(Tiếp theo và hết)

Trong danh mục giá kiểm tra của Hải quan, thì giá xe KIA MORNING có giá là 3.800USD/chiếc.

Nhằm mục đích đấu tranh, chống gian lận thuế, trốn thuế, Tổng cục Hải quan (Bộ Tài chính) đã đề ra danh mục giá để thẩm tra, đối chiếu, tham vấn trong những trường hợp cần thiết. Tuy nhiên, mức giá này chưa chắc chắn theo sát được giá trị thật, các công cụ chống gian lận thuế chưa hoàn hảo nên nhiều vụ việc đã phát hiện dấu hiệu gian lận nhưng không thể xử lý dứt điểm được.

Xác định giá trị xe: Chủ yếu dựa vào hợp đồng

Để thống nhất việc kiểm tra giá trị ô tô qua khai báo của doanh nghiệp, tránh trường hợp cho thông quan với mức giá khác nhau giữa các chi cục Hải quan, ngày 10-4-2008 và ngày 19-5-2008, Tổng cục Hải quan đã có 2 công văn số 1646/TCHQ-KTTT và 2292/TCHQ-KTTT ban hành “Danh mục dữ liệu quản lý rủi ro về giá mặt hàng ô tô, xe gắn máy” (sau đây gọi tắt là danh mục) để tham vấn. Danh mục trên cập nhật giá của một số loại ô tô nhập khẩu chủ yếu (cả ô tô cũ và mới) để Hải quan các địa phương tham khảo. Quan điểm của ngành Hải quan là: Doanh nghiệp tự khai báo giá trị của hàng hóa nhập khẩu và phải trình hợp đồng mua bán để cơ quan hải quan kiểm tra.

Theo một cán bộ của ngành Hải quan thì dựa vào danh mục nêu trên, Hải quan các địa phương sẽ thẩm tra, đối chiếu với giá ghi trong hợp đồng mua bán giữa doanh nghiệp Việt Nam và nước ngoài. “Giá quá thấp, hay quá cao so với giá ghi trong danh mục thì đều được đưa vào diện nghi ngờ và phải tổ chức tham vấn để đánh giá giá trị của ô tô”-Vị cán bộ này khẳng định.

Công văn 1646/TCHQ- KTTT ghi rõ các mức giá trong danh mục được xây dựng trên cơ sở tổng hợp, phân tích từ các nguồn thông tin như:

- Trị giá khai báo của doanh nghiệp đã được chấp nhận làm trị giá tính thuế nhưng không sử dụng trị giá khai báo của những lô hàng nghi ngờ, chờ tham vấn

- Trị giá tính thuế theo trình tự và các phương pháp quy định tại Nghị định 40/2007/NĐ- CP ngày 16-3-2007 của Chính phủ

- Thông tin khác do Hải quan thu thập như: Giá bán trên thị trường, giá do các nhà sản xuất trong nước cung cấp, giá do nhà xuất khẩu cung cấp…

Theo Nghị định số 40/2007/NĐ-CP ngày 16-3-2007 của Chính phủ quy định về việc xác định trị giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu từ đó để tính thuế, thì có 6 phương pháp chính: Xác định theo trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu (HHNK), xác định theo trị giá giao dịch của HHNK giống hệt, xác định theo trị giá giao dịch của HHNK tương tự, xác định theo trị giá khấu trừ, theo trị giá tính toán và phương pháp suy luận xác định tính thuế.

Các mức giá trong danh mục giá của Hải quan được lập chủ yếu dựa vào mặt bằng chung của giá ghi trên hợp đồng của doanh nghiệp. Rồi Hải quan lại dùng chính danh mục giá đó để kiểm tra doanh nghiệp. Ai dám bảo đảm không xảy ra trường hợp các doanh nghiệp thỏa thuận với nhau ghi trong hợp đồng giá thấp? Rồi trong thời kỳ kinh tế hội nhập hiện nay, hoàn toàn có thể có sự “bắt tay” giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài, ghi không đúng giá trị trong hợp đồng để gian lận thuế.

Trong khi các phương pháp tham khảo như thu thập thông tin từ giá bán trên thị trường, giá xuất sang các nước có điều kiện gần giống Việt Nam dường như đã không được Hải quan sử dụng.

