Mường Phăng là xã nghèo của tỉnh Điện Biên, có tới 25,6% hộ nghèo diện 135. Nhiều em học sinh ở Mường Phăng ngoài việc học, mưu sinh, còn phải lo kiếm củi, bông chít, hạt trẩu và “mót” thóc để nộp cho quỹ 327 của nhà trường...

Các em học sinh ở khu nội trú Trường THCS Mường Phăng.

Sau khi nhận được đơn thư phản ánh của phụ huynh và học sinh, chúng tôi đã về Mường Phăng tìm hiểu và được biết, hằng năm, tùy theo cấp học, các em học sinh ở Mường Phăng phải nộp mức quỹ khác nhau. Các trường gọi chung đó là thóc “mót” các em phải nộp cho trường. Cụ thể: Học sinh tiểu học phải nộp từ 1 đến 5kg thóc/em; học sinh THCS thì căn cứ theo khối. Khối lớp 6 nộp 7kg thóc/học sinh, khối lớp 7 nộp 8kg thóc/học sinh, khối lớp 8 và 9 phải nộp 10kg thóc/học sinh. Ngoài số thóc “mót” nói ở trên, các em học sinh ở Mường Phăng còn phải tham gia nộp những thứ khác được coi là “sản vật” của vùng như: Bông chít, củi, hạt trẩu... để nhà trường gây quỹ 327. Thời gian nộp căn cứ theo mùa vụ. Giáo viên chủ nhiệm của từng lớp trực tiếp thu những “sản vật” này, sau đó nộp lại cho nhà trường.

Nhiều phụ huynh học sinh Trường THCS Mường Phăng cho biết, cứ đến đợt đóng góp, phụ huynh và học sinh phải mang những thứ này tới tận trường nộp cho các thầy giáo, cô giáo. Những gia đình không có xe, các em nhỏ phải tự gùi tới trường, quãng đường từ nhà có khi dài 10 đến 20 ki-lô-mét đường núi.

Theo thống kê của UBND xã Mường Phăng, năm học 2007-2008 toàn xã có 1.961 học sinh theo học các cấp từ mầm non đến THCS, trong đó tiểu học có 926 em; THCS có 747. Chỉ tính riêng số 747 học sinh THCS, năm học 2007-2008, các em đã đóng hơn 6 tấn thóc “mót” cho nhà trường, ngoài ra chưa kể những thứ khác như củi, hạt trẩu, bông chít...

Một góc khu nội trú của các em học sinh Trường THCS Mường Phăng.

Phó chủ tịch UBND xã Mường Phăng, Lò Văn Nga (kiêm Chủ tịch Hội phụ huynh học sinh Trường THCS Mường Phăng) cho biết: “Mường Phăng đang là xã thuộc diện 135. Tỉ lệ hộ nghèo trong xã vẫn còn 25,6%, trong đó nhiều hộ thường xuyên đứt bữa. Đặc biệt, trong những tháng giáp hạt, nhiều gia đình phải vào rừng kiếm cái măng, cái rau đắp đổi ăn qua ngày. Khó khăn là vậy nhưng nhiều gia đình vẫn cố gắng cho con em mình được đến lớp...”. Ông Nga cho biết thêm: “Mỗi đợt thu, nhà trường chỉ thông báo cho UBND xã và Hội phụ huynh học sinh biết là sẽ huy động thóc “mót”, củi, bông chít... Nhưng tổng thu được bao nhiêu và sử dụng như thế nào thì nhà trường không thông báo!”.

Còn bà Nguyễn Thị Đào, Trưởng phòng Giáo dục huyện Điện Biên, khi trao đổi với chúng tôi lại khẳng định: Quỹ 327 là nguồn quỹ lao động của các trường, do các trường chủ động thu, chi. “Quỹ này có từ lâu rồi, hằng năm phòng đều có kiểm tra quỹ”. Bà Đào khẳng định: “Việc gây quỹ lao động ở các trường là hợp lý”!

