Bộ đội Trung đoàn 174, Đoàn B16 nạo vét bùn đất, giải tỏa giao thông sau lũ tại xã Nga Quán, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái. Ảnh: PHAN ANH

Hơn 10 ngày sau khi cơn lũ đi qua, chúng tôi lại có mặt tại Quân khu 2. Không khí làm việc từ cơ quan quân khu đến các đơn vị vẫn khẩn trương như thời chiến. Tại những vùng trọng điểm lũ gây thiệt hại nặng, cán bộ, chiến sĩ nhiều đơn vị vẫn bám trụ chia sẻ với nhân dân. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, đã có một số đơn vị trở về. Tuy thấm mệt sau đợt công tác dài ngày trong điều kiện khó khăn, vất vả nhưng cán bộ, chiến sĩ các đơn vị lại bắt tay ngay vào khắc phục thiệt hại trong doanh trại.

Những cuộc hành quân đặc biệt

Gặp chúng tôi, nét mặt Đại tá Lê Quang Chính, Đoàn trưởng và Đại tá Lê Hữu Bằng, Chính ủy Đoàn B16 vẫn căng thẳng vì lo công việc. Lúc này, tuy cơn lũ đã qua, nhưng bộ đội Đoàn B16 vẫn có mặt ở nhiều mũi, nhiều hướng trên địa bàn ba tỉnh từ Phú Thọ đến Yên Bái, Lào Cai. Các đơn vị đang huấn luyện phải tạm dừng, trong khi đó một bộ phận vẫn phải chuẩn bị tham gia diễn tập chỉ huy, cơ quan theo kế hoạch của Quân khu... Công việc ngập đầu, nhưng nhiệm vụ ưu tiên số một của Đoàn B16 lúc này vẫn là tập trung giúp dân vùng lũ ổn định cuộc sống nhanh nhất.

Những cuộc hành quân cứu dân của bộ đội Đoàn B16 quyết liệt, khẩn trương như chiến đấu. Nơi không thể sử dụng được ô tô thì anh em hành quân bộ. Cựu chiến binh Nguyễn Văn Khanh, xã Minh Lương huyện Đoan Hùng kể: “Xã Bằng Luân, Minh Lương... thuộc huyện Đoan Hùng cách xa đơn vị 20 đến 30 km, vậy mà mưa lũ xảy ra vào nửa đêm 9-8, mờ sáng 10-8 bộ đội Trung đoàn 174 (Đoàn B16) đã có mặt. Nhiều người nghĩ bộ đội cơ động bằng ô tô. Hỏi ra mới hay đường tắc, phải hành quân bộ. Đây đúng là một cuộc hành quân thần tốc”. Sau khi nhận tin ở xã Thịnh Hưng (Yên Bái) có một số nhà dân bị sập đổ, UBND xã đề nghị cứu nạn khẩn cấp, chỉ huy Đoàn B16 đã điều ngay lực lượng của Trung đoàn 174 ra ứng cứu, đồng thời cử Đại tá Nguyễn Đức Thế, Phó chính ủy sang trực tiếp chỉ huy bộ đội. Khi đến dốc Tam Gianh (cách vị trí cứu nạn khoảng 6km) thì đường bị sạt lở, xe ô tô phải dừng lại. Không ngần ngại anh Thế nhảy xuống chạy bộ một mạch đến nơi bộ đội đang cứu nạn. Nhờ có sự chỉ huy, điều hành kịp thời của cấp trên mà cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 174 đã giải tỏa đất đá, cây cối cứu hơn chục người thoát nạn trong 3 nhà dân bị sập đổ.

Từ hướng Điện Biên, ngay sau khi nhận tin lũ lớn gây thiệt hại nặng ở Trịnh Tường, Bát Xát (Lào Cai), hơn 300 cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 82 đã hành quân cấp tốc đến với đồng bào. Giữa đêm mưa gió mịt mùng, vừa hành quân, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 82 vừa phải giải tỏa nhiều điểm sạt lở gây ắch tắc. Sáng hôm sau bộ đội Trung đoàn 82 đã đến Bát Xát (Lào Cai). Thức trắng đêm, đường xa mệt nhọc, nhưng vừa tới nơi bộ đội đã bắt tay ngay vào việc cứu hộ, cứu nạn, san nền, lấy gỗ giúp nhân dân xã Trịnh Tường dựng lại nhà cửa.

Bộ đội Đoàn B16, Quân khu 2 giúp nhân dân huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ hàn khẩu đoạn đê bị vỡ do lũ. Ảnh: NGỌC ANH

