Đẩy mạnh các giải pháp đồng bộ

Phân luồng ở bùng binh Cộng Hòa (quận Tân Bình, TP Hồ Chí Minh).

Những chuyển biến tích cực

Đánh giá tổng kết công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông (TTATGT) năm 2008 của Ủy ban ATGT Quốc gia nêu: Trong năm qua, các cấp, ngành, địa phương, tổ chức, đoàn thể và quần chúng nhân dân đã đồng tâm, hợp lực triển khai, thực hiện các chủ trương, chính sách của Chính phủ về công tác bảo đảm trật tự ATGT. Nhờ đó, tình hình trật tự ATGT trong cả nước đã có chuyển biến tích cực. Tai nạn giao thông (TNGT) xảy ra năm 2008 so với cùng kỳ năm 2007 giảm 1.770 vụ (giảm 13,3%), số người chết giảm 12,7% và số người bị thương giảm 24,8%. Có 55 địa phương giảm số người chết, trong đó 44 địa phương giảm cả số vụ và mức thiệt hại.

Có được kết quả trên, trước hết là do công tác xây dựng, bổ sung hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về TTATGT được tăng cường, tạo hành lang pháp lý cho hoạt động của các cơ quan chức năng và nhân dân thực hiện. Ngoài ra, công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật về giao thông tiếp tục được Ủy ban ATGT Quốc gia phối hợp với các bộ, ngành, đoàn thể, chính quyền các địa phương chỉ đạo triển khai sâu rộng. Đặc biệt, các cơ quan thông tin đại chúng mở nhiều chuyên mục, với nội dung phong phú, đa dạng động viên toàn dân chấp hành Luật Giao thông và quy định đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông bằng mô tô, xe gắn máy… Bộ Công an đã chỉ đạo mở nhiều đợt cao điểm, tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát và xử lý nghiêm các vi phạm. Kết quả, cảnh sát giao thông cả nước xử lý 5.431.191 trường hợp vi phạm (tăng 29,9% so với năm 2007). Trong đó: 682.789 trường hợp không đội mũ bảo hiểm và 134.003 lượt vi phạm của lái xe chở khách; tước 157.321 GPLX các loại; tạm giữ 25.653 ôtô, 761.691 môtô, xe gắn máy, 12.911 phương tiện khác; số tiền phạt thu về là 1.225 tỉ đồng (tăng 83,7% so với năm 2007).

Nhiều vi phạm chưa xử lý nghiêm

Tại hội nghị, Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải cho rằng, kết quả đạt được năm 2008 là tốt, tuy nhiên, còn nhiều bất cập và thiếu tính bền vững.

Nhìn lại một năm qua, số vụ TNGT đường sắt, đường thủy, hàng hải có những diễn biến phức tạp. So với năm 2007, TNGT đường sắt tăng 62 vụ (tăng 18%), TNGT đường thủy nội địa tăng 25 vụ (tăng 12,2%), tai nạn hàng hải tăng 12 vụ (tăng 27,3%). Qua phân tích cho thấy, hầu hết các vụ TNGT đều do người tham gia giao thông chưa tự giác chấp hành quy tắc và các quy định của pháp luật về bảo đảm trật tự ATGT. Phân tích nguyên nhân TNGT đường bộ của cơ quan chức năng cho thấy: Chỉ 1% là do chất lượng an toàn kỹ thuật của phương tiện cơ giới đường bộ và do cơ sở hạ tầng chiếm khoảng 1,8% số vụ, còn lại là do chủ quan người tham gia giao thông gây ra; trong đó 73% số vụ TNGT do người điều khiển mô tô, xe gắn máy. Trong khi đó, số lượng phương tiện cơ giới đường bộ tăng nhanh gấp nhiều lần tốc độ phát triển kết cấu hạ tầng. Chỉ tính 11 tháng năm 2008, số lượng mô tô và xe gắn máy tăng tới 10,9%, ô tô các loại tăng 12,6%.

Ngoài ra, hạ tầng giao thông chậm được đầu tư, duy tu bảo dưỡng chưa đáp ứng nhu cầu về an toàn; hành lang an toàn đường bộ và đường sắt bị lấn chiếm nghiêm trọng… Chạy quá tốc độ quy định là nguyên nhân chính gây ra 16,9% số vụ TNGT. Cơ chế quản lý kinh doanh vận tải hành khách liên tỉnh đường bộ của các chủ phương tiện là khoán thời gian chạy hoặc khoán doanh thu đã thúc ép người lái xe vi phạm các quy định về trật tự an toàn giao thông: lái xe quá thời gian quy định, chạy quá tốc độ quy định, chở quá số khách quy định… Đây là nguyên nhân cơ bản các vụ tai nạn giao thông thảm khốc xảy ra đối với xe chở khách trong năm qua.