Để tìm hiểu thêm, chúng tôi đã tìm gặp các em học sinh và phụ huynh, nhưng khi được hỏi, các em đều tỏ ra dè dặt, e ngại không muốn trả lời. Thuyết phục mãi, em Lò Văn T mới cho biết: “Năm học 2007-2008, các em phải nộp 5kg thóc và một bó củi cho nhà trường”. Em Lò Văn Đ cho biết thêm: “Nếu không nộp thì nhà trường sẽ trừ vào tiền nội trú được cấp hằng tháng. Cụ thể là, mỗi tháng học sinh nội trú được 48 nghìn đồng, nếu không nộp thì bị trừ 38 nghìn đồng tiền thóc và 2 nghìn đồng tiền củi!”.

Trái lại với các em học sinh, khi tiếp xúc với chúng tôi, nhiều phụ huynh học sinh tỏ ra rất bức xúc. Ông Lò Văn H, ở bản Đông Mệt 1, có con gái đang học lớp 9 cho biết: “Nhà tôi có thẻ vàng (giấy chứng nhận hộ nghèo) hẳn hoi nhưng con tôi vẫn phải nộp 10kg thóc cho nhà trường. Nhà trường bảo là thóc “mót” nhưng “mót” ở đâu? Có mà “mót” ở trong bồ của bố mẹ chúng ấy”.

Trưởng bản Đông Mệt 1, ông Lường Văn Hỏi tâm sự: “Học sinh ở đây vất vả lắm. Mùa lúa thì phải đi “mót” thóc, mùa trẩu đi nhặt trẩu, mùa chít đi hái chít, mùa dẻ đi nhặt dẻ, không thì lên rừng kiếm củi để nộp cho nhà trường. Cuộc sống của người dân trong bản còn quá nghèo, phải chạy ăn từng bữa, thóc ở đâu ra mà “mót” cho đủ 8 đến 10kg? Để có thóc nộp cho nhà trường thì chúng phải xin bố mẹ cả thôi! Không đóng cho con thì chúng ngại thầy giáo, cô giáo nhắc nhở, bỏ học thì còn khổ nữa! Thương con, các ông bố, bà mẹ lại còng lưng lo đóng góp...”.

Việc thu thóc “mót” của học sinh không chỉ xảy ra ở Trường THCS Mường Phăng mà ngay cả các trường tiểu học của xã cũng thu. Việc thu quỹ kéo dài từ nhiều năm nay. Năm nào nhà trường cũng yêu cầu giáo viên phải thu đủ, thu đúng quy định. Do vậy, giáo viên cũng phải cố gắng hoàn thành chỉ tiêu trường giao. Muốn hoàn thành, không cách nào khác là gây sức ép lên học sinh và phụ huynh của các em.

Xung quanh việc thu quỹ 327 của các trường THCS và tiểu học ở Mường Phăng, Giám đốc Sở GD-ĐT tỉnh Điện Biên Lê Văn Quý khẳng định: “Việc gây quỹ của Trường THCS Mường Phăng là trái với luật định. Đặc biệt, đây lại là địa bàn còn nhiều khó khăn, việc vận động các em ra lớp đã khó, việc này vô hình trung gây thêm cản trở các em cắp sách tới trường. Lãnh đạo Sở sẽ chỉ đạo cơ quan chức năng kiểm tra ngay và sớm trả lời trước công luận”.

Mường Phăng là một xã nghèo, đời sống của nhân dân còn gặp nhiều khó khăn, việc đưa được các em nhỏ trong độ tuổi đi học ra lớp là một nỗ lực rất lớn. Việc Trường THCS Mường Phăng cũng như các trường tiểu học trên địa bàn bắt học sinh đóng góp gây quỹ 327 đã tạo thêm rào cản cho việc đưa học sinh đến trường. Đề nghị các cơ quan chức năng của tỉnh Điện Biên sớm chỉ đạo giải quyết dứt điểm tình trạng trên. Không thể để các em nhỏ phải bỏ học vì không có những khoản đóng góp gây quỹ cho nhà trường!

Bài và ảnh: Khánh Linh-T.Việt