QĐND Online - Đối với đồng bào miền núi “Người Xá ăn theo lửa, người Thái ăn theo nước, người Mông ăn theo sương”. Người Mông sinh sống ở các xã vùng cao biên giới huyện Phong Thổ (Lai Châu), là nơi thời tiết quanh năm giá lạnh, mây mù bao phủ.... Để thích nghi với điều kiện cuộc sống khắc nghiệt, từ bao đời nay, đồng bào Mông nơi đây thường sống trong những ngôi  nhà trình tường bằng đất sét, có đặc tính ấm áp về mùa đông, mát mẻ về mùa hè. Tuy những bức tường không  có cột trụ, nhưng vẫn rất cứng và chắc, trâu, bò húc cũng không đổ, đạn bắn cũng không thể xuyên thủng.

Sau khi thu hoạch xong vụ mùa, trước Tết nguyên đán  1 - 2 tháng, người Mông thường bắt tay vào làm nhà để đón năm mới. Để làm nhà trình tường, trước hết người ta phải chọn đất sét mịn có độ kết dính cao, không lẫn đá, sỏi. Móng của nhà là những tảng đá cuội xếp kè cẩn thận. Khuôn để trình tường làm bằng gỗ. Đất được đổ vào khuôn, dùng chày giã đều tay, nén thật chặt, lần lượt mỗi tầng ván hết 1 vòng quanh nhà. Sau đó lại tháo ván ra làm tầng thứ 2, độ dày của tường thường từ 50 – 70cm. Những ngôi nhà trình tường làm cẩn thận có thể cao 2 tầng và có độ bền 30 -50 năm. Trước đây nhà trình tường của đồng bào Mông ở Phong Thổ thường được lợp bằng cỏ tranh; những năm gần đây có Chương trình 135 của Chính phủ nên những ngôi nhà trình tường đã được hiện đại hóa bằng tấm lợp xi măng.

Kè đá làm móng nhà

Làm móng luôn là khâu rất quan trọng cần phải cẩn thận

Lèn đất 

 Tường nhà rất dầy

Dùng chày giã cho đất thật quyện

Một ngôi nhà trình tường hoàn chỉnh

Chùm ảnh của Giang-Hải