QĐND Online - Hà Nội những ngày đầu xuân 2010 sau mấy hôm mưa phùn ẩm ướt chợt bừng nắng như để đón chào những cựu chiến binh Sư đoàn 304, sư đoàn đã được Bác Hồ trao tặng lá cờ “Quyết chiến quyết thắng”, một trong những đơn vị chủ lực đầu tiên của Quân đội ta…Họ trở về, cùng nhau bâng khuâng dạo bước trong khuôn viên bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, nơi còn lưu giữ rất nhiều hiện vật chiến tranh gắn với chiến công của chính họ, những người lính “thần tốc” năm xưa…

Dấu ấn hào hùng

Mới đó mà đã 60 năm trôi qua kể từ khi Đại đoàn 304 ra đời giữa núi rừng xứ Thanh, phên dậu phía Tây Tổ quốc. Cuộc họp mặt do Ban liên lạc Cựu chiến binh sư đoàn 304 tổ chức để triển khai các hoạt động hướng tới kỷ niệm 60 năm ngành thành lập Đại đoàn 304, nay là Sư đoàn 304 – Binh đoàn Hương Giang (10-3-1950/10-3-2010). Họ cùng nhau ôn lại truyền thống lịch sử hào hùng qua 60 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của sư đoàn, một trong những đơn vị chủ lực đầu tiên của quân đội ta, đã có mặt ở khắp các chiến trường từ Bắc vào Nam và làm tròn nghĩa vụ quốc tế trên đất bạn.

Sư đoàn 304 đã tham gia hầu hết các chiến dịch lớn như chiến dịch Điện Biên Phủ (1954), chiến dịch Mậu Thân (1968), đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử... Với trên 3.200 trận đánh lớn, nhỏ, Sư đoàn 304 đã tiêu diệt và bắt sống gần chục vạn tên địch, thu hàng nghìn tấn vũ khí, phương tiện chiến tranh, góp phần quan trọng vào sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Năm 1954, Sư đoàn 304 đã được Bác Hồ tặng cờ "Quyết chiến, quyết thắng" và được Đảng, Nhà nước tuyên dương đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Cựu chiến binh Sư đoàn 304 chụp ảnh lưu niệm tại Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam

Trong cuộc gặp mặt, có nhiều gương mặt cán bộ, chiến sĩ của sư đoàn đã trở thành những tướng lĩnh, cán bộ cao cấp của Đảng, Nhà nước, Quân đội như: Thượng tướng Trần Văn Quang, nguyên thứ trưởng Bộ Quốc phòng, nguyên chính uỷ đầu tiên sư đoàn nay đã 95 tuổi; Thượng tướng Nguyễn Văn Rinh, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, nguyên sư đoàn trưởng; Trung tướng Nguyễn Phúc Thanh, nguyên Phó chủ tịch Quốc hội, nguyên sư đoàn trưởng… Gọi là cuộc gặp mặt của Ban liên lạc cựu chiến binh, nhưng có sự tham gia của cả nhiều tướng lĩnh nguyên là cán bộ, chiến sĩ của sư đoàn, nay vẫn đang công tác và giữ những trọng trách quan trọng như: Trung tướng Phạm Ngọc Khoá, Cục trưởng Cục Tác chiến (Bộ Tổng tham mưu); Thiếu tướng Lê Mã Lương, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam – Anh hùng LLVT nhân dân; Thiếu tướng Nguyễn Văn Côn, Tư lệnh Binh chủng pháo binh… Nghe Thiếu tướng Lê Mã Lương giới thiệu về một số hiện vật kháng chiến như khẩu đại pháo “vua chiến trường”, chiếc xe tăng húc đổ cổng sắt tiến vào Dinh Độc Lập, chiếc xe Zeep thu của địch…, những người lính già đầu bạc bâng khuâng như được trở về với thời trận mạc của mình. Trong bảo tàng, có rất nhiều hiện vật là chiến lợi phẩm in đậm dấu ấn chiến công thần tốc, táo bạo của những người lính 304…

Tiếp lửa truyền thống “Quyết chiến Quyết thắng”

Buổi gặp mặt với mục đích chính là bàn bạc công việc chuẩn bị chào mừng kỷ niệm 60 năm ngày thành lập sư đoàn song đã trở thành nơi bày tỏ tâm tư, chia sẻ ước mong tiếp lửa truyền thống sư đoàn Vinh Quang cho lớp trẻ hôm nay. Thiếu tướng Nguyễn Đức Huy, Trưởng ban liên lạc cựu chiến binh sư đoàn 304 cho biết: “Cách đây mấy tháng, Ban liên lạc cựu chiến binh đã khánh thành Bia di tích lịch sử Sư đoàn 304 - Đại đoàn Vinh Quang tại Đình Tam Lạc, xã Xuân Thọ, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá, nơi buổi ban đầu thành lập gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn, nhưng được sự đùm bọc, chở che của nhân dân đã không ngừng lớn mạnh, trưởng thành. Cái tên 304 giờ đây không chỉ là tên gọi của một sư đoàn mà còn là một danh hiệu khẳng định chiến công, sức mạnh của quân đội ta, cần được tiếp tục tôn vinh, gìn giữ, phát triển lên một tầm cao mới”.

