Thôn Đọi Tam (xã Đọi Sơn, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam) có nghề làm trống từ cuối thế kỷ thứ IX, khi ấy, cụ tổ nghề là Nguyễn Văn Năng quê ở Thanh Hóa đã đưa nghề trống về dạy cho dân làng Đọi Tam. Từ đó đến nay, dù đã trải qua hơn 1.000 năm với biết bao thăng trầm, song các nghệ nhân, thợ giỏi của làng đã nghiên cứu, cải tiến mẫu mã và cho ra đời nhiều loại trống khác nhau để phục vụ các lễ hội, du lịch… khắp mọi miền Tổ quốc.

Nghệ nhân làng trống Đọi Tam (ảnh internet)

Hiện nay, Đọi Tam có gần 600 hộ với hơn 2.200 nhân khẩu, trong đó hơn 500 hộ tham gia làm nghề trống. Mỗi năm làng sản xuất hơn 20.000 trống các loại. Từ nghề làm trống mà mức sống của người dân trong làng ngày càng tăng, thu nhập trung bình của người làm trống đạt từ 400.000 đến 600.000 đồng/người/tháng. Nhiều lao động có thu nhập cao từ 25 đến 35 triệu đồng/người/năm. Năm 2004, làng trống Đọi Tam đã được UBND tỉnh Hà Nam cấp bằng công nhận làng nghề truyền thống. Hiện nay, các nghệ nhân, thợ giỏi của làng Đọi Tam đã và đang cải tiến công nghệ, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất để nâng cao chất lượng, làm ra nhiều sản phẩm đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng, tạo nhiều việc làm, tăng thu nhập cho người dân. Trong khi toàn tỉnh Hà Nam có 10 nghệ nhân thuộc các làng nghề thì Đọi Tam có tới hai nghệ nhân là ông Phạm Văn Hồng và ông Nguyễn Văn Tất. Là người có gần 70 năm trong nghề làm trống, nghệ nhân Phạm Văn Hồng đã thường xuyên chú trọng nghiên cứu, cải tiến mẫu mã, hướng dẫn kỹ thuật cho các thợ trẻ thành thợ có tay nghề giỏi, ông cũng là người có sản phẩm độc đáo, đạt trình độ cao do áp dụng sáng kiến cải tiến một loại trống gỗ theo dáng trống đồng. Nghệ nhân Nguyễn Văn Tất cũng tìm ra những mẫu mã đạt trình độ nghệ thuật cao bằng việc cải tiến đai trống từ sợi tre quấn chuyển sang đai bằng song mây giá rẻ. Ngoài ra, mỗi năm nghệ nhân Nguyễn Văn Tất còn tham gia đào tạo từ 5 đến 10 thợ có tay nghề khá.

Ở Đọi Tam hiện có quả “trống sấm” to nhất nước với đường kính 2,05m, cao 2,75m. Đây cũng là nơi làm ra 1.000 quả trống để Thủ đô chào đón sự kiện 1.000 năm Thăng Long-Hà Nội. Với truyền thống của một làng nghề có từ lâu đời, nghề trống ở Đọi Tam vẫn đang tiếp tục đứng vững và phát triển trước xu thế hội nhập.

BÙI VŨ MINH