“Cây đa, bến nước, sân đình” – đó là những biểu trưng của làng quê nông thôn Việt Nam. Quê tôi  (thôn Đồng Váng, xã Vật Lại, huyện Ba Vì, Hà Nội) tự hào có một cây đa tươi tốt. Càng vinh dự, tự hào hơn khi cây đa ấy do chính Bác Hồ trồng trước lúc Người đi xa.

 Mỗi buổi trưa hè, người dân làng tôi vẫn chọn bóng cây làm nơi nghỉ chân. Còn bọn trẻ chúng tôi khi chăn trâu, khi ôn bài vẫn chọn gốc cây làm nơi lý tưởng nhất để tụ tập.

Có một năm, quanh Cây đa Bác Hồ, mọi người đổ về đông lắm, có cả lãnh đạo tỉnh, các nhà lịch sử, nhà báo… đến để nói về lịch sử cây đa Đồng Váng. Chúng tôi xúm quanh nghe bác Phùng Văn Thăng (nguyên Bí thư Đảng ủy xã), bà Chu Thị Hội (nguyên Chủ tịch Hội Phụ nữ xã)...  kể lại chuyện Bác Hồ trồng cây đa trên đồi Đồng Váng vào dịp Tết Nguyên đán năm 1969:

Bác Hồ trồng cây đa trên đồi Đồng Váng (xã Vật Lại) năm 1969. Ảnh tư liệu.

- Hôm đó là sáng 16-2-1969 (tức mồng một Tết Kỷ Dậu), Bác Hồ về thăm và chúc Tết người dân huyện ta. Năm ấy, trời rét đậm, sức khỏe của Bác đã yếu hơn so với vài năm trước. Bác lên xuống xe phải có người dìu. Gần trưa, Bác trồng cây đa lưu niệm trên đồi Đồng Váng. Tay Người run run xúc từng xẻng đất đổ quanh gốc cây khiến những ai có mặt đều xúc động, rưng rưng nước mắt.

Thời điểm Bác Hồ trồng cây đa, quê tôi vốn là một xã nằm bìa rừng nhưng đi đâu cũng thấy đồi trọc, đầy sỏi đá, từ đồi Đồng Váng nhìn quanh chẳng có bóng cây to nào. Hơn bốn thập kỷ đã qua, cây đa Bác Hồ luôn được người dân quê tôi bảo vệ, chăm sóc, đã trở thành cây đại thụ quanh năm cành lá xanh tốt. Đồi Đồng Váng rộng tới hơn 5ha giờ đã bạt ngàn cây xanh, nào thông, nào keo… và được xã đặt tên là “Đồi cây ơn Bác”.

Bây giờ, dù đóng quân xa nhà, nhưng mỗi lần về thăm quê, tôi lại đứng trên “Đồi cây ơn Bác”, phóng tầm mắt ra xa, đâu đâu cũng một màu xanh tươi tốt của cây lá và hồ nước. Từng lời dạy của Bác Hồ trong mùa xuân cuối cùng Người về đồi Đồng Váng phát động Tết trồng cây vẫn vang vọng đâu đây.

Quê tôi nay đã trở thành một trong những điểm sáng của huyện Ba Vì trong phong trào xây dựng nông thôn mới, phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa. Trong xã, nhà ngói, nhà kiên cố ngày càng nhiều, đường bê tông phủ gần hết các ngõ xóm. Nhân dân năng động tìm nghề phụ, không chỉ trông vào hạt thóc, cây sắn như xưa. Tôi hiểu, sự vươn lên không ngừng của quê tôi có một nguyên nhân là do nhân dân thực hiện tốt lời Bác dạy.

Ngọc Lâm