QĐND Online - Đúng 9 giờ 30 phút sáng 3-4-2012 (giờ Cam-pu-chia), khi những lời ca đầu tiên của bài “ASEAN ca” cất lên trong phòng họp lớn tại Cung Hòa Bình ở Thủ đô Phnôm Pênh của Vương quốc Cam-pu-chia, các quốc gia ASEAN đã bước đến “cây số thứ 20” trên lộ trình hướng tới một Cộng đồng ASEAN: Kỳ họp cấp cao ASEAN lần thứ 20 chính thức khai mạc.

Tăng tốc trên lộ trình tiến tới một cộng đồng ASEAN

Đến hẹn lại lên, các nhà lãnh đạo cao cấp của các nước thành viên ASEAN lại hội tụ trong hội nghị cấp cao ASEAN để bàn thảo, hoạch định về những ưu tiên trong hoạt động của ASEAN trong năm 2012. Lần này là tại Phnôm Pênh, thủ đô của Vương quốc Cam-pu-chia.

Với chủ đề “ASEAN: Một cộng đồng, một vận mệnh”, Hội nghị cấp cao ASEAN lần này tập trung thảo luận đẩy mạnh hợp tác xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2015, tăng cường sự liên kết, kết nối trong khu vực. Đây là mục tiêu đã được các nhà lãnh đạo ASEAN vạch ra một cách cụ thể và thiết thực, từ tầm nhìn sang hành động tại các Hội nghị cấp cao 16 và 17 diễn ra ở Hà Nội năm 2010, đẩy nhanh tốc độ tại các Hội nghị cấp cao 18 ở Gia-các-ta và 19 ở Ba-li (In-đô-nê-xi-a). 

Để đạt được mục tiêu xây dựng một cộng đồng ASEAN vào năm 2015, tại cuộc họp cấp cao lần thứ 20, các nước thành viên thỏa thuận cần có những nỗ lực lớn hơn trong việc thực thi nghiêm túc các thỏa thuận, nhất là tiếp tục tăng cường các cơ chế giám sát và đánh giá kết quả cũng như đẩy mạnh việc huy động nguồn lực triển khai Hiến chương, lộ trình xây dựng cộng đồng ASEAN và các chương trình, kế hoạch quan trọng khác, trong đó có kế hoạch tổng thể về Kết nối ASEAN.

Các nhà lãnh đạo dự Hội nghị cấp cao ASEAN-20.

Không thể đạt được mục tiêu tổng thể nếu các mục tiêu của các thành viên quốc gia không hướng tới một mục tiêu chung. Bởi thế, tại cuộc họp cấp cao lần này, các nước thành viên cũng nhất trí cần chủ động lồng ghép các thỏa thuận khu vực vào các chương trình, kế hoạch phát triển quốc gia nhằm tạo ra sự hài hòa trong việc thực hiện các mục tiêu quốc gia và khu vực.

Tại hội nghị cấp cao lần này, các nhà lãnh đạo ASEAN thảo luận về việc mở rộng và làm sâu sắc quan hệ của ASEAN với các đối tác. Năm ngoái, ASEAN đã nâng quan hệ với LHQ lên Đối tác toàn diện, cùng Trung Quốc kỷ niệm 20 năm quan hệ đối tác chiến lược, thảo luận nâng tầm quan hệ đối tác với Ấn Độ lên tầm chiến lược.

Trong năm 2012, cùng với việc tăng cường quan hệ với các đối tác như Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nga, EU, ASEAN sẽ tiếp tục hướng tới quan hệ đối tác chiến lược với Ấn Độ và Mỹ, kỷ niệm 20 năm quan hệ ASEAN - Ấn Độ, 35 năm quan hệ ASEAN - Ca-na-đa.
Trong suốt chiều dài phát triển quan hệ, các đối tác của ASEAN và bản thân ASEAN đã tăng cường hợp tác, đóng góp tích cực vào hòa bình, an ninh, ổn định, xây dựng lòng tin và phát triển trong khu vực. 

Đề cao “văn hóa thực thi”

Là một thành viên tích cực, chủ động, có trách nhiệm của ASEAN, tại hội nghị cấp cao lần thứ 20, đoàn đại biểu Việt Nam do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng dẫn đầu đã tham gia tích cực vào nghị trình của hội nghị, có những đóng góp hiệu quả vào các vấn đề chung thuộc về lợi ích của ASEAN. 

