Cam go giữ đập Lạc Khoái

Cán bộ, chiến sĩ Đơn vị N84, Đoàn B50 (Quân khu 3) gia cố đê Gia Lạc (Gia Viễn, Ninh Bình). Ảnh: Minh Trường

Giữa lúc Thủ đô vẫn trắng xóa trong màn mưa, nhóm phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã phải rất vất vả vượt qua những “phố sông nước” để có mặt tại Ninh Bình, tỉnh “trọng điểm lũ” của cả nước trong đợt này, đến huyện Gia Viễn ghi lại tình hình cam go khi con đập tràn Lạc Khoái ngăn nước sông Hoàng Long có nguy cơ bục vỡ nhấn chìm 12 xã với hơn 12 vạn dân của huyện. Sau đó tiếp tục hành trình qua hai lần đò sang huyện Nho Quan, nơi con đê đã vỡ khiến 4.000 người dân phải di dời...

Hành trình trong mưa lũ

Chiếc xe U-oát cũ kĩ của Báo Quân đội nhân dân chở theo nhóm phóng viên khởi hành từ Hà Nội trưa ngày 2-11 để về Gia Viễn, Ninh Bình. Trái với dự kiến, đoạn đường khó khăn nhất của hành trình không phải con đường vào huyện hay vượt sông đến đập tràn Lạc Khoái… mà chính là hơn 2km đường qua bến xe Giáp Bát phía Nam Hà Nội. Một khung cảnh nhốn nháo, mênh mông nước ngay qua chân cầu vượt Ngã Tư Vọng, hàng trăm phương tiện giao thông ùn tắc, chết cứng không thể lưu thông cùng hàng nghìn người dân đang cuống cuồng tìm mọi cách vượt qua dòng nước. Nước dâng cao quá ngực ở khoảng 4 đoạn dài, mỗi đoạn vài trăm mét khiến cho không loại phương tiện nào có thể qua lại. Chiếc xe U-oát dã chiến do Trung úy quân nhân chuyên nghiệp Phùng Văn Hùng lái, với kinh nghiệm dày dạn đã tháo dây cu-roa nối cánh quạt để vượt lũ. Chiếc xe gầm lên xé qua dòng nước tạo thành những đợt sóng cao đánh ngang mặt kính khiến tất cả người dân có mặt bất ngờ sửng sốt vì xe quân đội vượt qua được đoạn ngập nước. Cùng với một vài chiếc xe cứu hộ cỡ lớn, xe của chúng tôi là phương tiện giao thông hiếm hoi vượt qua được cửa nước tiến ra Quốc lộ 1A nhằm hướng Ninh Bình thẳng tiến.

Tại Ban chỉ huy quân sự huyện Gia Viễn (Ninh Bình), chỉ còn một vài đồng chí tại cơ quan, còn lại tất cả đều ứng trực ngoài đập tràn Lạc Khoái, đoạn chạy qua xã Gia Lạc. Trời vẫn tiếp tục mưa, chúng tôi đến bờ tả đập tràn, bên này là thành phố Ninh Bình, bên kia là bờ hữu được xác định là vùng xả lũ, chậm lũ gồm 12 xã. Thiếu tá Lưu Danh Hùng, Trợ lý quân lực Ban chỉ huy quân sự huyện đưa chúng tôi lên xuồng máy vượt sông Hoàng Long mênh mông nước. Bên bờ hữu hàng trăm cán bộ, chiến sĩ bộ đội, công an, dân quân tự vệ và người dân địa phương đang hối hả gia cố đập chống tràn. Con đập tràn Lạc Khoái dài 730m gồm 17 phân đoạn là đập tràn xả nước của sông Hoàng Long để ngăn lũ vào thành phố Ninh Bình đang oằn mình dưới sức nước như muốn phá tung.

Quyết tâm giữ đập

Phó chủ tịch thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình Phan Tiến Dũng đã nhấn mạnh với chúng tôi như vậy. Đồng chí cho biết, tỉnh đã chuẩn bị các tình huống đối phó với chủ trương đề cao phương án 4 tại chỗ. Vì vậy, ngay khi tình hình mưa lũ phức tạp tại đập Lạc Khoái, tỉnh đã huy động 20.000m2 bạt, 23.000 bao tải, 500 rọ sắt, 600 khối đá và 1.000m3 cát được dự trữ ngay tại 4 bể chứa cát cạnh thân đập. Cùng với đó là hơn 4.000 lượt người tham gia giữ đập và hàng chục xe ô tô với hàng trăm chuyến chở cát vào. Cũng theo Phó chủ tịch Phan Tiến Dũng thì tỉnh Ninh Bình có 21 xã phân lũ, chậm lũ thuộc hai huyện Gia Viễn và Nho Quan. Hằng năm tỉnh đều xây dựng các phương án cụ thể để chống lũ gồm các tiểu ban tiền phương, tìm kiếm cứu nạn và hậu phương. Tuy nhiên, do tình hình mưa lũ quá phức tạp nên năm nay đê của huyện Nho Quan đã vỡ làm ngập 6.341 hộ với hơn 22 nghìn dân, có nhiều khu vực đã ngập sâu dưới 3,5m nước. Tỉnh Ninh Bình đã cứu trợ được cho 3 xã vùng xả lũ mỗi xã 150 triệu đồng và 100 triệu đồng/xã đối với 4 xã vùng chậm lũ.

