Đường sữa và cuốc xẻng

QĐND - Năm nay, phong trào thi đua của phân đội Y diễn ra khá sôi động. Tổng kết thi đua, số cá nhân được khen thưởng tăng vọt so với năm ngoái, phân đội dẫn đầu phong trào thi đua quyết thắng của trung đoàn. Thành tích là thế, nhưng cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị không mấy vui vẻ; một số chiến sĩ có biểu hiện chểnh mảng, thoái thác nhiệm vụ mà không rõ nguyên nhân. Trước hiện tượng “lạ” ấy, lãnh đạo, chỉ huy trung đoàn thành lập đoàn kiểm tra xuống kiểm tra, nhằm phát hiện, định hướng tư tưởng cho bộ đội.

Thì ra, nguyên nhân chính của hiện tượng trên bắt nguồn từ danh sách đề nghị khen thưởng. Xem qua danh sách, đoàn kiểm tra phát hiện: Thành phần được đề nghị khen thưởng của đơn vị chủ yếu là cán bộ lãnh đạo, chỉ huy cấp phân đội. Chưa hết, các hình thức khen thưởng như chiến sĩ thi đua, bằng khen, giấy khen hầu như đều là  cán bộ cấp đại đội trở lên. Tỷ lệ cán bộ trung đội, tiểu đội và chiến sĩ được khen thưởng quá thấp và hình thức chủ yếu là danh hiệu chiến sĩ tiên tiến.

Trả lời những vấn đề trên, các thành viên hội đồng thi đua của đơn vị đều cho rằng: Danh sách đề nghị khen thưởng được xây dựng đúng nguyên tắc, căn cứ vào kết quả bình chọn và số phiếu tín nhiệm của từng đơn vị. Hơn nữa, cán bộ chỉ huy phân đội, đại đội là những người gương mẫu, có thành tích xuất sắc, xứng đáng được khen thưởng.

Đoàn kiểm tra đặt vấn đề điều chỉnh danh sách khen thưởng sao cho hợp lý về cơ cấu thành phần, nhưng các thành viên trong hội đồng thi đua không đồng ý như vậy và "lý giải" rằng: "Cán bộ nào phong trào ấy", "cán bộ là gốc của mọi công việc". Cũng tại buổi làm việc, các thành viên của hội đồng thi đua cũng "lần lượt" chỉ ra thực trạng về đội ngũ cán bộ trung đội, tiểu đội và chiến sĩ. Hầu hết đều khẳng định: Phần đa  số đối tượng trên còn có khuyết điểm, như đi lại tự do, phát ngôn không thận trọng, sai sót về nội vụ vệ sinh, hút thuốc lá, hay phê bình vô nguyên tắc, thiếu ý thức xây dựng tập thể... Rằng rất khó tìm được những cá nhân tiêu biểu đủ điều kiện đề nghị khen thưởng.

Từ những quan điểm trên, đoàn kiểm tra phân tích: Khen thưởng cán bộ là điều đáng quý, nếu cán bộ thực sự gương mẫu, quản lý đơn vị hoàn thành tốt các nhiệm vụ. Nhưng, Bác Hồ đã từng dạy: Cán bộ tốt thì bộ đội mới tốt. Vì thế, không thể có cán bộ tốt mà bộ đội không tốt; không thể có cán bộ gương mẫu mà đơn vị không tiến bộ. Một đơn vị, tập thể có nhiều chiến sĩ “không tốt” như vậy thì lãnh đạo, chỉ huy không thể được đề nghị khen thưởng, thậm chí còn phải xem lại trách nhiệm quản lý, giáo dục. Nghe vậy, cả hội đồng thi đua nhận ra "cái phi lý" trong công tác thi đua khen thưởng ở đơn vị mình, chân thành nhận khuyết điểm với đoàn kiểm tra cấp trên.

Đúng như Bác Hồ đã dạy, việc thưởng, phạt phải công minh. Thưởng phải từ dưới lên; chức vụ càng thấp càng phải được khen thưởng trước. Phạt thì phải phạt từ trên xuống. Nghĩa là người có lỗi chịu phạt đã đành, cấp trên trực tiếp cũng phải chịu phạt bởi không làm tròn trách nhiệm lãnh đạo của mình. Hiện nay, đến một số phân đội, vẫn có hiện tượng bộ đội than thở là: “Cuốc xẻng cấp từ dưới lên, đường sữa cấp từ trên xuống”. Nếu các đơn vị cứ đề nghị khen thưởng như ở phân đội Y thì e rằng ý nghĩa của công tác thi đua khen thưởng sẽ không còn nguyên giá trị và động lực thi đua ở đơn vị cũng giảm đi rất nhiều. Khen thưởng phải lấy kết quả, thành tích công tác làm tiêu chí, không thể lấy chức vụ để làm thước đo...