Từng được nghe kể chuyện, được đọc cuốn sách "Đội thiếu niên du kích Đình Bảng" của nhà văn Xuân Sách, viết về những thiếu niên quả cảm trong Đội thiếu niên du kích Đình Bảng, nhưng mãi tới hôm nay, tôi mới có dịp về Đình Bảng...
Theo lời giới thiệu của Bí thư Đảng ủy xã Trần Văn Lợi, chúng tôi gặp ông Nguyễn Thạc Hoàn, nguyên là Đội trưởng và ông Nguyễn Đức Thìn, Anh hùng Lao động, Nhà giáo Nhân dân - Cựu đội viên Đội thiếu niên du kích... Mặc dù ở vào tuổi "xưa nay hiếm", nhưng các ông vẫn còn rất "phong độ". Bên ấm trà thơm ngát, trong câu chuyện thân tình, chúng tôi được biết, đội du kích ngày ấy đa số là những thiếu niên tuổi từ 11 đến 13, sinh ra và lớn lên ở Đình Bảng. Sự chăm sóc của Đảng, Bác Hồ và nhân dân cùng khí thế của Cách mạng Tháng Tám đã rèn luyện cho thiếu nhi Đình Bảng tinh thần hăng hái tham gia cách mạng, lòng căm thù giặc sâu sắc.
 |
|
Ông Nguyễn Thạc Hoàn và ông Nguyễn Đức Thìn (thứ nhất và thứ hai từ phải sang) đang kể chuyện truyền thống về Đội du kích Đình Bảng cho lớp trẻ tại Đền Đô |
Năm 1947, đúng vào ngày giỗ vua Lý Thái Tổ - ngày mùng 3-3 năm Đinh Hợi, giặc Pháp tiến công đánh Đình Bảng, gây ra bao cảnh tang tóc đau thương với nhân dân. Thiếu niên đã cùng nhân dân trong làng đào hào, đắp lũy, phá đường, luyện tập, xây dựng Đình Bảng trở thành làng kiểu mẫu và anh dũng đánh địch bảo vệ quê hương. Chi bộ Đảng và Ủy ban Hành chính kháng chiến, Mặt trận Việt Minh xã đã bí mật thành lập Đội quân báo tí hon, gồm những thiếu niên dũng cảm, nhanh nhẹn, hăng hái hoạt động, kế tiếp là Đội "Nhi đồng cứu quốc vong". Đội ra đời vào ngày 7-11-1949 tại lăng Lòng Chảo (lăng Lý Thái Tổ) - nơi Việt Minh đã tổ chức nhiều cuộc mít tinh tuyên truyền cách mạng tiền khởi nghĩa. 15 đội viên đầu tiên của đội đã thề trước Tổ quốc và nhân dân là tuyệt đối trung thành với cách mạng, đem hết sức mình làm bất cứ việc gì khi tổ chức phân công... Cuối năm 1949, toàn đội có 25 đội viên hoạt động bí mật như: làm nhân viên phụ giúp nấu ăn, giặt là, mở hiệu cắt tóc; một số đội viên du kích còn làm bồi (phục vụ sĩ quan Pháp) để nắm tình hình địch. Có đội viên đã không quản hiểm nguy luồn vào bốt địch lấy vũ khí để trang bị cho du kích ta; tuyên truyền, vận động những người lầm lỗi theo trở về hàng ngũ kháng chiến; giải thoát, đưa đường cho cán bộ, chiến sĩ bị địch bắt trốn khỏi trại tù của địch…
Năm 1953, đội phát triển lên 47 đội viên và đổi tên thành Đội thiếu niên du kích Đình Bảng, do chi bộ Đảng, Ủy ban Hành chính kháng chiến, xã đội và Đoàn Thanh niên Cứu quốc xã bí mật chỉ đạo. Từ năm 1949 đến 1954, đội đã cùng cha anh đánh địch và lập công xuất sắc. Đặc biệt, đội đã bí mật lấy được của địch hơn 30 tấn đạn, 13 khẩu súng các loại, một máy thông tin bộ đàm, 250 hòm ắc quy điện đài, 10 gánh dây điện, 200m vải bạt, 300 lít dầu mỡ, 10.000 quả lựu đạn… chuyển lên chiến khu cho du kích, bộ đội địa phương đánh giặc. Các đội viên du kích còn khôn khéo lọt vào trận địa của địch đổ a-xít phá hủy 3 đại bác, 1 súng cối, 8 đại liên, 1 trung liên; rải 250.000 tờ truyền đơn kêu gọi nhân dân đứng lên phá tề, diệt ngụy. Đội đã nhiều lần dẫn đường giải thoát cho 42 cán bộ, chiến sĩ thoát khỏi trại tù của địch; vận động 115 lính ngụy bỏ hàng ngũ giặc trở về với cách mạng; phối hợp với du kích cài bẫy mìn ngay tại sào huyệt của chúng diệt 15 tên, làm bị thương 17 tên, bắt sống 1 lính lê dương. Khi đồng chí Nguyễn Văn Long - quân báo của huyện đi trinh sát bị hy sinh, đội đã quyết tâm bám trận địa, bí mật trong đêm đưa thi thể đồng chí về mai táng và lấy lại tài liệu, vũ khí không để rơi vào tay giặc. Đội đã làm tốt công tác bảo vệ cho cán bộ, kịp thời giải thoát cho đồng chí Tỉnh đội trưởng Bắc Ninh và đồng chí Chủ tịch Ủy ban Hành chính kháng chiến huyện Từ Sơn thoát khỏi tay giặc. Cắt đường dây cháy chậm, lấy mìn và bộc phá của địch đặt phá ngôi đình Đình Bảng; cùng nhân dân đấu tranh bảo vệ ngôi đình lịch sử của làng… Với những thành tích đã đạt được, đội đã vinh dự được báo cáo thành tích với Bác Hồ; được Chính phủ tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng nhất; Trung ương Đoàn thanh niên Cứu quốc tặng cờ: "Thiếu niên anh dũng"; Liên đoàn Thanh niên dân chủ thế giới tặng cờ: "Tuổi trẻ vì hòa bình"…
Tạm biệt Đình Bảng trong chiều cuối thu, qua những câu chuyện của các cựu đội viên Đội thiếu niên du kích Đình Bảng, tôi thật cảm phục về tinh thần chiến đấu dũng cảm, với những chiến công thầm lặng nhưng đặc biệt xuất sắc của những du kích tí hon. Thành tích ấy thật đáng tự hào để tuổi trẻ hôm nay học tập, noi theo. Một điều đáng quý là, hiện tại ở Đình Bảng còn gần 40 đội viên Đội thiếu niên du kích năm xưa, dẫu giờ đã lên ông, lên bà, có người được tuyên dương anh hùng, có người là giáo sư, tiến sĩ, nhiều người là cán bộ cao cấp trong quân đội, cán bộ, công nhân đã nghỉ hưu… nhưng họ luôn sống gương mẫu. Những kinh nghiệm quý báu mà họ truyền lại đã giúp cho LLVT Đình Bảng không ngừng trưởng thành và phát triển.
Bài, ảnh: TRẦN QUYẾT