Bài 2: Dòng họ an toàn

Một buổi sinh hoạt của dòng họ Vũ Huy tại nhà thờ họ, thôn Minh Phú, xã Minh Lộc.

Từ quy ước tự quản...

Cầm cuốn “Sổ quy ước dòng họ tự quản về ANTT của dòng họ Vũ Huy” chúng tôi rất khâm phục về một dòng họ có cách giáo dục hiệu quả các thành viên của mình. Dòng họ Vũ Huy là một trong 39 dòng họ của xã Minh Lộc, huyện Hậu Lộc (Thanh Hóa) có quy ước tự quản riêng. Điều đặc biệt là trong vòng xoáy phát triển kinh tế, những tác động nhiều chiều của các luồng văn hóa, nhưng các dòng họ trong xã vẫn duy trì sinh hoạt đều đặn. Và điều quan trọng là tất cả các thành viên đều nhất nhất chung tay xây dựng dòng họ mình phát triển, ngày càng giàu mạnh, an toàn.

Chúng tôi được dự một buổi sinh hoạt của dòng họ Vũ Huy, bắt đầu bằng việc kiểm điểm những việc đã làm được và chưa làm được. Mọi người đều phát biểu thẳng thắn, chân thành, trách nhiệm dưới sự chủ trì của Hội đồng quản tộc. Gia đình ông Vũ Huy Vì được biểu dương trong buổi sinh hoạt vì ông có 3 con vào đại học, giáo dục tốt con cháu, làm kinh tế giỏi... Ông Vũ Huy Tráng (62 tuổi) cho chúng tôi biết: Bất cứ thành viên nào trong dòng tộc có sai phạm đều được đưa ra kiểm điểm trong các buổi sinh hoạt vào ngày rằm và mùng một hằng tháng. Nhẹ thì nhắc nhở, nặng thì sẽ có biện pháp giáo dục; trường hợp cá biệt, đích thân trưởng tộc và các cụ cao tuổi nhất trong họ gặp gỡ, giáo dục.

Tại buổi sinh hoạt, Hội đồng quản tộc thay mặt dòng họ đề ra những chủ trương, biện pháp thực hiện của dòng họ trong thời gian tới, trong đó yêu cầu mỗi gia đình, thành viên trong dòng họ phải chấp hành nghiêm pháp luật, thực hiện nếp sống văn hóa trong việc cưới, việc tang; tổ chức đám cưới trang trọng, tiết kiệm theo nếp sống mới.

Xã Minh Lộc có 39 dòng họ thì cả 39 dòng họ đều có sổ quy ước tự quản về ANTT. Mỗi điều trong quy ước đều được nghiên cứu kỹ, được từng thành viên đóng góp xây dựng phù hợp với luật pháp và truyền thống gia đình, dòng họ. Việc xây dựng dòng họ tự quản về ANTT đã được nhiều địa phương trong tỉnh Thanh Hóa triển khai. Tỉnh Hà Tây cũng là địa phương có phong trào xây dựng dòng họ tự quản tốt về ANTT với hơn 300 dòng họ tham gia phong trào này; đã cảm hóa, giáo dục gần 2.000 đối tượng hình sự, thanh-thiếu niên chưa ngoan trong dòng họ và giúp nhiều người cai nghiện ma túy thành công...

Thượng tá Nguyễn Văn Khoan, Trưởng công an huyện Hậu Lộc (Thanh Hóa) cho biết: Vai trò của dòng họ là rất quan trọng trong phong trào tự quản về ANTT tại địa phương. Ở đâu vai trò của dòng họ được phát huy trong giáo dục các thành viên, giáo dục con cháu, giúp nhau phát triển kinh tế... ở đó có môi trường xã hội tốt, thôn xóm bình yên.

... đến trách nhiệm cộng đồng

Từ khi ra đời cách đây 360 năm (thời Hậu Lê) đến nay, dòng họ Vũ Huy ở xã Minh Lộc luôn giữ được nét đẹp truyền thống, chấp hành tốt chủ trương chính sách, pháp luật... Dòng họ có 8 liệt sĩ, 15 thương binh và gần 100 con cháu từng tham gia hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ. Trưởng Công an xã Minh Lộc, Lê Xuân Ứng nhận xét: “Dòng họ Vũ Huy đã kế thừa truyền thống tốt đẹp từ xa xưa, đồng thời tiếp thu những tiến bộ trong thời kỳ mới. Tư tưởng này khi đưa vào giáo dục các thành viên nói chung và tự quản về ANTT nói riêng rất hiệu quả”. Dòng họ có nhiều người thành đạt, làm ăn giàu có với gia sản lên tới hàng tỷ đồng như gia đình các ông Vũ Huy Bằng, Vũ Huy Đô, Vũ Huy Bình... Nhiều gia đình có con em đỗ đạt như gia đình các ông Vũ Huy Đăng, Vũ Huy Thao, Vũ Huy Tráng... (có từ 3 con đỗ đại học trở lên). Cụ Vũ Huy Nửu, 88 tuổi, là cụ ông cao tuổi nhất dòng họ, bộc bạch: “Chúng tôi coi trọng để lại cho con cháu cái chí, nền nếp gia phong, chứ không chỉ là tiền bạc, của cải vật chất”. Đó cũng chính là những việc làm thường xuyên của cả dòng họ trong những năm qua.

Hậu Lộc là huyện tiêu biểu của tỉnh Thanh Hoá phát huy tốt vai trò của dòng họ trong tự quản về ANTT. Những quy định của dòng họ tuy không mang tính pháp lý, nhưng lại có tính quy phạm rất cao. Một trong các quy định của dòng họ Vũ Huy là: “Các thành viên trong dòng họ có thành tích tố giác tội phạm, các cháu đạt thành tích học giỏi, Cháu ngoan Bác Hồ, thi đỗ vào các trường cao đẳng, đại học đều được ghi vào sổ truyền thống của dòng họ. Ngược lại những gia đình, thành viên trong dòng họ vi phạm quy ước, mất đoàn kết, gây mất trật tự công cộng, vi phạm pháp luật cũng phải ghi vào sổ của dòng họ. Những người phạm pháp, phạm tội phải hứa sửa chữa, cải tạo trước dòng họ, tự mình ghi lời hứa hẹn vào sổ truyền thống của dòng họ. Sổ truyền thống được để trang trọng trên bàn thờ của dòng họ”. Những quy ước, quy định như vậy trong dòng họ có sức mạnh không kém chế tài pháp luật. Mỗi thành viên khi thực hiện không chỉ là sự ràng buộc trách nhiệm mà còn phải có tính tự giác rất cao.

Câu “Phép vua thua lệ làng” phần nào nói lên sức mạnh của dòng họ, của quy ước cộng đồng thôn xóm. Mô hình dòng họ tự quản về ANTT đã qua thực tế kiểm nghiệm, là hình thức vận động quần chúng, giải quyết mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân đạt hiệu quả cao; các thành viên tự giác thực hiện nghiêm quy ước của dòng họ, coi đó như các quy định của pháp luật. Nhiều nơi, mô hình không bó hẹp trong các hoạt động bảo vệ ANTT, mà lồng ghép với các phong trào như khuyến học, xóa đói giảm nghèo, xây dựng làng văn hóa, sinh đẻ kế hoạch... góp phần đẩy nhanh phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội ở địa phương.

Bài và ảnh: QUÂN THỦY, NGUYỄN TUẤN