Chung dòng suy nghĩ về việc tôn vinh và phát huy truyền thống, Đại tá Nguyễn Huy Toàn (Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam) cho biết: “Chiến công, thành tích của các thế hệ Sư đoàn 304 còn nhiều điều lâu nay ít được nhắc tới cũng như nhiều việc phải làm tốt hơn. Ví dụ như việc khẳng định chiến thắng Thượng Đức, nơi lực lượng được coi là thiện chiến bậc nhất của địch đã bị đánh quỵ, khẳng định trình độ tác chiến, sự lớn mạnh của quân chủ lực ta. Vừa qua, Ban liên lạc Cựu chiến binh Sư đoàn 304 được sự giúp đỡ của Nhà xuất bản QĐND đã tổ chức một buổi lễ cầu siêu cho các liệt sĩ hi sinh tại Thượng Đức, phần nào thể hiện sự tri ân với những người đã ngã xuống. Nhưng cũng còn nhiều việc cần làm rõ hơn, cần tôn vinh thoả đáng hơn. Vừa qua, nhân tiến tới kỷ niệm 60 năm thành lập sư đoàn, Ban liên lạc đã phối hợp với cựu chiến binh các địa phương, các tướng lĩnh và nhân chứng lịch sử, các cơ quan chức năng đề nghị làm thủ tục phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân cho 4 đồng chí từng lập nhiều thành tích đặc biệt xuất sắc, bao gồm các đồng chí: Phạm Xuân Thệ, Nguyễn Phúc Thanh, Bùi Gia Ngoãn, Lê Văn Tiến. Tuy nhiên, không hiểu sao trường hợp liệt sĩ Bùi Gia Ngoãn, quê ở Quỳnh Phụ (Thái Bình), chiến đấu tại trận Làng Khoai (Khe Sanh) rất dũng cảm, bị thương vào chân đứt hết phần xương, đồng chí đã yêu cầu đồng chí Thuyên là đồng đội ở bên cạnh dùng dao găm cắt bỏ chân mình để tiếp tục chiến đấu. Đồng chí Thuyên sợ không dám làm nhưng anh Ngoãn tự dùng dao găm cắt đứt phần chân mình, tiếp tục chỉ huy chiến đấu, giữ vững trận địa cho đến lúc mất nhiều máu và hi sinh. Các nhân chứng còn sống đã chứng kiến và công nhận hành động chiến đấu dũng cảm của đồng chí. Nguyên Tổng bí thư Lê Khả Phiêu cũng ghi nhận việc này, vậy mà không hiểu sao, có cơ quan chức năng lại không đưa đồng chí vào danh sách đề nghị truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân?”.

Có một điều thú vị là tham gia và góp phần tổ chức các hoạt động truyền thống của cựu chiến binh Sư đoàn 304, có sự xuất hiện của khá nhiều doanh nhân, doanh nghiệp từng là cựu chiến binh hoặc là con em cựu chiến binh của sư đoàn. Cựu chiến binh, doanh nhân Hồ Huy, Tổng giám đốc Tập đoàn Mai Linh từng là bộ đội sư đoàn 304 đã giúp đỡ, tổ chức nhiều hoạt động như làm phim, làm sách, tổ chức lễ kỷ niệm. Anh Lê Viết Minh, Giám đốc Công ty Tân Thành Phát – Thanh Hoá đã tài trợ toàn bộ kinh phí giúp đỡ xây dựng bia lưu niệm sư đoàn ngay trên mảnh đất xứ Thanh quê hương anh và sẽ ủng hộ tiếp nhiều hoạt động trong thời gian tới. Ông Trần Thanh Toán, Giám đốc Công ty cổ phần thương mại than Sông Hồng, là cựu chiến binh cũng tham gia, tài trợ để góp phần tiếp lửa truyền thống. Đặc biệt, ông Nguyễn Chí Sỹ, Giám đốc Công ty Đầu tư Xây dựng số 2 Hà Nội (Hacinco) cho biết: “Là một doanh nghiệp của Hà Nội, được biết Sư đoàn 304 cũng là một trong những đơn vị đầu tiên về tiếp quản Thủ đô, chúng tôi rất xúc động và trân trọng chiến công của các bác. Vừa qua, Công ty Đầu tư Xây dựng số 2 Hà Nội đã cho ra mắt sản phẩm mới của mình thông qua “Lễ công bố chương trình "Du lịch xã hội" và đêm giao lưu giữa cán bộ, công nhân Hacinco, sinh viên Làng sinh viên Hacinco với Đoàn cựu chiến binh sư đoàn 304 tỉnh Quảng Ninh. Thời gian tới, chúng tôi rất mong muốn thông qua các hoạt động truyền thống của cựu chiến binh trong cả nước để phát triển loại hình “Du lịch xã hội” – một sản phẩm độc đáo và thiết thực với giá rẻ, nhiều khoản chi phí miễn phí dành cho các đồng bào các vùng còn khó khăn và các cựu chiến binh ở vùng sâu vùng xa – điều mà các doanh nghiệp kinh doanh du lịch theo cơ chế thị trường không làm được”.

Bài và ảnh: NGUYỄN VĂN MINH