QĐND - “Đơn vị tôi thành lập ngày 19-12. Lớp lớp các thế hệ cán bộ, chiến sĩ đều lấy đó làm niềm tự hào, nhắc nhau giữ vững truyền thống “tai thính, mắt tinh” của Trung đoàn trinh sát kỹ thuật pháo binh. Có những kỳ tích, bây giờ kể lại nghe cứ như huyền thoại” – Trung tá Kiều Trịnh Thái, Chính trị viên Tiểu đoàn chỉ huy pháo binh 97 nói với chúng tôi như vậy. 

1. Trung tá Kiều Trịnh Thái kể: "Chỉ một tiểu đoàn mà có tới 4 đơn vị trực thuộc được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân, điều đó có lẽ rất hiếm. Ngày về đơn vị nhận công tác, tôi được các thế hệ đi trước kể cho nghe biết bao kỳ tích đánh địch mưu trí dũng cảm của các phân đội “pháo đặc công”, “trinh sát luồn sâu”.

“Pháo đặc công” ư? Nghe lạ quá? – chúng tôi cùng lên tiếng hỏi và đề nghị anh Thái nói rõ hơn. Và những trang sử hào hùng hiện ra sau lời kể của anh: “Pháo đặc công” là một sáng tạo độc đáo của bộ đội pháo binh, sử dụng súng pháo nhưng luồn sâu, đánh hiểm như cách đánh đặc công. Đơn vị sử dụng thành thạo, lập được nhiều chiến công trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước chính là Đại đội 969. Sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, trên chiến trường Trị Thiên và Lào, địch phản kích ác liệt, ta chưa có điều kiện tổ chức đánh lớn. Để đáp ứng yêu cầu đánh vào những mục tiêu nằm sâu trong lòng địch, có địa hình rừng núi hiểm trở mà pháo cơ giới của ta không với tới, bộ binh và đặc công thì gặp khó khăn trong tiếp cận mục tiêu, Đại đội 969 đã mang vác pháo luồn sâu đánh vào các mục tiêu đó. Trang bị chủ yếu của đại đội là đạn hỏa tiễn H12, ngắm bắn trực tiếp ở cự ly gần. Dưới sự chỉ huy của Đại đội trưởng Nguyễn Xuân Phú, Chính trị viên Nguyễn Đình Chám, đại đội đã trực tiếp tham gia nhiều trận đánh vào căn cứ Loong Chẹng, sào huyệt của tướng phỉ Vàng Pao. Từng viên đạn H12 của Đại đội 969 ngắm trực tiếp vào căn cứ khiến các mục tiêu địch bốc cháy dữ dội, quân địch kinh hoàng không hiểu vì sao Việt Cộng lại táo bạo thế.

Hướng dẫn thực hành tổ chức đo tính trên thiết bị định vị vệ tinh GPS ở Tiểu đoàn 97.

2. Nhắc đến Tiểu đoàn 97, các thế hệ bộ đội pháo binh thường nhắc đến Đại đội 967 trinh sát kỹ thuật, luồn sâu bám địch làm tai mắt cho bộ chỉ huy các chiến dịch lớn trên chiến trường. Trung tá Lê Văn Mậu, Tiểu đoàn trưởng hiện nay của đơn vị nói rằng, khi được điều về đơn vị, việc đầu tiên là anh ôm bộ sách sử, cũng như toàn bộ nhật ký chiến sự mà các cựu chiến binh để lại tìm hiểu về Đại đội 967 huyền thoại.

 Đây là đơn vị đã sử dụng các phương tiện trinh sát kỹ thuật của pháo binh, cơ động luồn sâu vào các căn cứ địch xác định tọa độ, tính chất mục tiêu, gọi pháo binh ta bắn vào và sửa bắn, nắm kết quả bắn. Địa bàn hoạt động sau Chiến dịch Mậu Thân 1968 của đại đội ở vùng rừng núi A Sầu – A Lưới đầy gian khổ, các chiến sĩ trinh sát pháo binh không chỉ bị đe dọa bởi bom chụp, pháo bầy mà còn bị thú dữ thường xuyên rình rập. Đêm 18-6-1968, chiến sĩ trinh sát Trần Văn Thọ khi đi làm nhiệm vụ đã bị hổ rừng ăn thịt. Hiểm nguy là vậy nhưng toàn đại đội không ai nản chí, tiếp tục làm công tác chuẩn bị chiến đấu để đến ngày 8-5-1968, diễn ra trận đấu pháo giữa ta và địch. Chỉ hai khẩu 85mm của ta được bố trí tại Km36 đường B45 đã giội thẳng, tiêu diệt hoàn toàn trận địa 105mm gồm 6 khẩu thuộc Sư đoàn Kỵ binh bay quân Mỹ. Chiến công này có sự đóng góp to lớn từ kết quả đo đạc, quan sát, sửa bắn của tổ trinh sát do tổ trưởng Phan Dương Cảnh chỉ huy. Trong trận đánh khốc liệt đó, cả tổ đã anh dũng hy sinh khi địch dùng máy bay ném bom vào đài quan sát tại điểm cao 1198 Tam Bôi – Tây Thừa Thiên. Tổ trưởng Phan Dương Cảnh cùng 3 chiến sĩ hy sinh nhưng các anh đã bám trận địa, bám đài quan sát, bình tĩnh sửa bắn đến những giây phút cuối cùng. Đó là những tổn thất đầu tiên của Đại đội 967 trên chiến trường Trị Thiên.

3. Đến Tiểu đoàn 97 vào thời điểm này, khi đơn vị đang bước vào giai đoạn nước rút thực hiện Phong trào Thi đua “65 ngày đêm xung kích, quyết thắng” chào mừng 65 năm Ngày Toàn quốc kháng chiến, 50 năm Ngày thành lập đơn vị, chúng tôi hiểu rõ hơn mối liên hệ vững chắc giữa quá khứ với hiện tại. Tiểu đoàn trưởng Lê Văn Mậu cho biết, đơn vị vừa trải qua những ngày tháng dãi gió, dầm mưa trên trường bắn TB1, phục vụ các đơn vị pháo binh diễn tập bắn đạn thật. Kết quả thật đáng khâm phục, những người lính trẻ của Tiểu đoàn 97 hôm nay đã sử dụng những thiết bị, khí tài hiện đại, đo đạc, tính toán chính xác, góp phần giúp các đơn vị pháo binh dự bị tiêu diệt các mục tiêu ngay từ loạt đạn đầu.

Theo tinh thần hiện đại hóa quân đội, các trang bị, khí tài hiện nay của Tiểu đoàn đều là dòng sản phẩm công nghệ cao. Mỗi chiến sĩ không chỉ giỏi sử dụng các thiết bị truyền thống mà phải biết cả tiếng Anh thì mới sử dụng thành thạo khí tài mới. Thử thách rất lớn đó đã được tuổi trẻ đơn vị vượt qua bằng nỗ lực đáng kinh ngạc. Trung tá Kiều Trịnh Thái nói rằng, anh không ngạc nhiên mà chỉ thấy tự hào, vì lớp chiến sĩ trinh sát pháo binh hôm nay đã thể hiện là người kế tục xứng đáng thế hệ trước về truyền thống “tai thính, mắt tinh”, xứng đáng với niềm tự hào của đơn vị “sinh” ngày 19-12.

Bài và ảnh: Huy Hoàng