Vùng biên giới Mường Khương (Lào Cai) có 14 dân tộc anh em cùng sinh sống như: Mông, Nùng, Dao, Pa Dí, Tu Dí... Nơi đây, ngoài tiếng Việt phổ thông, bà con có một ngôn ngữ chung nữa là tiếng Quan Hỏa. Rất nhiều địa danh, dòng họ, tên người... ở đây có nguyên nghĩa từ thứ tiếng này với những nét đẹp truyền thống. Ví dụ như họ Sần dịch sang tiếng phổ thông là họ Trần; thôn Xín Chải có nghĩa là Xóm Mới... Nhưng cũng từ việc dịch nghĩa trên mà việc đặt tên, khai sinh cho trẻ em của bà con nảy sinh những vấn đề phức tạp.

Ông Sần Quang H có cô con gái, khi đi làm giấy khai sinh, vì nghĩ họ Sần cũng có nghĩa là họ Trần, nên ông khai sinh cho con gái là Trần Thị H. Mọi việc cứ bình thường diễn ra, đến khi con ông đỗ đại học, lúc nhập trường, cán bộ tuyển sinh thấy sự thiếu thống nhất về họ, nên không cho nhập học, khiến ông rất vất vả trong việc điều chỉnh hồ sơ gốc.

Cô Lù Thị T xinh đẹp có tiếng trong vùng, khi đi học thấy họ của mình cùng nghĩa với họ Lục, nên cô tự ý đổi thành Lục Thị T, nghe có vẻ “hay hay”. Đến năm 20 tuổi, cô quen và yêu một chàng trai người nước ngoài. Hai người có ý định tiến tới hôn nhân, nhưng khi cô nộp hồ sơ không được cơ quan tư pháp chấp nhận trong khi ngày cưới đang đến gần, khiến cô lâm vào tình trạng lúng túng.

Nhận thấy vấn đề trên có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi thiết thực của người dân, những năm gần đây, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Mường Khương (Bộ Chỉ huy BĐBP Lào Cai) phối hợp với cán bộ tư pháp các xã nơi đơn vị đóng quân tích cực tuyên truyền, vận động để nhân dân hiểu và chấp hành đúng pháp luật về tư pháp, hộ tịch. Trong những đợt tổ chức đi đăng ký khai sinh cho các cháu quá tuổi, cán bộ biên phòng, tư pháp đến từng nhà, vừa tuyên truyền, vừa kiểm tra, với phương châm cụ thể, tỉ mỉ; khi thực hiện đăng ký khai sinh cho các cháu tại xã đều kiểm tra hồ sơ gốc và chứng minh thư của cha mẹ đẻ. Qua đó vừa giúp nhân dân hiểu và chấp hành đúng pháp luật, vừa tránh được những phiền phức không đáng có sau này. Trong 5 năm trở lại đây, ở huyện Mường Khương không có trường hợp nào phải xin điều chỉnh hồ sơ nhân thân vì lý do bà con tự ý thay đổi họ, tên. Công tác tuyên truyền, tuy không tốn nhiều công sức, nhưng các chiến sĩ biên phòng rất vui vì đã làm được những việc thiết thực giúp bà con đồng bào dân tộc thiểu số nơi biên giới.

NGUYỄN TRỌNG MẠCH

(Đồn biên phòng Mường Khương, Lào Cai)