỉ tiêu, tốc độ tăng trưởng kinh tế từ 6,5% xuống khoảng 5%.

Theo Ủy ban Kinh tế của Quốc hội thì chúng ta có thể đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế khoảng 5%. Tuy nhiên, do tăng trưởng kinh tế quý I chỉ đạt 3,1% nên mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân cả năm 5% là một thách thức lớn. Qua tính toán sơ bộ, giả định GDP có tốc độ tăng dần đều qua các quý, muốn đạt tăng trưởng bình quân cả năm 5% thì phải có gia tốc tăng mỗi quý là 1,3%, theo đó, quý II đạt 4,4%, quý III đạt 5,7%, quý IV đạt 7%.

Đây thật sự là bài toán khó. Hơn lúc nào hết, cần phải làm rõ cơ sở và tính thực tế của việc xác định chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế, xác định những yếu tố tạo nên lời giải của nó. Những kết quả tích cực thời gian qua cho thấy cần tiếp tục thực hiện 5 nhóm giải pháp đã đề ra nhưng cần bổ sung thêm một số yếu tố về cân đối ngân sách, miễn thuế thu nhập cá nhân, thực hiện thêm các ưu đãi về chính sách thuế để hỗ trợ doanh nghiệp…

Kích cầu bằng việc sử dụng vốn cùng các biện pháp khác đang góp phần hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn. Tuy nhiên cú hích đó mới tập trung nhiều cho hỗ trợ tài chính đối với doanh nghiệp, trong khi đối với lĩnh vực đầu tư và tiêu dùng còn hạn chế. Chưa kể hạ tầng cơ sở, hạ tầng xã hội có khả năng giải ngân nhanh, sớm hoàn thành công trình, dự án đưa vào sử dụng, nhất là khu vực nông nghiệp, nông thôn. Cần tập trung triển khai giải pháp, chính sách đẩy mạnh tiêu dùng, thúc đẩy thị trường hàng hóa, qua đó khuyến khích sản xuất trong nước. Mặt khác cần tháo gỡ khó khăn về thủ tục đầu tư, đẩy nhanh triển khai dự án để hiện thực hóa nguồn vốn kích thích kinh tế một cách sớm nhất. Chính phủ cũng cần được tạo điều kiện linh hoạt trong điều hành nguồn vốn trái phiếu, hoàn thiện môi trường pháp lý liên quan đến đầu tư xây dựng cơ bản.

Kinh nghiệm trong thời gian kiềm chế lạm phát năm qua và ngăn chặn suy giảm kinh tế năm nay, cho thấy luôn cần sự đồng thuận của toàn xã hội. Đó là một sức mạnh mang tính vật chất, hiện thực hóa các chủ trương, giải pháp của Đảng, Nhà nước trong cuộc sống. Sự đồng thuận đó có một nguồn gốc từ các quyết sách của Quốc hội trong kỳ họp này.

Việt Ân