QĐND - Hằng năm, Bảo tàng Lực lượng Tăng-Thiết giáp (TTG) đều cử cán bộ hành quân về chiến trường xưa, nơi gắn liền với những chiến công lừng lẫy của bộ đội TTG để sưu tầm hiện vật. Mỗi chuyến đi lại đắp đầy trong họ niềm tin vào sức mạnh của truyền thống, vào tấm lòng của nhân dân với Bộ đội Cụ Hồ.

Trong chuyến công tác năm nay, Đoàn cán bộ Bảo tàng Lực lượng TTG lại trở về xã Thuận (huyện Hướng Hóa, Quảng Trị), nơi đồng bào Pa-cô, Vân kiều đã kề vai, sát cánh cùng bộ đội TTG trong trận đánh Tà Mây-Làng Vây nổi tiếng khi xưa. Ông Hồ A Nhưa, năm nay đã gần 80 tuổi, nhưng vẫn giơ hai tay lên đầu như mọi lần đón bộ đội về làng. Với các cán bộ Bảo tàng, ông như người nhà. Ông đã tặng bảo tàng rất nhiều hiện vật cùng những câu chuyện kể về tình đoàn kết quân dân.

Trong câu chuyện ngày gặp lại, ông trầm tư kể cho cả đoàn nghe chuyện đồng bào Pa-cô, Vân kiều ngày ấy thi đua đánh giặc cùng bộ đội TTG. Người dân Hướng Hóa lúc ấy biết bộ đội sắp đánh lớn vào căn cứ Làng Vây, đã nguyện dốc sức hỗ trợ bộ đội theo cách của mình. Lúc đó, Đại đội 9, Tiểu đoàn xe tăng 198 gặp khó khăn khi di chuyển bình điện của xe tăng qua sông Sê-pôn. Gần đến ngày công đồn, cấp trên lại tăng cường cho Đại đội 9 nhiều vật tư, khí tài. Người dân xã Thuận đã thay bộ đội làm nhiệm vụ vận chuyển. Ông Hồ A Nhưa, khi đó còn là chàng trai trẻ, cùng người cha sử dụng con thuyền độc mộc của nhà, không quản ngày đêm vận chuyển bình điện, khí tài xe tăng…

Vợ chồng ông Hồ Văn Sang tặng cán bộ Bảo tàng Lực lượng TTG khẩu súng mà ông đã sử dụng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Do ban đầu ta dự đoán địch xây dựng công sự chủ yếu bằng gỗ đất, nên cơ số đạn pháo của xe tăng mang theo chủ yếu là đạn nổ phá. Sau trinh sát ta mới biết, địch đã kịp xây dựng nhiều lô cốt, hầm ngầm bằng bê tông cốt thép. Tiểu đoàn 198 phải điều chỉnh đạn pháo, chuyển sang sử dụng đạn xuyên để diệt các lô cốt, hầm ngầm. Bộ đội xe tăng lại được người dân Hướng Hóa giúp đỡ tận tình. Bố con Hồ A Nhưa, cùng hàng trăm người dân sử dụng thuyền độc mộc, đêm đêm ngược dòng Sê-pôn đưa đạn nổ phá ra, đưa đạn xuyên vào, bảo đảm an toàn tuyệt đối. Ngày 6-2-1968, trận tiến công cứ điểm Làng Vây bắt đầu, xe tăng của bộ đội ta phát huy sức mạnh đột kích, dũng mãnh lao vào bắn sập các lô cốt đầu cầu, cùng bộ binh làm nên chiến thắng lịch sử và mở ra truyền thống “Đã ra quân là đánh thắng” của bộ đội TTG.

Chiếc thuyền độc mộc của gia đình Hồ A Nhưa đã trở thành một hiện vật quý trong Bảo tàng Lực lượng TTG từ ngày đầu thành lập. Năm nay, ông Hồ A Nhưa như đã có chuẩn bị trước, ông lôi ra một quả bầu khô đã méo và đen màu bồ hóng, một chiếc gùi mây đã đứt quai… Ông kể: “Lần trước, các cháu vào, tao để mấy vật này ngoài chòi trên rẫy, nên ngại lấy về. Sau tao cất đi, chờ các cháu vào để tặng. Đây là hai vật dụng ngày xưa cha con tao thường dùng tiếp tế cơm nước, vật tư, khí tài cho bộ đội xe tăng. Tặng các con để biết bộ đội ngày trước sinh hoạt cùng dân ra sao”.

