Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Bình Nguyễn Văn Nhượng phát biểu ý kiến. ảnh: Nguyễn Dân - TTXVN

Sáng 29-5, các đại biểu Quốc hội làm việc ở tổ, thảo luận về dự án Luật sửa đổi bổ sung một số điều của các luật liên quan đến đầu tư xây dựng cơ bản. Buổi chiều, các đại biểu tập trung làm việc tại Hội trường cho ý kiến về  dự án Luật Quản lý nợ công.  Mặc dù dự án Luật này  đã được xem xét  tại Kỳ họp thứ 4, được Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhiều lần  chỉnh lý, nhưng khi đưa ra kỳ họp Quốc hội lần này vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau. Nhiều đại biểu cho rằng, trong dự thảo vẫn còn chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ quản lý nợ công.

Không nên giao nhiều cơ quan quản lý nhà nước về nợ công

Dự thảo Luật Quản lý nợ công quy định: Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cùng thực hiện chức năng quản lý nợ công. Quy định này được một số đại biểu tán thành, nhưng đại biểu Nguyễn Thị Mỹ Hương (Đà Nẵng)  và một số đại biểu khác lại không đồng tình vì quy định như vậy sẽ làm hoạt động quản lý nợ công bị phân tán, không đảm bảo được 3 yêu cầu trong công tác quản lý nợ công là chưa tích hợp quản lý nợ nước ngoài và nợ trong nước; chưa tích hợp quản lý tiền mặt và quản lý nợ công; chưa tách bạch được chức năng quản lý nợ với chức năng điều hành chính sách tài khóa tiền tệ. Do vậy, sẽ dẫn đến sự thiếu nhất quán trong cơ cấu nợ và nguy cơ rủi ro lãng phí trong hoạt động quản lý vay và sử dụng vốn vay.

Các đại biểu đề nghị phải thành lập cơ quan quản lý nợ công độc lập trực thuộc Bộ Tài chính; chuyển chức năng chủ trì xây dựng và điều hành hạn mức vay thương mại nước ngoài về cho Bộ Tài chính; chuyển nhiệm vụ vận động, chủ trì đàm phán, ký kết Điều ước quốc tế về ODA từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư sang Bộ Tài chính. “Tôi nghĩ rằng Bộ Kế hoạch và Đầu tư nên làm đúng chức năng của mình tập trung vào công tác hoạch định và công tác quản lý đầu tư công hơn là thực hiện chức năng thu hút tài trợ cũng như ký kết đàm phán để thu hút các nguồn tài trợ” – Đại biểu Nguyễn Thị Mỹ Hương nhấn mạnh.

Theo đại biểu Nguyễn Văn Nhượng (Quảng Bình), để bảo đảm nguyên tắc tập trung, thống nhất, chặt chẽ, tránh tình trạng chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ giữa các cơ quan trong quản lý nợ, nên giao Bộ Tài chính là cơ quan đầu mối thực hiện chức năng trực tiếp quản lý nợ công. Bộ Tài chính cũng là cơ quan giữ vai trò đại diện cho Nhà nước ký kết các hiệp định vay nợ và đại diện cho các khoản vay nước ngoài.

Nợ của doanh nghiệp Nhà nước có phải là nợ công?

Đại biểu Trần Du Lịch (Thành phố Hồ Chí Minh), nêu điều mà cử tri lo lắng là bảo lãnh nợ cho doanh nghiệp Nhà nước. Nợ của doanh nghiệp Nhà nước có phải là nợ công?

Theo giải trình của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, một số khoản nợ của doanh nghiệp Nhà nước  liên quan trực tiếp đến nghĩa vụ trả nợ của ngân sách Nhà nước đã được quy định trong Dự thảo Luật. Để bảo toàn và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong doanh nghiệp Nhà nước, Dự án “Luật sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào kinh doanh” đã được đưa vào Chương trình xây dựng luật của Quốc hội  khóa XII. Những vấn đề liên quan đến quản lý vốn Nhà nước, trong đó có cả vay nợ của doanh nghiệp Nhà nước sẽ được điều chỉnh bởi Luật đó. Mặt khác, trong hệ thống pháp luật hiện hành, tại một số đạo luật như Luật Doanh nghiệp, Bộ luật Dân sự, Luật Phá sản... đã có quy định về quản lý; quyền, nghĩa vụ vay, trả nợ đối với nợ doanh nghiệp tự vay, tự trả…

Tuy nhiên, nhiều đại biểu Quốc hội vẫn đề nghị, trong Luật Quản lý nợ công cần phải bổ sung  nợ của khối  doanh nghiệp Nhà nước vào bởi nợ của  doanh nghiệp Nhà nước là nợ khu vực công, nếu không điều chỉnh  việc quản lý nợ của doanh nghiệp Nhà nước  thì sẽ tạo “khoảng trống” pháp lý đối với  quản lý  nợ khu vực  doanh nghiệp Nhà nước, dẫn đến buông lỏng quản lý.

Đại biểu Hồ Quốc Dũng (Bình Định) băn khoăn khi dự thảo Luật quy định doanh nghiệp cũng như chính quyền địa phương đều là đối tượng được vay lại từ nguồn vay nợ của Chính phủ.  Khoản nợ này đối với chính quyền địa phương gọi là "nợ công" còn doanh nghiệp cũng vay từ nguồn tiền này thì được cho rằng không phải nợ công?

Cần quy định rõ trách nhiệm trong việc vay và trả nợ

Đại biểu Trần Đình Long (Đắc Lắc) băn khoăn: Theo dự thảo Luật thì cấp bộ trở xuống có thể ký thỏa thuận vay nước ngoài, xác lập khoản nợ của Chính phủ mà không có sự phân công hoặc ủy quyền của Chính phủ. Điều này sẽ gây mâu thuẫn với Luật Điều ước quốc tế.

 Đại biểu Hồ Quốc Dũng (Bình Định) đề nghị cần phải xác định rõ trách nhiệm đối với khoản nợ vay của địa phương bởi nếu phương án vay thực hiện tốt, không có vấn đề gì xảy ra thì không sao, nhưng giả sử có xảy ra việc đổ bể, dự án không khả thi dẫn đến không thu hồi được nợ thì trách nhiệm thuộc về ai?

Một số đại biểu cho rằng cần phải quy định chặt chẽ về hạn mức vay và trả nợ trong mỗi nhiệm kỳ ở địa phương để làm sao mỗi nhiệm kỳ ở địa phương có nghĩa vụ trả nợ cũ vẫn có thể phát hành khoản vay mới, tránh việc nhiệm kỳ này vay để các nhiệm kỳ sau trả. Đây là vấn đề tế nhị, nhân dân nhìn vào thấy nhiệm kỳ trước làm nhiều công trình nhưng nhiệm kỳ sau do trả nợ nên không làm được gì, người dân không biết do nhiệm kỳ trước vay để làm rồi thì nhiệm kỳ sau phải trả nợ cho nên không làm được.

ĐỖ PHÚ THỌ