Còn “cơm chấm cơm”, còn bất cập

Ảnh minh họa/Internet.

QĐND Online – Tìm ra nguyên nhân, bất cập để điều chỉnh, sửa đổi cho phù hợp, giúp giáo dục ngày một tốt hơn, nâng cao chất lượng và bảo đảm nhu cầu xã hội là nội dung xuyên suốt trong phát biểu của các đại biểu Quốc hội. Không ít nội dung khiến nhiều đại biểu băn khoăn, lo lắng…

Quy hoạch thiếu thực tiễn

Thực tế cho thấy, hai quy hoạch mạng lưới các trường đại học và cao đẳng giai đoạn 2001-2010 và giai đoạn 2006-2020 còn mang tính định hướng, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiến. Mặc dù đã đề cập đến hầu hết các vấn đề cơ bản, cần thiết và chỉ tiêu phấn đấu nhằm xây dựng hệ thống giáo dục đại học nhưng cả hai văn bản đều chưa xác định cụ thể cơ cấu nguồn nhân lực của từng ngành, lĩnh vực trong từng thời kỳ cũng như quy mô đào tạo cụ thể của từng cấp, bậc học cho từng giai đoạn. Một số chỉ tiêu trong quy hoạch đề ra quá cao và chưa chỉ rõ lộ trình, tiến độ thực hiện để đạt mục tiêu đề ra. Chưa đưa ra dự kiến các nguồn kinh phí thực hiện cũng như chưa đề cập đến yếu tố có vai trò quyết định đến chất lượng đào tạo là chi phí đào tạo/sinh viên/năm.

Đại biểu Trịnh Tiến Long (đoàn Bắc Kạn) chỉ rõ: Hiện nay, nước ta chưa có cơ quan nào nghiên cứu về nhu cầu nguồn nhân lực, do vậy, chưa có những bản dự báo nhu cầu nhân lực tốt, mang tính thực tiễn cao. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng đào tạo thừa, thiếu theo các giai đoạn khác nhau. Như trước đây, mất cân đối do thiếu sinh viên sư phạm, giờ lại thiếu ngành y… Hai quy hoạch về giáo dục đại học của chúng ta còn thiếu tính khoa học, nhiều chỉ tiêu xa thực tế. Trong khi chúng ta chưa tổng kết, rút kinh nghiệm quy hoạch giai đoạn 2001-2010, chúng ta đã ra quy hoạch 2006-2020 và như vậy, tất yếu dẫn đến nhiều chỉ tiêu càng xa rời thực tế.

Cùng quan điểm trên, đại biểu Nguyễn Thị Kim Bé (đoàn Kiên Giang) cho rằng: quy hoạch của chúng ta còn nhiều bất cập. Rõ nhất là mất cân đối ngành đào tạo. Trong khi đất nước ta là một đất nước nông nghiệp nhưng nhóm ngành này đào tạo lại ít. Ngoài ra, việc quy hoạch theo vùng, miền cũng chưa hợp lý và chưa tạo được sự hỗ trợ cho giáo dục phát triển toàn diện trên cả nước.

Nghiên cứu khoa học chưa được coi trọng

Nhiều đại biểu cho rằng, hiện đào tạo đại học của chúng ta khác so với thế giới. Trên thế giới, đào tạo đại học rất chú trọng nghiên cứu khoa học, trong khi ở nước ta vấn đề này lại không được chú trọng, vẫn thường xảy ra tình trạng dạy chay, học chay. Ngay bản thân đội ngũ giáo viên cũng chưa bảo đảm trong khi quy mô đào tạo ngày càng tăng. Từ năm 1987 đến năm 2009, số sinh viên cả nước tăng 13 lần, nhưng số giáo viên chỉ tăng 3 lần làm tỷ lệ sinh viên/giáo viên quá cao so với quy định (28 sinh viên/giáo viên).  Số giờ giảng của giáo viên ở một số trường, một số môn học quá cao, đặc biệt là giáo viên các môn chung và giáo viên các nhóm ngành hấp dẫn. Nhiều giáo viên dạy tới 1.000 tiết/năm trong khi chuẩn quy định là 260 tiết/năm. Trong tổng số 61.190 giáo viên đại học, cao đẳng mới có 6.217 thạc sĩ (10,16%), 22.831 thạc sĩ (37,31%) và 2.286 giáo sư, phó giáo sư (3,74%).

Trước thực tế này, đại biểu Nguyễn Minh Hồng (đoàn Nghệ An) phát biểu: Trên thế giới, tiêu chí nghiên cứu khoa học được đặc biệt chú trọng, nhưng ở ta lại chưa được quan tâm đúng mức. Sinh viên không có, lại ít nghiên cứu do thiếu điều kiện về phương tiện và hướng dẫn. Đây là vấn đề chúng ta cần quan tâm, sớm có biện pháp khắc phục.

Đại biểu Nguyễn Đăng Trừng (đoàn TP Hồ Chí Minh) băn khoăn: Hiện nay, đào tạo đại học của chúng ta còn rất hạn chế về vật chất, trang bị. Trường công lập đã kém, dân lập còn kém hơn. Nhiều trường dân lập chỉ có trụ sở, phòng học phải đi thuê. Với điều kiện như vậy mỗi trường sẽ không thể có một thư viện tốt được và tất nhiên sẽ dẫn tới chất lượng đào tạo chưa đáp ứng được yêu cầu. Vì thực tế đào tạo, thư viện có vai trò rất quan trọng, nếu không có thư viện sẽ không nâng cao chất lượng sinh viên, không tổ chức thảo luận khoa học được và việc nghiên cứu khoa học với sinh viên và giáo viên là điều không khả thi. Muốn nâng cao chất lượng đào tạo đại học ngoài việc đầu tư cơ sở vật chất cũng rất cần đầu tư về con người. Chúng ta không thể để tình trạng “cơm chấm cơm” được vì giảng viên trình độ đại học đi dạy đại học thì chất lượng sẽ khó cao. Điều cốt yếu là chúng ta phải có một đội ngũ giáo viên là tiến sĩ đủ về số lượng và chất lượng. Để làm được việc này chúng ta cần có những biện pháp hữu hiệu trong đào tạo cũng như thu hút nguồn lực từ các ngành, từ trong xã hội và cả quốc tế.

Nói về tiêu chí đào tạo trong giáo dục, đại biểu Trần Du Lịch (đoàn TP Hồ Chí Minh) khẳng định; Chúng ta không thể hy sinh tiêu chí chất lượng vì bất kỳ lý do gì. Thực tiễn trên thế giới đã chứng minh, những nước phát triện mạnh hiện nay đều là những nước thực sự tập trung cho giáo dục và họ luôn đặt tiêu chí chất lượng lên hàng đầu.

Ngày 8-7, Quốc hội thảo luận ở hội trường về chủ trương đầu tư dự án xây dựng đường sắt cao tốc Hà Nội - Thành phố Hồ Chí Minh.

Xuân Dũng