Cũng phải thấy rằng, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật đã được tăng cường nhưng chưa đem lại kết quả mong muốn. Việc cưỡng chế thi hành pháp luật chưa thường xuyên hoặc chưa kiên quyết xử lý nghiêm khắc đúng người vi phạm làm cho một bộ phận người tham gia giao thông nhờn luật. Tình trạng đua xe trái phép còn diễn ra phức tạp, chưa được ngăn chặn hiệu quả. Ý thức tự giác chấp hành pháp luật của đa số người tham gia giao thông chưa cao: Chạy quá tốc độ quy định, chở quá tải, điều khiển phương tiện sau khi sử dụng rượu bia vượt quá mức cho phép… Đây là nguyên nhân trực tiếp gây ra phần lớn các vụ TNGT đường bộ.

Việc quy định bắt buộc đội mũ bảo hiểm khi đi mô tô, xe gắn máy thực hiện chưa tốt ở nhiều vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, nhưng xử phạt chưa nghiêm. Công tác tuần tra kiểm soát, xử lý vi phạm ở từng nơi, từng lúc chưa kiên quyết. Ở một số nơi sự phối hợp giữa các lực lượng chức năng hoặc giữa cơ quan quản lý đường bộ và chính quyền địa phương thiếu chặt chẽ, hiệu quả chưa cao. Những bất cập, yếu kém trong công tác quản lý Nhà nước về trật tự ATGT như: Đăng kiểm, đăng ký phương tiện thủy nội địa, quản lý bến khách ngang sông, xử lý đường ngang trái phép vượt qua đường sắt… chậm được khắc phục. Các bộ, ngành còn lúng túng trong việc ban hành các văn bản quy định theo phân công của Chính phủ, nhất là trong lĩnh vực hỗ trợ chủ phương tiện bị cấm lưu hành thay thế phương tiện hoặc chuyển nghề; chính sách hỗ trợ phát triển vận tải khách công cộng nội đô nhằm hạn chế gia tăng phương tiện cơ giới cá nhân. Hệ thống pháp luật liên quan đến quản lý vận tải đường bộ chưa đồng bộ, dẫn đến tình trạng mất trật tự trong hoạt động vận tải…

Cần xây dựng văn hóa giao thông

Để đạt được mục tiêu năm 2009 tiếp tục giảm cả 3 tiêu chí về TNGT so với năm 2008, UB ATGT Quốc gia đã đề ra 10 nhiệm vụ trọng tâm trong công tác bảo đảm trật tự ATGT. Trong đó, tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện đồng bộ các giải pháp được nêu tại NQ 32/2007/NQ-CP và NQ 05/2008/NQ-CP của Chính phủ, trước mắt cần tập trung chỉ đạo công tác bảo đảm trật tự ATGT trong dịp Tết Kỷ Sửu và mùa Lễ hội đầu năm nhằm phấn đấu giảm TNGT trên cả 3 tiêu chí. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tập trung vào các chuyên đề: quản lý chặt chẽ xe khách liên tỉnh đường dài; bắt buộc đội MBH khi tham gia giao thông bằng mô tô hoặc xe gắn máy; không uống rượu bia trước khi điều khiển phương tiện cơ giới; quy tắc giao thông; khởi động trong cộng đồng về văn hóa giao thông… Đồng thời, tăng cường tuần tra kiểm soát, xử lý nghiêm các vi phạm. Triển khai mạnh mẽ, đồng bộ giai đoạn 2 kế hoạch lập lại trật tự hành lang ATGT đường bộ, đường sắt theo Quyết định 1856/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Kết luận tại Hội nghị, Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải chỉ đạo, cần thực hiện nghiêm túc, quyết liệt 10 giải pháp mà UB ATGT Quốc gia đã đề ra và phải xây dựng được tiêu chí "Văn hóa giao thông năm 2009), để người dân thực sự gương mẫu chấp hành luật lệ giao thông.

Bài và ảnh: ĐOÀN HOÀI TRUNG