Lo cho dân trước

Tính đến ngày 24-8, Quân khu 2 đã huy động hơn 10.000 lượt cán bộ, chiến sĩ và dân quân tự vệ, hơn 250 lượt ô tô, tàu, xuồng tham gia ứng cứu, giúp dân khắc phục hậu quả mưa, lũ. Bộ đội cứu trợ hàng trăm triệu đồng tiền mặt, hơn 20 tấn gạo, hơn 5 tấn mì ăn liền, lương khô, hàng nghìn bộ quần áo, chăn màn cùng nhiều mặt hàng thiết yếu khác trị giá hàng tỷ đồng. Lực lượng quân y của Quân khu đã mang theo hàng trăm cơ số thuốc và hàng nghìn kg Cloramin B tham gia cứu chữa người bị thương, xử lý môi trường, phòng, chống dịch bệnh sau lũ... Đại tá Khổng Văn Vũ, Phó đoàn trưởng, Tham mưu trưởng và Đại tá Nguyễn Thắng Xuân, Chủ nhiệm Chính trị Đoàn B16 cho biết: Trong đợt mưa lũ vừa qua, riêng Đoàn B16 đã huy động hơn 1.000 cán bộ, chiến sĩ. Cơ bản lúc này các đơn vị đã hoàn thành nhiệm vụ trở về doanh trại. Hiện Đoàn B16 còn gần 400 cán bộ, chiến sĩ vẫn đang bám trụ ở những địa bàn trọng điểm. Từ ngày 10-8 đến ngày 22-8, cán bộ, chiến sĩ Đoàn B16 đã vận chuyển, giải tỏa hàng chục mét khối đất, đá đắp chống tràn, xử lý mạch sủi và hàn khẩu gần 1.000 mét đê; giúp 125 gia đình sửa chữa, làm mới nhà ở. Hàng nghìn ngày công của cán bộ, chiến sĩ Đoàn B16 đã được huy động tu sửa làm mới phòng học, thau rửa giếng nước, nạo vét bùn, đất khơi thông cống rãnh, vệ sinh các công trình công cộng... Đoàn B16 đã tổ chức quyên góp mỗi sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên chức quốc phòng một ngày lương; mỗi hạ sĩ quan, chiến sĩ 5.000 đồng để ủng hộ đồng bào vùng lũ.

Theo đánh giá của Ban chỉ đạo PCLB Trung ương, sự tham gia của các đơn vị Quân đội nói chung và Quân khu 2 nói riêng trong đợt lũ vừa qua là kịp thời và hiệu quả, để lại ấn tượng đẹp trong lòng nhân dân. Hiện tại, lực lượng vũ trang Quân khu 2 vẫn tiếp tục cùng nhân dân Phú Thọ, Yên Bái, Lào Cai triển khai công tác khắc phục hậu quả mưa lũ cố gắng hoàn thành sớm nhất. Bộ tư lệnh Quân khu chỉ đạo: Những đơn vị đã hoàn thành nhiệm vụ, trước khi trở về doanh trại, phải cùng với địa phương tổ chức rút kinh nghiệm hoạt động cứu hộ, cứu nạn và khắc phục hậu quả, đặc biệt chú ý đến công tác phối hợp, hiệp đồng giữa đơn vị với địa phương.

Sau những ngày giúp dân trở về, cán bộ, chiến sĩ các đơn vị lại bắt tay vào dọn dẹp, tu sửa doanh trại. Chỉ tính riêng Đoàn B16, con số thiệt hại đã lên tới hơn 1,3 tỷ đồng, thiệt hại nặng nhất là Trung đoàn 174, 3 gian nhà ở của Trung đội cảnh vệ Trung đoàn 174 rộng gần 100m² bị sập đổ hoàn toàn. Những ngày này, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 174 (Đoàn B16); Bộ CHQS các tỉnh Phú Thọ, Yên Bái, Lào Cai... vừa triển khai nhiệm vụ huấn luyện, vừa dồn sức để dọn lũ trong doanh trại.

Đôi điều trăn trở

Đại tá Khổng Văn Vũ, Phó đoàn trưởng, Tham mưu trưởng Đoàn B16 bày tỏ nỗi băn khoăn trước thực tế ở một số nơi lực lượng của địa phương, nhất là thanh niên có tâm lý ỷ lại vào lực lượng ứng cứu, thờ ơ với những công việc của chính thôn mình, làng mình. Các đơn vị quân đội cũng đã tham mưu, đề nghị cấp ủy, chính quyền cơ sở cần huy động lực lượng tại chỗ của địa phương tham gia cùng bộ đội đẩy nhanh tiến độ khắc phục hậu quả nhưng hiệu quả hạn chế.

Một số cán bộ, chiến sĩ vừa hoàn thành nhiệm vụ giúp dân khắc phục hậu quả cơn lũ trở về cho rằng: Công tác ứng cứu sẽ nhanh hơn, hiệu quả hơn nếu bộ đội được trang bị đủ các dụng cụ chuyên dụng. Trong nhiều trường hợp, anh em cần cưa máy, máy bơm, máy khoan cắt bê tông... nhưng không có nên đành khắc phục bằng các dụng cụ cầm tay, thô sơ. Thực tế cho thấy, địa phương nào làm tốt “bốn tại chỗ” thì công tác ứng cứu, khắc phục hậu quả sẽ kịp thời và hiệu quả hơn. Bài học kinh nghiệm này có lẽ ai cũng thấy nhưng không phải địa phương nào cũng làm được. Lũ lớn gây thiệt hại nghiêm trọng một phần là do nhân dân quá chủ quan, đơn giản trong phòng, chống. Nhiều người dân ở Trấn Yên (Yên Bái) bộc bạch: “Lâu lắm rồi không có lũ lớn, chẳng ai nghĩ năm nay lại lũ to đến thế”. Không chỉ người dân chủ quan mà ngay cả chính quyền cũng chủ quan. Thiệt hại sẽ được giảm thiểu nếu công tác tuyên truyền vận động, kiểm tra, đôn đốc việc di dời, sơ tán dân được tiến hành kiên quyết, triệt để... Đôi điều suy nghĩ trên có thể chưa sâu, nhưng theo chúng tôi đó là những vấn đề mà chúng ta cần lưu tâm.

NHÓM PHÓNG VIÊN QUỐC PHÒNG – AN NINH