Cân nhắc kỹ để bảo vệ môi trường hiệu quả

QĐND Online – Khi Luật Thuế bảo vệ môi trường đi vào cuộc sống sẽ có tác động tích cực, tạo cho mọi người dân có ý thức bảo vệ môi trường hơn, tuy nhiên, nó cũng sẽ có tác động không nhỏ tới sản xuất, sinh hoạt của cả xã hội. Làm thế nào để vừa bảo vệ tốt môi trường, vừa phát triển được sản xuất là vấn đề được các đại biểu đặc biệt quan tâm…

Xem xét chuẩn đối tượng chịu thuế

Ủng hộ và đánh giá cao Dự án Luật Thuế bảo vệ môi trường là ý kiến chung tại các tổ mà phóng viên báo QĐND Online có mặt. Đa phần các đại biểu đều cho rằng, trước thực trạng môi trường bị ô nhiễm, tài nguyên bị sử dụng lãng phí như hiện nay, việc soạn thảo Luật Thuế bảo vệ môi trường là cần thiết. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều đại biểu băn khoăn về một số nội dung quy định trong luật này.

Đại biểu Đặng Ngọc Tùng (đoàn TP Hồ Chí Minh) cho rằng: Việc ban hành Luật Thuế bảo vệ môi trường là rất cần thiết, nhưng nhóm đối tượng chịu thuế được quy định trong luật còn chưa thật đầy đủ. Hiện nay, chúng ta đều biết, hiện tượng khai thác các mỏ, đặc biệt là khai thác vàng làm ô nhiễm môi trường rất lớn nhưng chưa thấy phải chịu thuế. Ngoài ra, trong luật có quy định túi nhựa xốp (túi ni lông), nhưng cùng nhóm này là chai nhựa, hiện sử dụng rất nhiều lại chưa đưa vào quy định. Đặc biệt, thuốc lá là mặt hàng gây ô nhiễm môi trường mà ai cũng biết, nhưng cũng không thấy quy định phải chịu thuế. Tôi kiến nghị, chúng ta cần xem xét lại, đưa thêm một số hàng hoá vào nhóm chị thuế bảo vệ môi trường…

Đại biểu Đặng Ngọc Tùng (Đoàn TP. Hồ Chí Minh) phát biểu ý kiến

Chung quan điểm trên, đại biểu Trần Hoàng Thám (đoàn TP Hồ Chí Minh) giải thích thêm: Chúng ta hãy thử đặt câu hỏi, nếu làm tốt thu thuế tốt đối với 5 nhóm hàng hoá này, liệu sẽ dẫn đến kết quả thế nào? Theo bản thân tôi, kết quả sẽ chưa thực sự tốt với môi trường, việc ngăn chặn ô nhiễm chưa được cải thiện nhiều. Nhiều nhóm gây ô nhiễm cho môi trường, nhưng chưa được quy định vào nhóm chịu thuế như thuốc lá, máy lạnh… Đó là những hàng hoá cần đưa vào nhóm chịu thuế. Mặt khác, nghiên cứu kỹ, tôi cũng thấy có một số hàng hoá cần xem xét cẩn thận có nên đưa vào hàng hoá chịu thuế hay không? Đó là thuốc bảo vệ thực vật, thuốc diệt mối. Trong khi chúng ta đánh thuế với xăng, tăng giá xăng, chúng ta lại tiếp tục đánh thuế với thuốc bảo vệ thực vật, như vậy người nông dân sẽ chịu ảnh hưởng thế nào? Chắc chắn, việc tăng giá nhiều như vậy sẽ khiến chi phí sản xuất tăng cao, tạo khó khăn cho người nông dân, trong khi họ vẫn đang phải đối mặt với thiên tai, dịch bệnh.