Trên đập Lạc Khoái, bờ bao bằng cát và bạt được đắp thêm đã cao hơn mặt đập 1m, mực nước tuy đã rút nhiều so với đỉnh điểm nhưng vẫn mấp mé bờ, thi thoảng có đợt sóng mạnh lại tràn qua ào ạt. Đoạn đập gồm 17 khoảng hiện được chia ra cho 3 bộ phận phụ trách. Lực lượng quân đội và công an chịu trách nhiệm giữ 8 khoảng trọng yếu ở giữa, gồm 4 khoảng cho mỗi lực lượng. Các phân đoạn còn lại ở hai bên được giao cho dân quân và lực lượng tại chỗ của các xã đảm nhận. Tuy nhiên, theo ghi nhận tại thời điểm gay go nhất là đêm 31-10 và đêm 1-11 thì lực lượng vũ trang vẫn đóng vai trò nòng cốt. Đại tá Đỗ Minh Đạo, Chủ nhiệm Chính trị Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Ninh Bình kể lại: “Do trời mưa lớn, tình hình bắt đầu phức tạp vào rạng sáng 1-11, mực nước lên đạt 4,69 mét, cao hơn mức báo động 3 là 0,69 mét, Bộ chỉ huy quân sự tỉnh đã huy động hơn 300 cán bộ, chiến sĩ với hàng trăm lượt ứng cứu liên tục. Ngoài ra, còn có gần 40 người của Ban chỉ huy quân sự huyện Gia Viễn và 60 đồng chí tăng cường của Trung đoàn N84, Quân khu 3. Chúng tôi thay phiên nhau trực mà không ai dám ngủ vì không thể yên tâm. Năm nay Gia Viễn không vỡ đập nhưng tinh thần lại căng thẳng hơn năm ngoái vì phải bằng mọi cách giữ đập”.

Thiếu tá Bùi Đức Thắng, Trợ lý chính trị, phòng Hậu cần Bộ chỉ huy quân sự tỉnh cho biết, khoảng hơn 2 giờ sáng 1-11, gần 20m đập bằng bao cát và bạt có nguy cơ bục do úng nước khiến thân đập bị yếu và dềnh lên. Nước ứ đọng trong lớp bạt thân đập tạo nên sức đẩy hất các bao cát ra ngoài, tình huống vô cùng khó khăn lúc đó. Ngay lập tức các anh em báo cáo chỉ huy và 20 đồng chí đã nhanh chóng tiến hành chọc thủng bao bạt cho nước thoát ra ngoài, sau đó nhanh chóng đắp bao cát phủ kín phần thân đập rỗng. Trong vòng 2 giờ đồng hồ căng thẳng, các anh đã xử lý kịp thời ngăn chặn sự cố tràn đập. Cùng với quân đội, lực lượng công an đã đóng góp công sức lớn cho việc giúp dân bảo vệ đập tràn.

Thượng tá Đinh Quang Khải, Phó chánh Văn phòng Công an tỉnh, phụ trách trực tiếp lực lượng cho biết, Công an tỉnh Ninh Bình đã huy động ngay 150 cán bộ, chiến sĩ thuộc 20 phòng ban, 55 cán bộ, chiến sĩ công an huyện Gia Viễn và 9 xe ô tô, 5 xuồng máy để cùng nhân dân giữ đập liên tục.

Gặp một số người dân, trông gương mặt nhiều mệt mỏi sau 3 ngày giữ đập, nhiều người vẫn rất quyết tâm và tin tưởng giữ được đập với sự giúp đỡ của quân đội và công an. Chị Đinh Thị Thúy ở xã Mai Sơn tâm sự: “Nhà tôi cách đây 2km, chồng đi làm ăn xa, chỉ có 3 mẹ con, không có thuyền bè gì, may có bộ đội, công an giúp giữ đập. Nếu nước tràn, mẹ con tôi không biết chạy đi đâu”. Còn anh Nguyễn Vi Chính ở xã Gia Lạc thì cho biết, “Công ty xây dựng của chúng tôi huy động gần 40 anh em và các phương tiện ra giữ đập. Chúng tôi đều là những người dân quanh các xã này, nếu không nhờ các anh bên lực lượng vũ trang cùng chung sức thì chắc không giữ nổi đập”.

Diễn biến mưa lũ có thể vẫn phức tạp trong những ngày tới, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân Gia Viễn, Nho Quan đang tiếp tục chống chọi với nước dữ bảo vệ đê, đập và những nơi chưa bị ngập úng. Ngay trong đêm 2-11, nhóm phóng viên chúng tôi lại tiến sâu vào vùng lũ, vượt 2 chặng đi xuồng qua sông để tiếp cận với huyện Nho Quan, nơi bị vỡ đê và cô lập để có thể kịp thời phản ánh tình hình mới nhất ở tâm lụt vùng chiêm trũng.