QĐND Online – Tại phiên họp báo trả lời các vấn đề liên quan đến tình trạng mất cân bằng giới tính ở Việt Nam trong khuôn khổ Hội thảo quốc tế về mất cân bằng giới tính khi sinh – Giải quyết vấn đề và định hướng cho tương lai diễn ra hai ngày 5 và 6-10 tại Hà Nội, Tổng Cục trưởng Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình Dương Quốc Trọng khẳng định: “Giải quyết mất cân bằng giới tính ở Việt Nam không chỉ là công việc của một bộ, ngành mà là công việc của toàn xã hội”. Dưới đây là cuộc phỏng vấn giữa các phóng viên báo chí với ông Dương Quốc Trọng tại phiên họp báo.

PV: Giải pháp quan trọng nhất hiện nay để giảm thiểu sự mất cân bằng giới tính là gì thưa ông?

Ông Dương Quốc Trọng: Giải pháp quan trọng nhất hiện nay là tuyên truyền cho người dân hiểu được tác hại của việc mất cân bằng giới tính. Mất cân bằng giới tính là hậu quả của dịch vụ lựa chọn giới tính khi sinh. Vấn đề giảm “cung” – các dịch vụ lựa chọn giới tính khi sinh chỉ là biện pháp tạm thời, cái quan trọng là chúng ta phải giảm được “cầu” - mong muốn có con trai trong đại đa số tầng lớp nhân dân trong xã hội Việt Nam hiện nay. Như vậy, điều quan trọng là phải thay đổi được nhận thức hành vi của người dân. Hiện nay, đại đa số người dân Việt Nam đã biết được tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh cùng những hậu quả và hệ lụy mà tình trạng này mang đến. Với hơn 168.000 cộng tác viên dân số cơ sở, hơn 1.000 cán bộ dân số cơ sở, chúng tôi thực hiện chiến dịch: “Đi từng ngõ, gõ từng nhà” để tuyên truyền người dân chuyển từ ý nghĩ trọng nam, khinh nữ sang trọng nữ.

Tổng Cục trưởng Tổng cục Dân số-Kế hoạch hóa gia đình Dương Quốc Trọng trả lời báo chí.

PV: Vậy theo ông, việc xử lý các vi phạm với dịch vụ lựa chọn giới tính khi sinh ở Việt Nam đã thực hiện như thế nào?

Ông Dương Quốc Trọng: Mới đây Bộ Y tế đã đệ trình lên Chính phủ về Nghị định xử lý vi phạm hành vi lựa chọn giới tính thai nhi. Theo tôi, việc xử lý các vi phạm liên quan đến dịch vụ lựa chọn giới tính khi sinh ở Việt Nam là cần thiết, tuy nhiên, tôi cũng nhấn mạnh lại rằng, cái quan trọng là phải giáo dục, nâng cao nhận thức của người dân, đồng thời nâng cao đạo đức của bác sĩ. Vì việc lựa chọn giới tính thai nhi không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn là hành vi đi trái lại với đạo đức nghề y.

PV: Hiện nay, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh có nguyên nhân xuất phát chủ yếu từ hệ thống an sinh xã hội chưa tốt, bình đẳng giới chưa hiệu quả, như vậy, để khắc phục tình trạng mất cân bằng giới tính không chỉ cần có tuyên truyền vào nhận thức mà cần đảm bảo an sinh xã hội cho người dân. Ông nghĩ sao về vấn đề này?

Ông Dương Quốc Trọng: Đây là một câu hỏi rất khó. Từ bao đời nay, quan niệm phải bắt buộc có con trai trong gia đình đã ăn sâu vào tiềm thức của người Việt chúng ta. Ở nhiều địa phương như các vùng biển, vùng sản xuất nông nghiệp, cần phải có con trai để bảo đảm cuộc sống. Chế độ an sinh xã hội chưa tốt, khiến nhiều người có tâm lý phải đẻ được con trai để sau này có người phụng dưỡng là tâm lý chung. Theo thống kê của Tổng cục thống kê, 70% người cao tuổi ở Việt Nam sống ở nông thôn và không có lương hưu, chế độ an sinh cho người cao tuổi chưa thật đảm bảo. Đây là những vấn đề khó, đòi hỏi sự giải quyết đồng bộ của nhiều bộ, ngành. Như Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã nói: “Cần phải huy động cả một hệ thống chính trị để giải quyết tình trạng mất cân bằng giới tính”.

PV: Thưa ông, hiện nay, tình trạng mất cân bằng giới tính ở các vùng, miền là khác nhau. Vậy trong dự thảo mới về mất cân bằng giới tính có đề cập đến vấn đề này hay không?

Ông Dương Quốc Trọng: Dự thảo mới về mất cân bằng giới tính có liên quan đến vấn đề vùng, miền. Theo thống kê, năm 2009, có 46 tỉnh, thành phố có tỉ số giới tính khi sinh cao. Đặc biệt, những tỉnh xung quanh thành phố Hà Nội có tỉ số giới tính khi sinh cao nhất (Hưng Yên, Hải Dương, Bắc Ninh, Bắc Giang, Hòa Bình, Nam Định, Thái Bình). Ở các tỉnh miền núi, tổng tỉ suất sinh luôn cao hơn so với các tỉnh đồng bằng. Do vậy, giải quyết mất cân bằng giới tính, cần giải quyết thích ứng theo từng vùng, miền khác nhau.

PV: Theo ông để giải quyết vấn đề mất cân bằng giới tính ở Việt Nam sẽ cần bao nhiêu thời gian?

Ông Dương Quốc Trọng: Để có thể giải quyết triệt để vấn đề mất cân bằng giới tính ở Việt Nam trong thời gian ngắn là bất khả thi. Chúng ta chỉ có thể khống chế tỉ số giới tính khi sinh không tăng quá cao hàng năm mà dừng ở mức 0,3-0,4%/năm. Rồi từ chỗ khống chế mức độ gia tăng đó mà giảm dần theo từng năm. Theo tôi, đến khoảng năm 2018-2020, tỷ lệ mất cân bằng giới tính sẽ lên đến đỉnh điểm sau đó sẽ giảm dần xuống.

Thu Thủy (ghi)