Người dân ở thôn Ngòi, xã Mỹ Bằng-xã anh hùng LLVT nhân dân, thuộc huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang rất trân trọng tự hào gọi cây đa làng mình là "Cây đa Bác Hồ". Tuy không trồng cây đa này, nhưng Bác và đoàn cán bộ Trung ương đã có một buổi trưa nghỉ ngơi dưới gốc đa để tiếp tục chặng hành trình sang chiến khu Tân Trào năm 1951.

Cụ Hoàng Văn Lân, 80 tuổi, là đảng viên, cán bộ xã đã nghỉ hưu và ông Đặng Văn Bản, cựu chiến binh, hiện nay là Chủ tịch UBND xã Mỹ Bằng cho biết: Lịch sử Đảng bộ xã Mỹ Bằng có ghi lại sự kiện Bác Hồ và đoàn cán bộ Trung ương dừng chân nghỉ ở cây đa này. Dạo đó, cán bộ xã nhận được chỉ thị của trên tổ chức nấu cơm trưa cho đoàn cán bộ Chính phủ. Gia đình ông Nguyễn Văn Cẩn, ở thôn Ngòi được chọn làm nơi để đoàn cán bộ nghỉ ngơi, ăn cơm trưa. Tuy nhiên, khi đến thôn Ngòi, Đoàn công tác không vào nhà ông Cẩn mà nghỉ ở cây đa cách nhà ông Cẩn chừng nửa cây số. Các cụ cao tuổi từng là cán bộ, du kích ở Mỹ Bằng được giao nhiệm vụ canh gác, bảo vệ Đoàn trong lúc nghỉ trưa cho biết: Hôm đó đoàn cán bộ Trung ương vừa ở Đá Bàn ra, đã gặp gỡ cán bộ và nhân dân địa phương tại nhà ông Giảng, cách thôn Ngòi chừng 8km. Mấy năm sau, xã Mỹ Bằng nhận được tấm ảnh đoàn cán bộ Trung ương gặp gỡ bà con dân làng ở nhà ông Giảng, Đá Bàn. Biết được người đứng nói chuyện với bà con chính là Bác Hồ, cũng là người đã nghỉ trưa dưới tán cây đa làng Ngòi ai cũng xúc động, tự hào. Hiện nay bức ảnh đó được treo trang trọng ở nhà truyền thống xã Mỹ Bằng. Các thế hệ người làng Ngòi nói riêng và xã Mỹ Bằng nói chung luôn tâm niệm ghi nhớ sự kiện này. Ai cũng coi đây là một vinh dự của mỗi người và của quê hương. Hàng năm, cứ đến ngày sinh nhật 19-5, hoặc ngày giỗ Bác 2-9, người dân thôn Ngòi lại tụ họp bên gốc cây đa để tưởng niệm và báo cáo với Bác Hồ những đổi thay, tiến bộ của quê hương và gia đình mình.

Thể theo nguyện vọng của nhân dân địa phương, đầu năm 2000, xã Mỹ Bằng đã xây dựng bia tưởng niệm Bác Hồ và nhà Văn hóa thôn Ngòi cạnh cây đa này. Điều kỳ diệu là từ khi có khu tưởng niệm, cây đa đang còm cõi, già cỗi như có thêm sinh khí, tốt tươi, lớn vượt lên như có phép màu. Cành nhiều thêm, lá xanh mơn mởn vươn dài tỏa bóng ôm lấy bia tưởng niệm và nhà Văn hóa.

HÙNG SƠN