Ngày hội việc làm tại Trường đại học Thủy lợi Hà Nội.

Ngay sau Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ bảy (Khóa X), Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt “Đề án hỗ trợ thanh niên học nghề, tạo việc làm giai đoạn 2008-2015”. Mục tiêu của dự án là sử dụng 10.000 tỷ đồng từ nguồn ngân sách nhà nước (nếu hiệu quả tốt thì mức giải ngân có thể lên đến 30.000 tỷ đồng) nhằm “tạo bước đột phá về dạy nghề, tạo việc làm cho thanh niên”. Làm thế nào để thực hiện thành công đề án này vẫn đang là mối quan tâm của toàn xã hội?

Mỗi năm thừa hơn 1 triệu lao động

Khảo sát mới nhất do Trung ương Đoàn và Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội tiến hành cho thấy: Việc làm, chủ yếu là việc làm cho thanh niên, là vấn đề xã hội bức xúc kéo dài nhiều năm nay và sẽ còn kéo dài trong các năm tới nếu chúng ta không tiến hành các giải pháp khắc phục có hiệu quả. Tỷ lệ thất nghiệp trong thanh niên thành thị rất cao (năm 2007, ở độ tuổi 15-34 là 8,5%) và đang có xu hướng tăng do chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp và áp dụng kỹ thuật công nghệ sử dụng ít lao động.

Dự báo cung cầu lao động cũng cho thấy: Lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên năm 2007 khoảng 46,85 triệu người. Dự báo đến năm 2010 lực lượng lao động sẽ là 49,5 triệu người và năm 2015 là 52,5 triệu người. Trong khi nhu cầu lao động của nền kinh tế quốc dân năm 2007 chỉ khoảng 45,76 triệu lao động, đến năm 2010 là 48,443 triệu lao động và năm 2015 là 51,423 triệu lao động. Như vậy từ nay đến năm 2015, mỗi năm cả nước thừa hơn 1 triệu lao động.

Để giải quyết việc làm cho số lao động này, vấn đề nan giải nhất hiện nay là đào tạo nghề vì hiện chất lượng lao động (trình độ, năng lực, kỹ năng tay nghề) đang rất thấp bởi nhận thức về dạy nghề, tạo việc làm của các ngành, các cấp, các địa phương và trong xã hội chưa được nhìn nhận đúng mức; đầu tư cho dạy nghề, tạo việc làm còn hạn chế, dàn trải, chạy theo số lượng, chưa quan tâm đúng mức đến nâng cao chất lượng dạy nghề...

“Ở các nước phát triển, chỉ có 35% người tốt nghiệp THPT học đại học, còn lại 65% học nghề. Điều đó hoàn toàn là bình thường. Tỷ lệ ngược lại mới là không bình thường". Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đánh giá như vậy khi nói về vấn đề học nghề, tạo việc làm cho thanh niên.

Hướng nguồn đầu tư trực tiếp về cơ sở

Đồng chí Nguyễn Hoàng Hiệp - Bí thư Trung ương Đoàn-cho biết: Kinh phí của đề án phụ thuộc vào quá trình triển khai dự án, làm đến đâu sẽ xin cấp vốn đến đó, song có thể cao hơn mức dự kiến ban đầu là 10.000 tỉ đồng, và có thể cao hơn nếu hiệu quả thiết thực, thấp hơn nếu việc triển khai kém hiệu quả.

Mục tiêu cụ thể của đề án là hỗ trợ, tạo điều kiện cho thanh niên vay vốn, tạo việc làm và đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài theo các chính sách hiện hành của nhà nước; tập huấn 60.000 lượt cán bộ Đoàn các cấp về tư vấn học nghề, việc làm; đưa tỷ lệ thanh niên được tiếp cận thông tin tư vấn, giới thiệu việc làm đạt 50% vào năm 2010 và 75% vào năm 2015; 100% thanh niên có nhu cầu lập doanh nghiệp được cung cấp kiến thức khởi sự doanh nghiệp.

Theo mục tiêu này, mọi thanh niên học nghề, tìm kiếm việc làm đều có cơ hội tiếp cận các dịch vụ tín dụng ưu đãi. Đối với thanh niên đã có nghề đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài, mức vay xác định trên cơ sở các chi phí phải đóng góp theo quy định và tiền đặt cọc (nếu có), tối đa không quá 60 triệu đồng với mức lãi suất 0,65%/tháng, thời hạn cho vay bằng thời hạn hợp đồng đi làm việc ở nước ngoài nhưng tối đa không quá 3 năm.

Để thực hiện mục tiêu trên, Trung ương Đoàn đang chủ trì xây dựng, quản lý và vận hành 10 Trung tâm tư vấn, hướng nghiệp dạy nghề và giới thiệu việc làm trở thành mô hình kiểu mẫu. 10 trung tâm này sẽ vận hành theo tiêu chuẩn ISO 9000 để mở rộng thông tin thị trường lao động, ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng các sàn giao dịch việc làm. Đây sẽ là địa chỉ nòng cốt để thúc đẩy sự phát triển của các trung tâm tư vấn, hướng nghiệp khác.

Một vấn đề khác là trang bị kiến thức khởi sự và phát triển doanh nghiệp cho thanh niên. Trung ương Đoàn đang chủ trì mở các khóa đào tạo “Khởi sự doanh nghiệp” cho thanh niên, phấn đấu tất cả các thanh niên có nhu cầu lập doanh nghiệp đều được trang bị những kiến thức cần thiết, góp phần thực hiện thành công mục tiêu phát triển 500.000 doanh nghiệp của Chính phủ đến năm 2010.

Đề án “Truyền thông nâng cao nhận thức của thanh niên và xã hội về học nghề lập nghiệp” sẽ được tiến hành rộng rãi trong cả nước, nhất là học sinh phổ thông, sinh viên các hệ đào tạo, thanh niên chưa có việc làm và thất nghiệp, các hộ gia đình và xã hội. Đây là giải pháp cơ bản, lâu dài nhằm thay đổi nhận thức của toàn xã hội, thay đổi quan niệm “thích làm thầy, không thích làm thợ”.

“Đề án sử dụng một lượng ngân sách lớn, mục tiêu cũng rất lớn, vậy quản lý thế nào để tránh thất thoát, lãng phí?” là câu hỏi lớn được đặt ra. Tuy nhiên, theo đồng chí Nguyễn Hoàng Hiệp, Bí thư Trung ương Đoàn, thì không phải lo đến tình huống này vì toàn bộ các khoản đầu tư đều “rót” trực tiếp về từng trung tâm tư vấn giới thiệu việc làm, đến từng Đoàn cơ sở. Hướng trực tiếp về cơ sở là một chủ trương rất linh hoạt nhằm giúp Đề án nhanh chóng đi vào cuộc sống, trở nên hữu ích đối với các tầng lớp thanh niên.

Bài, ảnh: HỒNG HẢI và CTV