Việt Nam ủng hộ quyết tâm đẩy nhanh tiến trình xây dựng cộng đồng ASEAN trong ba năm còn lại của Lộ trình xây dựng cộng đồng, đề nghị ASEAN dành nguồn lực cần thiết, đề cao “văn hóa thực thi” và hiệu quả triển khai các thỏa thuận hợp tác trong ASEAN; tăng cường công tác phối hợp giữa ba trụ cột chính trị-an ninh, kinh tế, văn hóa-xã hội trong cộng đồng cũng như vai trò của Hội đồng điều phối ASEAN; đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền quảng bá về ASEAN, khuyến khích sự tham gia và đóng góp xây dựng của người dân cũng như sự hỗ trợ của các đối tác cho tiến trình xây dựng cộng đồng.

Việt Nam ủng hộ đẩy mạnh triển khai kế hoạch tổng thể Kết nối ASEAN, nhất là các dự án trọng điểm về hạ tầng cơ sở, các thỏa thuận về tự do hóa, thuận lợi hóa giao thương hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, giao lưu giữa con người với con người; đẩy mạnh thực hiện hiệu quả Kế hoạch công tác Sáng kiến liên kết ASEAN giai đoạn 2; gắn kết với các chương trình, kế hoạch khác của ASEAN nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các nước thành viên, thúc đẩy phát triển bền vững, đồng đều. 

Việt Nam ủng hộ lập trường của ASEAN về cấu trúc khu vực đa tầng nấc trên cơ sở các cơ chế khu vực hiện có, với ASEAN đóng vai trò trung tâm. Mặt khác, cần làm sâu sắc hơn các khuôn khổ, cơ chế hợp tác khu vực hiện có cũng như nâng cao sự phối hợp và tính hiệu quả của các khuôn khổ này nhằm tạo nền tảng vững chắc cho cấu trúc khu vực đang định hình. 

Ngoài việc dự phiên họp toàn thể Hội nghị cấp cao ASEAN-20 vào sáng 3-4, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cùng các nhà lãnh đạo ASEAN khác cũng đã gặp Đại diện Liên minh Nghị viện ASEAN (AIPA), đại diện các Tổ chức xã hội dân sự (CSOs), đại diện thanh niên, tham dự phiên họp hẹp cấp cao.

Ở các cuộc gặp cũng như phiên họp này, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và đoàn Việt Nam đã có những đóng góp thiết thực, góp phần tích cực vào thành công của hội nghị cấp cao ASEAN 20.

Nhiều thập kỷ trước, ASEAN được hình thành và đã vượt qua những nghi kỵ của một thời, cùng nhau “chơi theo đội hình lớn để giành lấy sự kính trọng của thế giới” - theo như cách nói của cựu Thủ tướng Xin-ga-po Go Chok Tong. 

Quan hệ giữa các thành viên ASEAN thể hiện qua lô-gô của ASEAN, một bó lúa mười nhánh cách điệu được thắt chặt lại như eo lưng của người phụ nữ. Thông điệp qua logo này rất rõ ràng: các thành viên ASEAN gắn kết với nhau trong một cộng đồng, cùng nhau phát triển. 

Trong biểu tượng của Hội nghị cấp cao ASEAN-20, “bó lúa” mười nhánh ASEAN lại được đặt trong trung tâm của bánh xe gồm mười nan hoa, biểu trưng cho các quốc gia thành viên, một cách thể hiện mong muốn của các nhà lãnh đạo đại diện cho các quốc gia ASEAN, tiếp tục tiến tới trên lộ trình hình thành một cộng đồng ASEAN hòa bình, thịnh vượng! 

Như lời ca trong bài “ASEAN ca”: Dám ước mơ và mong muốn chia sẻ, ASEAN tiếp tục tạo nên một hình mẫu phát triển trong những thập kỷ đầu tiên của thế kỷ 21. Trước những biến chuyển ngày một khó lường của đời sống quốc tế hiện tại, “bó lúa” ASEAN càng cần thắt chặt lại, làm nên sức mạnh để “bánh xe” ASEAN tiếp tục tăng tốc. 

Chung một cộng đồng, chung một vận mệnh, ASEAN đang đi trên lộ trình mà mỗi hội nghị cấp cao - trong đó có hội nghị cấp cao lần thứ 20 tại Phnôm Pênh, là một “cột cây số” để các thành viên tự tin hướng về phía trước.

Bài và ảnh: Văn Yên