Thật là những hiện vật quý. Nhưng chưa hết, ông Hồ A Nhưa còn khuyên đoàn quay ra thị trấn Khe Sanh, gặp ông Hồ Văn Sang. Hơn 40 năm trước, Hồ Văn Sang là bộ đội địa phương, làm nhiệm vụ phối hợp với bộ đội chủ lực trong trận Tà Mây-Làng Vây. Ông Hồ Văn Sang có rất nhiều kỷ vật đã cùng ông đi suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ. Nhiều đoàn sưu tầm của các bảo tàng khác nhau đã đến gặp ông, xin ông hiện vật, ông đều tặng, nhưng còn hiện vật quý hiếm nhất là khẩu cạc-bin, vốn là “vật bất ly thân” của ông thời chống Mỹ thì ông cứ khư khư giữ, không tặng, không nộp lại. Khi Đoàn công tác của Bảo tàng Lực lượng TTG, do Thiếu tá Mai Thị Ngọc, Giám đốc Bảo tàng đến gặp, ông già Hồ Văn Sang niềm nở hẳn lên. Ông bảo: “Cái khẩu cạc-bin cũ này, hỏng từ lâu rồi, giờ như khúc gỗ thôi, nhưng nó là hiện vật đã cùng ta đánh trận Tà Mây-Làng Vây, hỗ trợ bộ đội xe tăng tiến công, nên ta muốn tặng Bảo tàng của bộ đội xe tăng”.

Tình cảm, trách nhiệm của ông Hồ Văn Sang cũng là suy nghĩ  chung của hầu hết đồng bào Pa-cô, Vân kiều ở huyện Hướng Hóa dành cho bộ đội. Thiếu tá Mai Thị Ngọc cho biết: Nhiều người dân các bản làng ở Hướng Hóa đã nghỉ việc nương rẫy khi hay tin có bộ đội về làng. Đến khi được thông báo về việc sưu tầm hiện vật, đồng bào không tiếc Đoàn điều gì, từ những vật dụng cũ của bộ đội, hay những chiến lợi phẩm đồng bào thu được của địch trước đây, đều đem tặng Đoàn. Cảm động nhất là chuyện ông Võ Hải Vọng, nguyên là du kích Cửa Việt trước đây. Sau trận giải phóng Cửa Việt đầu năm 1973, ông Vọng thu được hai vỏ quả đạn loại 85mm, đem về chế tác  khéo léo thành đôi lộc bình đặt trên bàn thờ. Khi đoàn đến nhà, ông định đem đôi lộc bình ra tặng. Cả Đoàn công tác rất cảm động, nhưng phải kiên quyết từ chối vì biết cả nhà ông Vọng đều rất quý và coi đôi lộc bình đặc biệt ấy là kỷ vật thiêng liêng trong nhà.

Thiếu tá Mai Thị Ngọc cho biết: “Chuyến trở lại Quảng Trị vừa rồi, đoàn đã sưu tầm được hơn 80 hiện vật gốc, hơn 100 hình ảnh các loại. Trước đó, khách tham quan bảo tàng thường dừng lại rất lâu trước hiện vật con thuyền độc mộc của ông Hồ A Nhưa. Tôi hiểu, con thuyền chở tình dân, nghĩa nước ấy, là một đại diện tiêu biểu cho lòng dân Hướng Hóa. Chuyến đi này, chúng tôi đã có thêm những hiện vật quý, như những bài học lịch sử sống động để giáo dục thế hệ hôm nay về tình đoàn kết, gắn bó giữa bộ đội TTG với đồng bào các dân tộc phía Tây Quảng Trị trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc”.

Bài và ảnh: TUẤN TRUNG – BÍCH THẢO