Ngày 11-10, Ủy ban Thường vụ (UBTV) Quốc hội khóa XII đã khai mạc phiên họp thứ ba dự kiến kéo dài đến ngày 19-10. Hai nội dung trong ngày họp đầu tiên là cho ý kiến về dự kiến chương trình xây dựng luật, pháp lệnh nhiệm kỳ Quốc hội khóa XII và năm 2008 và thảo luận về công tác giám sát đời sống văn hóa ở cơ sở.

            Tránh chồng chéo luật

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Quốc hội Nguyễn Văn Thuận cho biết, dự kiến Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh nhiệm kỳ Quốc hội khóa XII gồm 89 dự án luật, 9 dự án pháp lệnh thuộc Chương trình chính thức và 28 dự án luật thuộc Chương trình chuẩn bị. Dự kiến Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2008 gồm 46 dự án, trong đó có 37 dự án luật, 9 dự án pháp lệnh thuộc chương trình chính thức và 9 dự án luật thuộc chương trình chuẩn bị.

Trong quá trình xây dựng và ban hành Luật thường nổi lên một số bất cập như chất lượng Luật còn thấp, chồng chéo, Luật vừa ban hành đã sửa đổi, bổ sung… Các đại biểu đã đề xuất nhiều ý kiến khắc phục những hạn chế này. Đại biểu Trương Thị Mai kiến nghị cần giải quyết tình trạng chậm trễ trong ban hành các văn bản dưới luật để tránh việc Luật ra đời nhưng khó đi vào cuộc sống bởi thiếu Nghị định hướng dẫn thi hành. Đại biểu Hà Văn Hiền đề xuất cần coi chất lượng luật là tiêu chí hàng đầu trong quá trình xây dựng luật. Đặc biệt cần đưa vào chương trình xây dựng chính thức những dự án Luật đã chín muồi, đủ điều kiện để có thể thông qua. Đại biểu Hoàng Thế Liên, Thứ trưởng Bộ Tư pháp, cho rằng để tránh tình trạng luật chồng chéo nhau, biện pháp cần thiết là đi từ văn bản thấp đến văn bản cao, không nên nhảy vọt quá xa so với điều kiện kinh tế, xã hội hiện tại của đất nước.

Nhiều ý kiến nhất trí cần phải quan tâm đến công tác phổ biến, giáo dục pháp luật vì có thực trạng Luật ban hành thì nhiều nhưng hiểu biết pháp luật của người dân hạn chế dẫn tới ý thức chấp hành chưa cao. Do tính cần thiết và quan trọng của vấn đề, ông Hoàng Thế Liên đề nghị đưa dự án Luật phổ biến, giáo dục pháp luật vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh chính thức.

Chống bệnh thành tích trong xây dựng văn hóa cơ sở

Buổi chiều, UBTV Quốc hội đã nghe báo cáo kết quả giám sát vấn đề đời sống văn hóa ở cơ sở của Ủy ban Văn hóa, giáo dục, thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội. Dựa trên kết quả báo cáo, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng cho rằng cần phải làm rõ nội hàm của nhiệm vụ xây dựng đời sống văn hóa cơ sở là gì. Theo Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng, cần phải đi sâu vào “nội dung, vào cái hồn của văn hóa”, trong đó quan trọng là đánh giá đời sống tinh thần qua mối quan hệ giữa người với người, trong làng bản, gia đình như thế nào, chứ không chỉ là việc xây dựng các thiết chế văn hóa như nhà văn hóa, bởi đó chỉ là phương tiện vật chất. Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan làm rõ hơn vấn đề này với câu hỏi, tại sao đời sống văn hóa cơ sở được cho là phát triển lại để xảy ra tình trạng 53% số vụ ly hôn là do bạo lực gia đình, nhiều gia đình chấp nhận cho con gái mình lấy chồng người nước ngoài…

Đại biểu Phùng Quốc Hiển thẳng thắn nêu một thực trạng, đó là cơ chế cho việc xây dựng văn hóa cơ sở chưa xuất phát từ thực tiễn, đôi khi hơi áp đặt nên khó hấp thụ được. “Chẳng hạn chúng ta đã nhiều lúc đem tiêu chí văn hóa của miền xuôi áp cho miền núi”, ông nhấn mạnh. Theo ông: “Trong lĩnh vực xây dựng văn hóa cơ sở cũng có bệnh thành tích, chứ không chỉ trong ngành giáo dục. Dẫn chứng có địa phương đạt đến 80% số gia đình văn hóa, như vậy là không thực tế”.

Về hiệu quả sử dụng ngân sách trong lĩnh vực xây dựng văn hóa cơ sở, đại biểu Ksor Phước bức xúc: “Có những công trình văn hóa do dân tự huy động thì đẹp, có sức sống và rẻ. Còn do vốn nhà nước rót vào thì không được như vậy”. Ông cho rằng khi xây dựng các thiết chế văn hóa cộng đồng cần chú ý đến vai trò của người dân. Nhà nước chỉ nên hỗ trợ một phần không nên bao cấp hoàn toàn và đóng vai trò xây dựng cơ chế cũng như hỗ trợ xây dựng phong trào. Đại biểu Phùng Quốc Hiển cũng nhất trí, cần phát huy sức dân trong lĩnh vực xây dựng văn hóa cơ sở. “Nhiều nơi còn tư duy bao cấp, không phát huy được sức mạnh của cộng đồng. Cần phải sớm thay đổi tư duy trong lĩnh vực này”.

MỸ HẠNH