Càng cần phải minh bạch thông tin

* Có đến 70% doanh nghiệp chưa thực hiện nghiêm việc minh bạch thông tin

* Cần có cơ chế giám sát, xử phạt nghiêm đối với các vi phạm

Trong phiên giao dịch ngày 5-12, Vn-Index phá đáy 300 điểm rơi xuống mức 299,68 điểm, là giá trị thấp nhất của chỉ số chính từ ngày 10-11-2005. Song theo dự đoán của nhiều nhà đầu tư, đây chưa phải đáy cuối cùng của năm 2008.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán (TTCK) suy giảm, tình hình kinh tế khó khăn thì việc thông tin kịp thời, minh bạch là một trong những nhân tố quan trọng nhất giúp TTCK phát triển.

Thông tin và lòng tin

Là một người chủ sở hữu doanh nghiệp, cổ đông của công ty phải được biết rõ tình trạng DN của mình và khi DN niêm yết trên sàn chứng khoán, người chủ sở hữu là nhà đầu tư lại càng cần phải được minh bạch thông tin để có quyết định đầu tư đúng đắn…

Nhà đầu tư cân nhắc khi giao dịch tại sàn chứng khoán.Ảnh: Trung Kiên

Trong bối cảnh TTCK suy giảm, hoạt động sản xuất, kinh doanh của các DN niêm yết gặp nhiều khó khăn, thực tế thời gian qua cho thấy cách hành xử của các công ty niêm yết về việc minh bạch thông tin lại rất khác nhau. Có một vài DN đã công khai các khoản thua lỗ này để thể hiện sự minh bạch trong báo cáo tài chính của mình, điển hình là Công ty cổ phần (CTCP) Cơ điện lạnh REE và CTCP Chứng khoán Bảo Việt (BVSC). Nhưng cũng có không ít DN không làm như vậy mà cố gắng duy trì "tốt đẹp phô ra, xấu xa đậy lại" càng lâu càng tốt. Lòng tin của NĐT đã bị sứt mẻ nghiêm trọng khi sự việc vỡ lở, và từ đó làn sóng tháo chạy khỏi những cổ phiếu này bắt đầu xuất hiện. Trường hợp "rơi tự do" của cổ phiếu CTCP Nhiệt điện Phả Lại (mã chứng khoán: PPC) thời gian qua là một dẫn chứng tiêu biểu.

Các NĐT nước ngoài từ hơn một tháng nay vẫn không ngừng bán ra PPC, vốn lâu nay là một blue-chip ưa thích của họ. Với việc "ra đi không hẹn ngày trở lại" của các NĐT tổ chức, cổ phiếu PPC đã rớt giá mạnh trong thời gian qua, vào ngày 25-11-2008 chỉ còn 19.000 đồng, mức thấp nhất kể từ khi chào sàn. Vì đâu PPC đến nông nỗi này? Một nguyên nhân quan trọng chính là rủi ro tỷ giá. Những năm trước, PPC vay 50 tỷ yên (Nhật) lãi suất 2,7%/năm trong 23 năm. Đến 20-9-2008, số nợ còn 36,2 tỷ yên. Sự lên giá của đồng yên so với tất cả các ngoại tệ đã khiến khoản vốn và lãi mà PPC phải trả hằng năm tính bằng đồng Việt Nam gia tăng nhanh chóng.

Dự tính năm 2008, PPC phải trả nợ 872 tỷ đồng, đội thêm 288 tỷ đồng do rủi ro tỷ giá. Trong báo cáo thường niên 2007 và báo cáo các quý 2008, PPC không hề đả động đến nguy cơ tỷ giá dẫn đến thua lỗ. Dù đọc kỹ đến mấy các báo cáo tài chính của PPC, NĐT cũng chỉ thấy số liệu liên quan đến "chi phí tài chính", trong khi lẽ ra rủi ro tỷ giá phải được thuyết minh cụ thể và phân tích rõ cho cổ đông. Ngày 25-11-2008, HoSE đã có công văn nghiêm khắc cảnh cáo CTCP Nhiệt điện Phả Lại về việc công bố thông tin không kịp thời, dẫn đến gây hiểu lầm cho NĐT, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyết định của NĐT khi mua cổ phiếu PPC.

Thông tin minh bạch: Trở ngại và áp lực

Đối với TTCK Việt Nam, một thị trường còn rất non trẻ, trình độ hiểu biết về các báo cáo tài chính, các quy định tài chính còn rất hạn chế, việc minh bạch hóa thông tin và các báo cáo tài chính càng trở nên quan trọng đối với sự phát triển của thị trường. Thực tế cho thấy, đa số công ty niêm yết hiện vẫn bị chi phối bởi thói quen "báo cáo thường niên nộp cho có lệ" và tư tưởng "đẹp bày ra, xấu xa đậy lại" còn ngự trị đây đó. Liên quan đến việc công bố thông tin minh bạch cho NĐT, theo đánh giá của HoSE, có đến 70% DN chưa chấp hành nghiêm việc này. Thống kê mới nhất của HoSE cũng cho thấy hiện còn 4/165 DN niêm yết chưa có website công bố thông tin dù đây là yêu cầu bắt buộc; 70 DN niêm yết không cập nhật đầy đủ thông tin đã công bố và 9 DN niêm yết có cập nhật thông tin nhưng chưa có thông tin tài chính...

Ông Lê Nhị Năng, Phó Tổng Giám đốc HoSE cho biết, hầu hết DN niêm yết cũng như công ty đại chúng hiện chỉ chú trọng quyền lợi của mình, chưa thực sự quan tâm đến quyền lợi cổ đông. "Chỉ có thông tin tốt được công bố, còn những thông tin xấu thì ém nhẹm, thậm chí nhiều cổ đông chủ chốt còn trục lợi trong việc công bố thông tin", ông Năng nói. Các chuyên gia đã chỉ ra hàng loạt "bệnh" trong việc cung cấp thông tin của nhiều DN niêm yết, đó là: Báo cáo thường niên vẫn được các DN niêm yết "làm cho có", trong khi theo thông lệ của thế giới thì báo cáo thường niên được đánh giá là rất quan trọng, thể hiện sự minh bạch đối với NĐT; một số DN chưa công bố thông tin lên HoSE đã cung cấp thông tin cho báo chí, trong khi những thông tin bất thường về việc thu hẹp, tạm dừng kinh doanh, tạm dừng sửa chữa... chưa được DN chủ động công bố; Việc DN thông báo mua cổ phiếu quỹ, cổ đông chủ chốt mua - bán cổ phiếu và việc trả cổ tức cao bằng tiền mặt không được thông tin kịp thời.

Thị trường khó phát triển chuyên nghiệp nếu DN không ý thức được tầm quan trọng của việc công bố thông tin chính thống và minh bạch cho NĐT. Trong bối cảnh TTCK Việt Nam đang đối mặt với nhiều trở ngại thì thông tin, báo cáo thường niên càng phải minh bạch, phải nhìn thẳng vào sự thật. Chính sự minh bạch tác động đến lòng tin và sự "chung thủy" của NĐT với cổ phiếu, một chuyên gia chứng khoán nhận định. Các cơ quan chức năng cần có cơ chế giám sát, xử phạt nghiêm khắc hơn đối với đơn vị vi phạm để tạo niềm tin cho NĐT, đồng thời Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cần cải thiện hệ thống thông tin hiện tại và minh bạch hóa hoạt động của các công ty đang niêm yết. Về lâu dài, đây là những nhân tố then chốt để TTCK Việt Nam thành công.

Theo HNMO