Bổng lộc mới

Nhiều người đổ xô đầu tư vào chứng khoán. Ảnh: Internet

Khi cơn xoáy lốc chứng khoán và cổ phần hóa cuộn lên, người ta đã nói đến thứ “kinh doanh phong trào”, “chứng khoán bầy đàn” để cảnh tỉnh về hiện tượng số khá đông người, trong đó có cả những người hầu như chưa hiểu biết chút gì về chứng khoán, tự cuốn mình theo cơn xoáy lốc kinh doanh mới. Tuy nhiên, nếu như “đám đông phong trào” có kiếm được chút lời lãi nhất định trong cơn sốt nóng cổ phiếu thì những người thu lợi dễ dàng và đích thực lại không phải là họ.

Thị trường chứng khoán phát triển, đem lại lợi ích chung cho kinh tế đất nước thì đã rõ, nhưng về cá nhân, ai “thắng” trong phong trào kinh doanh này? Dễ thấy trước hết là các viên chức trong các công ty chứng khoán. Trong lĩnh vực kinh doanh này, chúng ta mới chỉ có rất ít số công ty, họ dễ dàng làm chủ mà không chịu tác động của sự cạnh tranh. Nhân viên chứng khoán, nhân viên ngân hàng, thủ trưởng và nhân viên các công ty tham gia niêm yết là những người nắm vững hơn ai hết và nắm vững một cách độc quyền mọi thông tin về thị trường này. Về mặt cá nhân, mặc nhiên họ biết và họ đã bỏ vốn riêng đầu tư vào nơi có khả năng thu lợi cao nhất.

Nhân viên ngân hàng “cho vay” với những ưu tiên thuận lợi được người vay “trả ơn”. Sau nữa, lại có thứ “cổ phiếu ưu đãi”, do các công ty dành biếu tặng các quan chức để “trả nghĩa trả ân”, để gia cố hay tạo dựng mới những mối quan hệ ngắn, dài...

Lại nữa, trong quá trình “cổ phần hóa”, “cổ phiếu hóa” tài sản của các công ty, người ta đã lợi dụng những kẽ hở của chính sách, quy định cùng những sự “kiểm định”, “đánh giá tài sản” để định ra một thứ giá cả có lợi cho những quan chức, nhân viên trong công ty và những người liên quan. Gần đây nhất, chuyện định giá cửa hàng bánh tôm Hồ Tây chưa đến 1 tỷ đồng khi không tính đến giá trị đất đai, vị trí là một ví dụ rõ nét dù chỉ là một cơ sở kinh tế nhỏ.

Điểm qua một số đối tượng dễ kiếm lợi trong quá trình cổ phần hóa và mở rộng thị trường chứng khoán có thể thấy mỗi bước phát triển của đất nước đều có một bộ phận người - ở đây trước hết là quan chức, nhân viên trong ngành, trong cuộc-đã được thụ hưởng thứ bổng lộc “trời cho”. Gọi là bổng lộc bởi đó không phải là sự thụ hưởng phi pháp. Tuy nhiên, đây là thứ bổng lộc mang tính đặc quyền, đặc lợi, góp phần nới rộng sự phân hóa giàu nghèo, sự thiếu công bằng trong xã hội. Thêm nữa, nếu điều tra riết róng, không thiếu những khâu cụ thể của quá trình cổ phần hóa, cổ phiếu hóa đã nảy sinh những việc làm mà ranh giới giữa thụ hưởng bổng lộc và tiêu cực, tham nhũng không có sự phân minh.

Cổ phần hóa và thị trường chứng khoán là những điều mới mẻ trong kinh doanh, những bước đi đầu tiên đã bộc lộ những kẽ hở lớn trong chính sách cùng sự quản lý điều hành. Rất may, cơn sốt chứng khoán chưa dẫn đến những hậu quả nhãn tiền kiểu nhà đầu tư thua thiệt lớn phải “nhảy lầu”, tuy nhiên suy xét kỹ trên các góc độ kinh tế và xã hội, quá trình này đã và đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ mới rất cần nghiên cứu, tổng kết để kịp thời có đối sách thích hợp.

NGUYỄN MẠNH