Chất xám quí hơn kiều hối!

Các kỹ sư của DNTN dịch vụ Tường Minh - một doanh nghiệp do Việt kiều đầu tư chuyên gia công và sản xuất phần mềm - làm việc trong phòng kiểm tra hệ thống điện thoại

Tạo “đất dụng võ” cho các chuyên gia

Kêu gọi Việt kiều về hẳn Việt Nam làm việc, sinh sống... không phải lúc nào cũng thuận lợi và không phải ai cũng có điều kiện để hưởng ứng. Theo tôi, không nhất thiết anh chị em Việt kiều phải về hẳn Việt Nam, chỉ cần anh chị em làm việc một vài tháng ở Việt Nam là tốt lắm rồi. Viện Khoa học công nghệ tính toán của Sở Khoa học - công nghệ TP đã bổ nhiệm một Việt kiều làm đồng viện trưởng nhưng cơ chế làm việc chỉ ba tháng trong năm.

Tôi thấy rằng xu hướng một bộ phận chuyên gia trí thức Việt kiều sắp nghỉ hưu nhưng đã có nhiều kinh nghiệm ở các lĩnh vực, nhất là công nghệ cao, có mong muốn về Việt Nam tham gia các chương trình, dự án phát triển và đào tạo nhân lực. Bộ phận Việt kiều vừa là doanh nhân, vừa là chuyên gia cũng có nhu cầu muốn hợp tác đầu tư. TP HCM đang rất cần các nguồn lực chất xám này mà ưu tiên trước hết là công nghệ sinh học, công nghệ nano, khoa học công nghệ tính toán... Vấn đề là làm sao ráp nối giữa nhu cầu, tạo “đất dụng võ” cho bà con Việt kiều.

GS.TS NGUYỄN VĂN CHUYỂN (Đại học Nihon Joshi, Tô-ky-ô, Nhật Bản):

Phải giảm bớt thủ tục phiền hà

Tôi rời đất nước hơn 40 năm trước. Từ năm 1976, tôi bắt đầu trở về nước và những năm qua, cứ mỗi năm hai lần tôi lại về quê hương vào dịp hè và tháng cuối năm.

Tôi nghĩ rằng chúng ta cần chú trọng đến kiến thức, thực tài chứ không phải bằng cấp. Nhiều anh chị em Việt kiều làm trong các đại học nhưng có kiến thức sản xuất thực tế, đồng thời cũng có nhiều anh chị giữ vị trí quan trọng trong các công ty hàng đầu ở các nước phát triển. Tôi nghĩ để thu hút nguồn chất xám này, Nhà nước cần tạo nhiều cơ hội để các anh chị này cộng tác với nhiều công ty nhà nước hoặc tư nhân.

Cũng xin nhận xét thẳng thắn hệ thống hành chính của nước ta rất rắc rối. Miễn visa là rất tốt nhưng chỉ là bước đầu thôi. Vấn đề tiếp theo là thủ tục hành chính phải đơn giản vì về làm việc, hợp tác, khác hẳn với việc đi chơi. Ủy ban người Việt Nam ở nước ngoài nên làm cầu nối giữa chuyên gia Việt kiều và những nơi cần những chuyên gia. Hiện việc làm này chưa hữu hiệu. Nguồn lực Việt kiều là rất lớn, trong khi chúng ta mới nghĩ nhiều đến kiều hối.

TS HOÀNG XUÂN BÌNH (chủ tịch Tập đoàn thương mại và đầu tư Aseaneu, Ba Lan):

Huy động sự tham gia góp ý từ xa

Việt kiều có thể đóng góp gì cho sự phát triển công nghệ cao Việt Nam? Đó là vốn, tri thức, khoa học - kỹ thuật và cầu nối quốc tế.

Việt kiều hiểu rõ về ưu thế và lợi nhuận khi đầu tư vào các công ty ở lĩnh vực công nghệ cao, bà con có thể đầu tư trực tiếp hay gián tiếp (qua thị trường chứng khoán) vào các công ty này. Tuy nhiên, cần nhanh chóng xây dựng hành lang pháp lý về chứng khoán thật minh bạch. Anh em Việt kiều chúng tôi e ngại nhất là sự không minh bạch. Cho đến nay nguồn đầu tư của Việt kiều về Việt Nam còn quá nhỏ, chỉ khoảng vài trăm triệu USD. Nguồn tiềm năng này chưa được đánh thức.

Hiện thế hệ Việt kiều 40-50 tuổi đang làm việc tại các nước rất khó khăn rời khỏi nhiệm sở. Với nhóm nguồn lực này, có thể huy động từ xa, đây là cái gốc. Nhưng có thể huy động được cái gì? Quan trọng nhất là tham gia góp ý, phản biện... các chiến lược, chính sách phát triển kinh tế - xã hội hay các dự án, đề án cụ thể. Ví dụ nguồn lực Việt kiều có thể đóng góp giải quyết bài toán qui hoạch đô thị tại TP HCM và Hà Nội. Theo tôi, các qui hoạch chiến lược hay lộ trình phát triển của đất nước cần được công khai để người dân góp ý và coi đây là chuyện của toàn dân. Làm sao để mỗi người dân ai cũng thấy có phần việc của mình trong đó, kể cả trong nước lẫn người Việt Nam ở nước ngoài.

TSKH TRẦN HÀ ANH (Câu lạc bộ khoa học và kỹ thuật người Việt Nam ở nước ngoài, TP HCM):

Đóng góp kỹ năng, chất xám...

Đóng góp chất xám thường đòi hỏi mức độ dấn thân cao hơn là gửi tiền về cho gia đình cải thiện điều kiện sinh hoạt hoặc làm từ thiện hay đầu tư cho sản xuất, kinh doanh. Đóng góp tài chính là quan trọng cho sự phát triển, nhưng đóng góp kỹ năng, chất xám, công nghệ mới, công nghệ cao, sản phẩm trí tuệ sẽ giúp nâng cao chất lượng cho sự phát triển, bảo đảm đất nước phát triển bền vững.