Khum-xi-vít tất bật phục vụ các “thượng đế” trong cửa hàng Internet ở góc một con phố nhỏ tại Chạ Am (Thái Lan). Khi tôi bước tới quầy tính tiền, Khum-xi-vít liếc qua chiếc thẻ báo chí ghi tên và quốc tịch rồi mỉm cười nói bằng tiếng Việt khá chuẩn: “Chào anh, anh dùng xong máy rồi à?”. Thấy một thoáng sững sờ trên mặt tôi, Khum-xi-vít giải thích ngay (lần này bằng tiếng Anh): “Tôi là sinh viên làm thêm. Từ ngày thấy báo chí đưa tin việc Hiến chương ASEAN có hiệu lực, tôi cố gắng học ngôn ngữ của 9 nước thành viên. Chí ít là cũng để chào hỏi cho chuẩn. Trong tương lai gần chúng talà một cộng đồng mà”. Tạm biệt Khum-xi-vít, tôi chợt nhớ đến phát biểu của Thủ tướng Thái Lan, Chủ tịch Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 14 A-bị-xịt về việc hình thành ý thức công dân ASEAN. Có lẽ, với quyết tâm được lãnh đạo các nước thành viên ASEAN thể hiện tại Hội nghị cấp cao ASEAN 14 ở Chạ Am – Hủa Hin và nhận thức ngày càng cao của người dân, khái niệm công dân ASEAN sẽ sớm bén rễ vào đời sống.

Các nhà lãnh đạo ASEAN gặp gỡ đại diện Thanh niên ASEAN

Đã khá lâu mới có một Hội nghị cấp cao ASEAN diễn ra tại một thời điểm quan trọng như vậy. Đây là Hội nghị cấp cao đầu tiên sau khi Hiến chương ASEAN có hiệu lực và ASEAN đang đẩy nhanh kế hoạch xây dựng một cộng đồng. Nhằm tái khẳng định mạnh mẽ mục tiêu tối thượng của việc hội nhập ASEAN là để phục vụ lợi ích của người dân, Hội nghị cấp cao mang chủ đề “Hiến chương ASEAN vì nhân dân ASEAN”. Các nhà lãnh đạo cũng đã có một chương trình làm việc tương đối khác so với những cuộc họp trước, thể hiện rằng ý kiến của nhân dân ngày càng có tầm quan trọng đối với tiến trình hợp tác ASEAN.

Trước khi diễn ra phiên khai mạc, các nhà lãnh đạo gặp gỡ với các đại diện của Liên minh Nghị viện ASEAN, Hội đồng Kinh doanh ASEAN, Thanh niên ASEAN... Trong hai giờ liền, các nhà lãnh đạo đã đối thoại thẳng thắn và đánh giá cao khuyến nghị về tăng cường trao đổi, phối hợp với các đại diện trong việc hoạch định chính sách của ASEAN. Các nhà lãnh đạo cũng khuyến khích các tổ chức này có những đóng góp tích cực và hiệu quả hơn nữa cho ASEAN trong thời gian tới, nhất là đóng góp vào tiến trình xây dựng Cộng đồng của ASEAN, trên cơ sở các mục tiêu và nguyên tắc của Hiến chương.

Hướng tới lợi ích của người dân nên việc bàn thảo tìm cách đối phó với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu hiện nay cũng là một trọng tâm của Hội nghị. Tuy Đông Nam Á ít bị tác động hơn các khu vực khác song xuất khẩu và tốc độ phát triển kinh tế cũng đã suy giảm. Niềm tin của giới đầu tư bắt đầu bị lung lay. Sự đình trệ trong sản xuất và thương mại gây tác động tiêu cực đối với an sinh xã hội tại nhiều quốc gia.

Quyết tâm chính trị trong việc nỗ lực vượt qua cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu là rõ ràng khi các nhà lãnh đạo ASEAN đã cam kết sẽ thực hiện một loạt biện pháp như tăng chi tiêu ngân sách, nới lỏng tiền tệ, bảo vệ việc làm nhằm kích cầu.

Các nhà lãnh đạo ASEAN cũng khẳng định, thúc đẩy tự do hóa thương mại là một “liều thuốc” giúp vượt khủng hoảng. Điều này có thể hiểu rõ hơn qua lời của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng: “Trong bối cảnh hiện nay, Hiệp định thương mại tự do ASEAN (AFTA) và các hiệp định thương mại tự do song phương giữa ASEAN và các nước đối tác sẽ đóng vai trò quan trọng, là một trong những giải pháp giúp thúc đẩy trao đổi hàng hóa hai chiều, trong đó có xuất khẩu cho ASEAN”.

Với phương châm chủ động, tích cực và có trách nhiệm, Đoàn đại biểu Việt Nam do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng dẫn đầu đã có những đóng góp quan trọng đối với Hội nghị. Việt Nam đã chia sẻ kinh nghiệm và cùng trao đổi để thống nhất các biện pháp hợp tác nhằm ứng phó với khủng hoảng tài chính như hỗ trợ thị trường, khôi phục lòng tin các nhà đầu tư, ổn định kinh tế vĩ mô, tăng trưởng hợp lý đi đôi với an sinh xã hội.

Trong tất cả các cuộc họp, Đoàn Việt Nam đều tích cực đóng góp cho việc xây dựng các biện pháp nhằm tăng cường hợp tác, liên kết để ASEAN vừa phát triển vừa bảo đảm duy trì được nguyên tắc cơ bản trong Hiến chương ASEAN. Trong quá trình chuẩn bị cho Hội nghị, Việt Nam cũng đã tích cực đóng góp vào việc soạn thảo các văn bản pháp lý và quy chế của các cơ quan mới của ASEAN. Việc Việt Nam sớm phê chuẩn Hiến chương và cử Đại sứ, lập Cơ quan đại diện thường trực của Việt Nam tại ASEAN là việc rất cụ thể để đưa Hiến chương ASEAN đi vào cuộc sống. Nỗ lực của Đoàn Việt Nam đã được nước chủ nhà Thái Lan, các nước ASEAN khác và Hội nghị đánh giá cao. Có nhiều ý kiến cho rằng, năm 2010, khi đảm nhận chức Chủ tịch ASEAN, Việt Nam sẽ lại càng có điều kiện để phát huy sự năng động của mình trong ASEAN.

Hội nghị cấp cao tại Chạ Am – Hủa Hin đã kết thúc thành công, đánh dấu một bước chuyển mới của ASEAN. Việc các nhà lãnh đạo ký Tuyên bố Chạ Am-Hủa Hin về Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2015 là một thông điệp mạnh mẽ thể hiện quyết tâm vượt qua thách thức, tiếp tục vững bước tiến tới mục tiêu xây dựng một cộng đồng thịnh vượng cho mọi người của ASEAN.

BẢO TRUNG (Ghi chép từ Thái Lan)