QĐND - Mặc dù đã được cảnh báo từ trước về nguy cơ nhiễm bệnh liên cầu lợn, thế nhưng từ đầu tháng 1 tới nay cả nước đã có gần 20 trường hợp nhập viện, trong đó có hai bệnh nhân tử vong do tình trạng bệnh chuyển nặng ở thể nhiễm trùng huyết. Theo số liệu thống kê của ngành y tế, quá nửa số bệnh nhân này có liên quan trực tiếp đến những người làm nghề giết mổ lợn, ăn tiết canh và ăn các sản phẩm chưa được nấu chín từ lợn.

Diễn biến phức tạp

Bệnh liên cầu lợn do khuẩn streptococcus suis (S.suis) gây nên, bệnh xảy ra ở nhiều nơi trên thế giới và gây tổn thất lớn về kinh tế. Bệnh liên cầu lợn có thể lây cho người. Chính vì vậy nó được xếp vào nhóm các bệnh chung của người và động vật. Triệu chứng của bệnh là sốt cao, sau đó tri giác lơ mơ, li bì hôn mê, rồi sốc tụt huyết áp, xuất hiện các ban hoại tử trên da. Bệnh gây ra hai thể là viêm màng não mủ và nhiễm khuẩn máu. Chỉ tính từ đầu năm 2013 đến nay, đặc biệt trong 10 ngày trước và sau Tết Nguyên đán vừa qua, số bệnh nhân bị nhiễm liên cầu lợn vào điều trị tại BV Bệnh nhiệt đới Trung ương tăng đột biến.

Chị Nguyễn Thị Hạnh (46 tuổi, ở Tản Lĩnh, Ba Vì, Hà Nội) đã 30 năm bán thịt lợn, những ngày giáp Tết tất bật với việc buôn bán, chị thấy người bị sốt, đau đầu, buồn nôn. Nhưng vì chủ quan nên đến mồng 4 Tết chị mới được gia đình đưa vào bệnh viện huyện và chẩn đoán bị viêm màng não mủ. Khi được chuyển lên Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương thì chị Hạnh được xác định nhiễm liên cầu lợn và bắt đầu có biểu hiện nói mê sảng, không kiểm soát... Sau một tuần nhập viện, tình trạng của chị Hạnh đã có tiến triển tốt, tuy không bị hoại tử tứ chi nhưng đầu vẫn đau, tai nghễnh ngãng và không nói được.

Bệnh nhân Ngô Văn Va (46 tuổi, ở Bắc Giang) cùng bạn bè ăn lòng lợn trần, tiết canh, bị nhiễm bệnh liên cầu lợn. Nhập viện được 5 ngày nhưng vẫn chưa nhận biết được xung quanh một cách bình thường. Bác sĩ điều trị cho biết, bệnh nhân Va có khả năng được chữa khỏi hoàn toàn nhưng sẽ bị điếc vĩnh viễn.

Bác sĩ Trần Duy Hưng đang thăm khám cho các bệnh nhân nhiễm liên cầu lợn.

Trao đổi với phóng viên, thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Hồng Hà, Phó giám đốc Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương cho biết: Trong thời gian từ 5 năm trở lại đây, ở Việt Nam, bệnh nhân nhiễm khuẩn liên cầu lợn vẫn xuất hiện rải rác vào các tháng trong năm. Mỗi năm bệnh viện tiếp nhận hơn 100 ca mắc bệnh. Bệnh không xảy ra thành dịch lớn, nhưng ở tỉnh nào cũng có và nhiều nhất là ở các tỉnh phía Bắc. Số ca mắc bệnh nam giới chiếm đến 90%, chủ yếu ở độ tuổi trung niên. Từ đầu năm đến nay, Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương đã tiếp nhận gần 20 bệnh nhân mắc bệnh liên cầu lợn, trong đó có 4 bệnh nhân nhiễm khuẩn máu đang sống thực vật, 12 người viêm màng não mủ và đã có 2 bệnh nhân tử vong do chậm đưa vào viện và bệnh tình tiến triển quá nhanh.

