Giá xăng nhập khẩu liên tục giảm và có lúc chốt ở ngưỡng 74 USD/thùng. Với giá này, sau khi cộng thêm các loại thuế VAT, tiêu thụ đặc biệt, chi phí bến bãi... các nhà nhập khẩu lãi tới 800 đồng/lít, thậm chí có thời điểm là 1.500 đồng lít. Liên bộ Công Thương - Tài chính liên tục "đánh tiếng" để các nhà nhập khẩu xăng, dầu giảm giá bán lẻ để giải quyết vấn đề tâm lý cho người tiêu dùng, đồng thời, góp phần hạ nhiệt cơn sốt giá của hầu hết các nhóm mặt hàng.

Ngay sáng Chủ nhật ngày (11/8), Chính phủ cũng đã triệu tập cuộc họp khẩn giữa các bộ ngành để tìm biện pháp cấp bách kìm chế giá. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tuyên bố phải giảm giá xăng chứ không tái áp thuế và yêu cầu Bộ Tài chính - Công Thương thực hiện. Thế nhưng ngay cả khi có ý kiến từ phía Chính phủ, các doanh nghiệp xăng dầu đầu mối vẫn tảng lờ.

Theo Nghị định 55 về quản lý thị trường xăng dầu cho phép doanh nghiệp được tự quyền quyết định giá bán và thời điểm áp dụng. Điều này có nghĩa là giá dầu thế giới tăng, doanh nghiệp cứ tự quyền tăng giá bán và ngược lại giá giảm cũng vậy, Chính phủ không can thiệp nữa. Thế nhưng gần 3 tuần trôi qua, giá thế giới tiếp tục hạ, bài ca muôn thủa được các doanh nghiệp áp dụng là: "Mức tăng hiện nay chưa đủ bù lại những thời điểm lỗ".

Trong lần trả lời VnExpress gần đây nhất, Phó tổng giám đốc Petrolimex - Bùi Ngọc Bảo cũng cho rằng từ đầu năm đến giờ, riêng Petrolimex đã bị lỗ tới cả trăm tỷ đồng.

Viện cớ này nên cả 11 doanh nghiệp đầu mối cứ nhìn nhau, chẳng ai chịu hạ giá. Ngày 13/8, Chính phủ triệu tập cuộc họp báo khẩn cấp lúc 3h chiều, tiếp tục chỉ đạo, giảm giá xăng và thời điểm dự kiến ngay trong ngày 14/8. Thế nhưng, trong hai ngày 14-15/8, giá xăng trên thị trường vẫn giữ nguyên và các nhà nhập khẩu cũng chưa có bất kể động thái nào.

Sáng nay (15/8), Chính phủ lại có công văn hỏa tốc yêu cầu Bộ Tài chính tự xây dựng phương án để giảm giá bán xăng chậm nhất vào ngày mai. Mức giảm 500 đồng đã được sự đồng thuận của hầu hết các bộ ngành, song thời điểm nào áp dụng vẫn còn là câu hỏi lớn đối với người tiêu dùng.

Trao đổi với VnExpress, Tiến sỹ Nguyễn Minh Phong - Viện nghiên cứu Phát triển Kinh tế xã hội Hà Nội nhận xét: "Đây chính trúc trắc đầu tiên mà các cơ quan quản lý Nhà nước gặp phải khi trao quyền quá lớn cho doanh nghiệp. Thực tế thị trường xăng dầu vẫn còn độc quyền và chưa thực sự cạnh tranh".

Ông Phong cho rằng, trong điều hành chính sách giá của Chính phủ vẫn thể hiện ít nhiều sự lúng túng, thậm chí chưa rõ ràng. Chẳng hạn trong lĩnh vực xăng dầu, Chính phủ trao quyền quá lớn cho doanh nghiệp trong khi chưa thiết lập cơ chế thị trường cạnh tranh có sự kiểm soát của Nhà nước. " Việc giá thế giới hạ, Bộ Tài chính liên tục thúc mà doanh nghiệp không chịu giảm là thể hiện sự "bất lực" từ phía cơ quan quản lý Nhà nước", ông Phong nói.

Theo ông, lâu nay, Nhà nước có vẻ như đã quá dễ dãi đối với các doanh nghiệp xăng dầu. Giá thế giới lên, nhà nhập khẩu kêu lỗ, Nhà nước rót ngân sách ra bù lỗ. Trong khi lẽ ra việc này phải có cơ quan kiểm toán vào cuộc và công bố công khai kết quả này để người dân được biết. "Cách tốt nhất là Nhà nước dùng biện pháp mạnh đối với nhân sự cấp cao của công ty. Khi chiếc ghế của mình bị đe dọa, chẳng lý do gì họ không tìm cách giảm giá bán ngay", ông Phong nhấn mạnh.

Viện phó Viện Kinh tế TP HCM - Đinh Sơn Hùng cũng cho rằng, việc doanh nghiệp cứ chần chừ trong việc giảm giá bán, khi Chính phủ đã có chỉ đạo là việc không thể chấp nhận. Hơn nữa trong lúc thị trường hàng hóa đang lên cơn sốt giá, nguy cơ lạm phát tăng cao đang đến gần thì việc giảm chi phí xăng dầu là một trong những biện pháp cấp bách bình ổn giá thị trường.

"Nếu doanh nghiệp còn "cương", Nhà nước nên áp dụng chế tài tăng cao thuế nhập khẩu xăng. Đây là biện pháp trừng phạt kinh tế của nhà nước đối với doanh nghiệp, khi cần thiết; bên cạnh biện pháp hành chính là buộc công khai giá bán, niêm yết đầy đủ, rõ ràng...", ông Hùng đề xuất.

Theo : Vnexpress-Phan Hồng Anh