Ba tháng cuối năm ngành dệt may phải mang về 2,7 tỉ USD - Ảnh: T.V.N.

Ngày 15-10, các nhà xuất khẩu đã cùng ngồi lại để bàn giải pháp thúc đẩy xuất khẩu, trong ba tháng cuối năm mỗi tháng phải đạt 5,4 tỉ USD. Bài toán thêm khó khi thế giới xảy ra khủng hoảng tài chính, làm giảm sức mua. Tuy nhiên, các doanh nghiệp cho rằng nếu biết tận dụng, hàng xuất khẩu Việt Nam vẫn bán chạy vì giá vừa với túi tiền của người dân các nước thời khó khăn.

Xuất khẩu trong chín tháng đầu năm đạt 48,56 tỉ USD, tăng 39% so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng tại hội nghị giao ban xuất khẩu tổ chức ngày 15-10, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Thành Biên cho rằng “xuất khẩu trong thời gian qua vẫn không bền vững, dễ bị tổn thương trước các biến động thị trường”.

Các doanh nghiệp (DN) nói rằng đang phải đối mặt với khó khăn do sức mua từ các thị trường xuất khẩu có nguy cơ giảm bởi ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài chính trên thế giới. Vì vậy, bên cạnh nỗ lực của DN cần có giải pháp tháo gỡ từ nhiều phía.

Tăng trưởng xuất khẩu chậm lại

Thực tế tăng trưởng xuất khẩu chỉ khoảng 15%, trên 20% còn lại là do tái xuất một số nguyên liệu có tỉ trọng nhập khẩu lớn như sắt thép, vàng trong hai quý vừa qua.

Theo Thứ trưởng Biên, nếu loại trừ hai yếu tố trên thì tốc độ xuất khẩu nhìn chung như mọi năm, thậm chí tốc độ tăng trưởng xuất khẩu của tháng chín còn giảm đến 12% so với tháng trước.

Như vậy, để đạt được mục tiêu xuất khẩu cả năm 64 tỉ USD, ba tháng còn lại của năm DN phải “kiếm” cho được 5,4 tỉ USD/tháng, một nhiệm vụ mà chính ông Biên cũng cho rằng “DN có không ít cơ hội, nhưng cũng đầy thử thách”. Càng khó hơn khi giá nguyên liệu đầu vào giảm mạnh, nguồn hàng xuất khẩu không còn nhiều, giá các đơn hàng lại có xu hướng giảm để có thể cạnh tranh được với các thị trường khác vốn cũng đang phải đối mặt với các khó khăn từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Phải tận dụng cơ hội

Theo ông Phạm Xuân Hồng - phó chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas), xét về cơ bản, ngành dệt may vẫn sẽ hoàn thành chỉ tiêu xuất khẩu 9,5 tỉ USD cho cả năm 2008 nếu ba tháng cuối năm ngành vẫn xuất khẩu được trung bình 900 triệu USD/tháng. Khả năng vẫn còn dù đơn đặt hàng có suy giảm do khủng hoảng tài chính tại các thị trường Mỹ, EU. Vấn đề là các DN phải tìm được các đơn hàng phù hợp theo khả năng, xác định rõ chủng loại sản phẩm mình có thể sản xuất để đáp ứng được nhu cầu đặt hàng của nhà nhập khẩu các nước.

Nhập siêu khoảng 19 tỉ USD

Kế hoạch nhập khẩu năm 2008 tiếp tục phấn đấu ở mức 84 tỉ USD, tăng 34% so với năm 2007 và nhập siêu là 19 tỉ USD, bằng 29,2% kim ngạch xuất khẩu. Do vậy, ba tháng còn lại nhập khẩu phải ở mức 19,9 tỉ USD, tức chỉ được nhập 6,63 tỉ USD/tháng.

* Xuất khẩu, không còn lợi thế về giá

Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Thành Biên thừa nhận xu thế giá trong thời gian tới khó có thể tăng, đặc biệt ở một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực đang chịu sức ép giảm giá như dầu thô, than đá. Một số mặt hàng khác đang trên đà suy giảm và tiếp tục giảm mạnh là cá tra, cá ba sa, mủ cao su.

Ông Hồng cho rằng phần lớn sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam đều là sản phẩm phục vụ đời sống thiết yếu nên không thể cho rằng những khó khăn kinh tế ở các nước này sẽ làm toàn bộ đơn hàng bị ngưng trệ. “Vấn đề là các DN trong nước phải đảm bảo sản phẩm làm ra thật ổn định về mặt chất lượng thì cơ hội xuất khẩu vẫn tiếp tục mở ra ở dòng sản phẩm trung bình khá, có thể cạnh tranh với hàng Trung Quốc” - ông Hồng khẳng định.

Chánh văn phòng Hiệp hội Điều Việt Nam Đặng Hoàng Giang cho rằng lo nhất là chất lượng nhân điều xuất khẩu. Nếu các DN, đặc biệt là DN có quy mô nhỏ, không chấm dứt tình trạng đưa nhân điều về sơ chế tại các hộ gia đình không đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm thì nguy cơ mất luôn đơn hàng là điều khó tránh khỏi, nhất là trong bối cảnh sụt giảm nhu cầu chi tiêu hiện nay.

Gỡ khó cho nhà xuất khẩu

Ngành chế biến gỗ dự kiến đạt mục tiêu xuất khẩu 3 tỉ USD của năm trong ba tháng còn lại, nếu vượt qua được xu hướng đặt hàng đang giảm sút tại ba thị trường quan trọng là Mỹ, Nhật, EU. Cái khó là DN không còn được khách hàng bán gỗ nguyên liệu cho trả chậm như trước vì hiện nay 80% gỗ nguyên liệu là từ nguồn nhập khẩu.

Về lâu dài, để tháo gỡ dứt điểm khó khăn này, ông Nguyễn Thành Biên đồng ý với đề xuất cần có chính sách ưu đãi, mạnh dạn giao đất trồng rừng cho các DN xuất khẩu gỗ, vì đây là nhu cầu bức thiết và hoàn toàn chính đáng. Khả năng hoàn thành mục tiêu xuất khẩu của ngành thủy sản cũng trở thành hiện thực. Nhưng ông Lê Văn Quang, phó chủ tịch Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (Vasep), cho biết vấn đề nan giải hiện nay là thiếu lao động nghiêm trọng và tình trạng quy hoạch vùng nuôi tôm còn rất bất cập.

Theo ông Quang, đến cuối năm nếu nông dân ồ ạt nuôi tôm thẻ chân trắng thì sẽ xuất hiện tình trạng nguyên liệu dồn ứ vì không có nhân công để làm. Hiện một công nhân chỉ làm sạch được 2kg tôm thẻ chân trắng/giờ, chỉ bằng 1/3 năng suất làm sạch tôm sú. Vì vậy, lợi nhuận của tôm thẻ chân trắng chắc chắn sẽ không còn ở mức 50.000 đồng/kg như hiện tại, mà sẽ chỉ còn một nửa nếu sang năm việc quy hoạch nuôi tôm thẻ chân trắng không được cơ quan chức năng siết lại, càng đẩy nguy cơ nguyên liệu tồn đọng giá thấp ngày một trầm trọng hơn.

Theo Tuổi Trẻ (TRẦN VŨ NGHI)