Cũng theo bác sĩ Hà, những trường hợp đến được các BV để điều trị chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, vì không phải tỉnh nào cũng có thể làm các xét nghiệm sinh học phân tử để tìm ra khuẩn liên cầu lợn trong bệnh phẩm. Ngay cả việc chẩn đoán ở y tế địa phương, nếu bác sĩ có kinh nghiệm từng gặp bệnh nhân như vậy thì mới kịp thời phát hiện bệnh, điều trị kháng sinh sớm. Trong khi đó, đặc trưng của bệnh nhân nhiễm khuẩn liên cầu lợn là tình trạng nhiễm độc và nhiễm trùng huyết diễn biến rất nhanh.

Cần sớm phát hiện bệnh

Nguy hiểm chính là tiến triển của bệnh rất nhanh. Từ lúc phơi nhiễm đến lúc phát bệnh trong vòng 1 đến 3 ngày và từ lúc phát bệnh đến khi chuyển biến nặng thì có khi chỉ nửa ngày. Vì vậy bệnh được xếp vào nhóm chủng gây thể bệnh nặng, tiến triển rất nhanh và nhanh hơn tất cả các bệnh nhiễm trùng khác; gây tổn hại suy tạng, tụt huyết áp, hồi sức rất tốn kém và đôi khi thất bại. Chính vì thế tỷ lệ tử vong rất cao, có thể lên đến 40 - 50%. Thêm một điểm cần lưu ý là người bệnh đã từng bị nhiễm liên cầu lợn hoàn toàn có thể mắc lại lần sau. Căn bệnh này giống như nhiễm trùng liên cầu bình thường, không để lại miễn dịch lâu dài.

Là bác sĩ điều trị trực tiếp cho các bệnh nhân thạc sĩ - bác sĩ Trần Duy Hưng, Phó trưởng khoa Nhiễm khuẩn tổng hợp, Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương cho biết: "Từ đầu năm đến nay, tôi đã trực tiếp điều trị cho 9 bệnh nhân nhiễm liên cầu lợn. Bệnh nhân nhập viện đều trong tình trạng nặng, do vậy gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình điều trị. Bởi bệnh nhân luôn trong trạng thái mất bình tĩnh, mê sảng. Đây là lý do vì sao các bệnh nhân này phải điều trị dài ngày, nhưng không ít người có diễn biến ngày càng nặng hơn, thậm chí tử vong. Tôi cho rằng, nếu bệnh nhân được đưa đến các cơ sở y tế chuyên khoa kịp thời thì sẽ hạn chế được những vấn đề nêu trên".

Bác sĩ Hưng còn đưa ra khuyến cáo đối với những người hành nghề giết mổ lợn phải tuân theo các quy định: Không giết mổ lợn bị bệnh; không được sử dụng thịt lợn chết làm thức ăn cho động vật khác và phải xử lý lợn bị bệnh chết triệt để, tránh gây nhiễm ra môi trường và cộng đồng; mang các dụng cụ bảo vệ cá nhân cần thiết (găng tay, khẩu trang, kính, mũ). Đối với người buôn bán thịt lợn: Không mua, bán lợn bị bệnh; không mua bán lợn, thịt lợn không rõ nguồn gốc; chỉ mua lợn, thịt lợn có nguồn gốc, không bị bệnh và có dấu hiệu kiểm dịch của cơ quan thú y. Còn người tiêu dùng thì không ăn thịt lợn sống, không ăn tiết canh, nội tạng lợn chưa được nấu chín, không ăn thịt lợn và sản phẩm từ lợn không rõ nguồn gốc; khi tiếp xúc với thịt sống cần mang găng tay bảo hộ.

Đặc biệt là đến nay vẫn chưa có vắc-xin phòng căn bệnh này trên lợn, do vậy ý thức của những người chăn nuôi, mua bán và người tiêu dùng chính là biện pháp bảo vệ mình và ngăn chặn tình trạng phát triển mạnh của bệnh liên cầu lợn.

Bài, ảnh: NGUYỄN HUYỀN TRANG