Khi mới đến Đơn vị 717 (Binh đoàn 16-Bộ Quốc phòng), tôi chưa hình dung nổi vóc dáng của đơn vị Kinh tế - Quốc phòng (KTQP) này rộng lớn đến mức nào. Nghe Đại tá Lê Đức Thọ, chỉ huy trưởng đơn vị giới thiệu về quá trình khai hoang, trồng cây, xây dựng các cụm tuyến dân cư chạy dài suốt 80km dọc theo đường biên giới của hai huyện Lộc Ninh, Bù Đốp (tỉnh Bình Phước) với nước bạn Cam-pu-chia, mới thấy công sức của bộ đội và người lao động ở đây bỏ ra lớn đến mức nào.

Cán bộ kỹ thuật đơn vị 719 hướng dẫn  công nhân khai thác mủ cao su.

Những ngày mở đất ở vùng biên giới xa xôi này, cán bộ, chiến sĩ Đơn vị 717 đã phải ăn ngủ trong rừng, điều kiện sinh hoạt vô cùng khó khăn, họ vẫn đánh bật những gốc cỏ búi cao hơn đầu người và có đường kính gần 5m lên để lấy đất làm doanh trại, đất canh tác. Sau khi được tuyển dụng, không ít hộ dân từ các tỉnh phía Bắc vào vùng biên giới này chưa thích nghi được với điều kiện sinh hoạt mới đã bỏ đi. Lãnh đạo, chỉ huy Đơn vị 717 phải chia nhau đi các đội sản xuất động viên, làm công tác tư tưởng cho bà con. Bộ đội còn chia sẻ, giúp đỡ về lương thực, tiền bạc để bà con vượt qua giai đoạn khó khăn;  hướng dẫn  bà con trồng xen canh khi cây cao su chưa khép tán.

Được sự giúp đỡ của bộ đội, một số gia đình ở Đội 3, Đội 4 đã tận dụng đất trống để trồng lúa, trồng đậu.  Sản lượng lúa thu hoạch vụ đầu tuy chưa cao, nhưng hàng trăm gia đình đã tự túc được lương thực. Những năm sau, gần như 100%  hộ công nhân, người lao động ở đây đều tổ chức trồng xen canh rất hiệu quả như trồng đậu, ngô, sắn ở những vườn cao su một năm tuổi. 16 hộ người S’Tiêng được đưa vào khu dự án cũng tích cực tận dụng đất trống, đất trong các vườn cao su để trồng sắn. Vụ sắn năm 2007, bà con đã có nguồn thu bình quân từ 10 đến 20 triệu đồng/hộ.

Gần hai năm bộ đội và công nhân Đơn vị 717 đã khai hoang và trồng được 2.261ha cao su, vận động 620 hộ dân địa phương tham gia vào dự án (trong đó có 245 hộ đồng bào dân tộc S’Tiêng). Tổng diện tích giao cho bà con nhận khoán chăm sóc, khai thác mủ cao su là 1.200ha. Trước khi giao khoán diện tích cao su cho dân, đơn vị phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh, Hội Khuyến nông hai huyện Bù Đốp, Lộc Ninh tổ chức hướng dẫn bà con kỹ thuật trồng và chăm sóc cao su. Trong 2 năm (2007-2008), đơn vị đã đào tạo tay nghề khai thác mủ cao su cho 341 lao động tại địa phương (165 lao động là người S’Tiêng). Có nghề nghiệp và việc làm, người lao động của đơn vị đã có thu nhập bình quân từ 1,5 đến 1,8 triệu đồng/người/tháng. Những đội có cây đến tuổi khai thác thu nhập bình quân 2 triệu đồng/người/tháng.

 Năm 2009 là năm thứ 3 hơn 700ha cao su của đơn vị  cho khai thác mủ. Mặc dù thời gian cuối năm 2008 đầu năm 2009, giá cao su trên thị trường lên xuống thất thường, nhưng bộ đội, công nhân và người lao động ở đây vẫn có việc làm và thu nhập ổn định.

 Có thu nhập từ việc nhận khoán chăm sóc, khai thác mủ cao su và trồng xen canh gần 80% gia đình bộ đội, công nhân đã có tiền xây nhà mới, mua ti vi, tủ lạnh, xe máy. Từ nay đến năm 2010, đơn vị sẽ có thêm 1.000 đến 1.500ha cao su được đưa vào khai thác. Nếu giá mủ cao su như thời điểm đầu năm 2008, lương trung bình của công nhân sẽ vượt con số 3 triệu đồng/tháng.

Bài và ảnh: LÊ PHI HÙNG