Cứu chữa thương binh dưới hầm, hào

Phân đội quân y Đoàn B12 (Binh đoàn Quyết Thắng) luyện tập tình huống xử lý thương binh bị nhiễm độc hóa học trong chiến tranh. Ảnh: ANH THU

13-3-1954 là ngày đầu tiên của chiến dịch Điện Biên Phủ. Trong đội hình Trung đoàn 209, đại đội quân y chúng tôi cũng triển khai công tác cứu chữa thương binh trong công sự dọc theo giao thông hào trải từ tiền tiêu về đến hậu phương của đơn vị. Đây là lần đầu tiên chúng tôi triển khai toàn bộ công tác trong công sự. Giao thông hào do hai đại đội quân y và đại đội tải thương đào, nối với trục giao thông hào của các đơn vị ở phía trước. Chúng tôi đào các hầm cứu chữa thương binh ngay cạnh giao thông hào, nối dẫn từ tiền tuyến đến hậu phương của trung đoàn, có đường ra phía sau để chuyển tiếp thương bệnh binh về trạm quân y của đội điều trị thuộc đại đoàn.

Công tác điều trị thương binh sát với diễn biến của chiến dịch. Bộ đội ta tiến lên, quân y cũng tiến lên, tiếp tục đào công sự, giao thông hào để cấp cứu thương binh kịp thời. Giữa chiến dịch, quân ta đánh sâu vào trong, chúng tôi nhận nhiệm vụ chuyển lên vị trí mới, vẫn dựa vào đường trục giao thông hào để nhận các thương bệnh binh trong điều kiện chiến trường ngày càng ác liệt. Công tác chỉ đạo các tuyến quân y càng phải sâu sát và chặt chẽ về vệ sinh công sự, ăn ngủ, trú quân, sao cho giữ được quân số khỏe, bảo đảm sức chiến đấu dài ngày tại chiến hào. Quân y trung đoàn đã đề nghị thành lập ở mỗi tiểu đội một chiến sĩ vệ sinh làm nhiệm vụ của cứu thương viên bổ sung, chịu trách nhiệm hướng dẫn, đôn đốc tiểu đội trong công tác vệ sinh công sự và cấp cứu kỳ đầu tại chỗ khi chiến đấu. Các chiến sĩ vệ sinh kiêm cứu thương viên bổ sung của các tiểu đội được huấn luyện thêm về vệ sinh công sự và cấp cứu hỏa tuyến, đã phát huy tốt vai trò trong việc bảo đảm quân số chiến đấu, cải thiện cuộc sống tại công sự, cấp cứu hỏa tuyến trong chiến đấu dài ngày. Ngoài nhiệm vụ chiến đấu, các chiến sĩ còn kiêm thu dọn chiến lợi phẩm, tìm kiếm trang bị quân y, thuốc men và các tài liệu y học của quân y địch. Nhờ vậy, sau mỗi trận đánh, quân y trung đoàn chúng tôi được bổ sung thêm trang bị và tư liệu để tham khảo.

Trong các đợt chiến đấu, khi có mưa, đường hầm lầy lội, quân y lại phải đào thêm các rãnh thoát nước cho đáy hầm, đáy giao thông hào. Càng tiến vào sâu, trạm quân y trung đoàn chỉ phải cải tạo các hầm ở của các đơn vị đã đánh sâu vào trung tâm đề kháng của địch và chỉ tập trung đào hầm chống sốc, hầm cứu chữa thương binh nặng và hầm mổ. Việc chuyển thương về trạm quân y đại đoàn cũng thuận lợi hơn vì một bộ phận của quân y đại đoàn đã tiến lên vị trí cũ của quân y trung đoàn khi triển khai mở đầu chiến dịch, tạo thành thế liên hoàn hỗ trợ cho nhau.