Cần nâng cao tính hiệu quả và khả thi

Ngoài đóng góp ý kiến về việc quy định nhóm hàng hoá chịu thuế, một số đại biểu còn đóng góp về tính hiệu quả và khả thi của một số nội dung. Một số đại biểu phân tích, nếu không xem xét, cân nhắc kỹ để đưa ra giải pháp hợp lý sẽ khó thực hiện được mục đích của luật là bảo vệ hiệu quả môi trường.

Đại biểu Huỳnh Thành Đạt (đoàn TP Hồ Chí Minh) băn khoăn: Thực tế cho thấy thời gian vừa qua, phí môi trường đã không đóng góp gì nhiều vào bảo vệ môi trường. Liệu luật thuế này ra đời, có khắc phục được tình trạng trên? Mặt khác, chúng ta đã từng có bài học về đánh cao phí đăng ký xe gắn máy để hạn chế việc tăng nhanh chóng của loại xe này. Nhưng kết quả lại không cao, vì đây là nhu cầu đi lại thiết yếu của người dân khi chưa có phương tiện khác thay thế. Giờ đây mặt hàng xăng dầu cũng vậy. Chúng ta có đánh thuế cao, xã hội vẫn phải sử dụng vì chưa có các phương tiện thay thế và như vậy mục đích bảo vệ môi trường liệu có đạt được?

Thảo luận ở tổ Hà Giang - Nam Định - Bình Dương

Cùng quan điểm, đại biểu Trần Du Lịch (đoàn TP Hồ Chí Minh) giải thích: Ảnh hưởng của luật này vẫn chủ yếu là thu xăng, dầu, vì dễ thu và tiêu thụ lớn. Trong khi đây là hàng hoá dù bị thu thuế nhiều vẫn phải sử dụng. Như vậy là chưa bảo đảm được mục đích soạn thảo luật. Trong khi đó, còn rất nhiều biện pháp bảo vệ môi trường mà chúng ta chưa chú ý. Đơn cử có thể thấy rõ nghịch lý về quan điểm sử dụng túi ni lông. Ở một số siêu thị nước ngoài mở tại Việt Nam, họ đã có quy định cấm phát túi ni lông miễn phí, trong khi ở ta túi ni lông thường đi kèm với hàng hoá, thậm chí xin thêm cũng rất dễ dàng. Đây là những hành động nhỏ nhưng có tác động rất lớn trong bảo vệ môi trường mà chúng ta cần nghiên cứu.

Đại biểu Nguyễn Lân Dũng (đoàn Đắc Lắc) lại đặc biệt quan tâm đến vấn đề xử lý rác thải. Theo đại biểu Dũng, hiện nay chúng ta xử lý rác thải không tốt, đa phần là chôn. Đây là biện pháp gây tác động rất xấu đến môi trường. Vì thực tế, trong rác có tới 70% là nước, khi đem chôn, một phần sẽ chảy ra khỏi đống rác, một phần sẽ ngấm xuống mạnh nước ngầm, gây ô nhiễm. Đại biểu Dũng cho rằng, vấn đề này cần đưa vào luật và có chế tài, xử lý thật nặng với những đơn vị không xử lý rác thải theo quy trình mới mà đem chôn rác.

Một số đại biểu còn đóng góp ý kiến về biên độ khung thuế cho một số mặt hàng còn quá rộng như than từ 6.000đồng đến 30.000đồng, túi nhựa xốp từ 20.000đồng đến 30.000đồng… Mặt khác, khi quy định mức thuế suất tuyệt đối như dự thảo, với tình hình trượt giá như hiện nay, liệu trong một thời gian nữa, mức thuế đó còn phù hợp và như vậy, có thể phải sửa đổi lại luật?

Sáng ngày mai (1-6), Quốc hội sẽ nghe giải trình và thảo luận về Dự án Luật An toàn thực phẩm. Buổi chiều, Quốc hội thảo luận ở tổ về Luật Thanh tra (sửa đổi).

Bài và ảnh: Xuân Dũng