Trao đổi với chúng tôi, nguyên Phó tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan, bà Đặng Thị Bình An, người đã ký các công văn số 1646 và 2292, công nhận rằng Hải quan không theo dõi, kiểm soát giá bán trên thị trường. Hải quan chỉ có trách nhiệm kiểm soát thuế nhập khẩu rồi cho thông quan còn chuyện bán với giá bao nhiêu, lỗ lãi thế nào là chuyện của doanh nghiệp, do thị trường điều tiết. Theo bà, sở dĩ Hải quan đưa ra các danh mục trên để tạo điều kiện thuận lợi cho cả doanh nghiệp và cán bộ Hải quan. Nếu không có danh mục thì khó thống nhất được mức giá thông quan giữa Hải quan các địa phương. Và doanh nghiệp có thể sẽ bị giữ hàng tại cảng một thời gian dài để chờ tham vấn về trị giá.

Tưởng chặt hóa... chưa chặt

Chúng tôi đã liên lạc với Tổng cục Hải quan, đề nghị cho biết cơ sở nào mà Tổng cục Hải quan đưa ra mức giá tham vấn trong danh mục dữ liệu quản lý rủi ro về giá? Phóng viên chỉ lấy hai ví dụ cụ thể là giá của xe KIA MORNING dung tích xi lanh 999 cc, số sàn, đời 2007 và giá của xe TOYOTA CAMRY LE 2.4 đời 2007.

Trong công văn gửi Báo Quân đội nhân dân, Tổng cục Hải quan khẳng định lại:

Trị giá tính thuế đối với hàng hóa nhập khẩu là giá thực tế phải trả tính đến cửa khẩu nhập khẩu đầu tiên và được xác định theo phương pháp xác định trị giá tính thuế quy định trong Nghị định số 40/2007/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư số 40/2008/TT-BTC ngày 21-5-2008 của Bộ Tài chính. Người khai hải quan phải tự kê khai, tự xác định số thuế phải nộp, trong đó có việc tự xác định trị giá tính thuế. Hải quan không được phép áp đặt giá trị của ô tô từ đó tính thuế nhập khẩu.

Thực tế, có sự chênh lệch quá lớn giữa giá tính thuế và giá bán cho người tiêu dùng. Một người tiêu dùng bình thường sẽ hết sức ngỡ ngàng nếu biết chiếc xe KIA MORNING mình mới mua với giá 17.000 USD/chiếc lại có giá trị lúc mới về đến cửa khẩu chỉ là 3.800 USD/chiếc. Theo một cán bộ Hải quan sở dĩ giá nhiều loại xe trong danh mục được xác định với mức rất “rẻ” bởi có thể Tổng cục Hải quan dựa vào mức giá bán buôn trong những hợp đồng lớn, cung cấp hàng trăm xe một lúc (?)

Ông Vũ Văn Khánh, Phó cục trưởng Cục Hải quan Thanh Hóa cho biết, ông cũng nghe nguồn tin giá xe KIA MORNING khi ở bên Hàn Quốc (giá thực thanh toán- PV) cao hơn giá khai hải quan, nhưng cái khó là Hải quan phải dựa vào giá ghi trong hợp đồng để đánh thuế nên không dễ để “đấu tranh”, phát hiện những gian dối.

Để kiểm soát, phát hiện những gian lận của doanh nghiệp khi xe đã được thông quan, đưa vào kinh doanh trên thị trường nội địa thì phải nhờ các cơ quan như Quản lý thị trường, Thuế. Theo Tổng cục Hải quan thì nếu phát hiện gian lận của doanh nghiệp, Hải quan sẽ xem xét kiểm tra sau thông quan và xử lý theo quy định của pháp luật trong vòng 5 năm.

Tuy nhiên, khâu phát hiện, xử lý sau thông quan này không hề đơn giản, bởi theo bà Đặng Thị Bình An có nhiều vụ Hải quan đã phát hiện dấu hiệu vi phạm nhưng dằng dai cả mấy năm trời vẫn chưa xử lý dứt điểm được doanh nghiệp. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này là do chế tài xử lý chưa được rõ ràng, cụ thể .

Để xác định được sát thực trị giá của ô tô nhập khẩu nói riêng hay mặt hàng nhập khẩu nói chung, cần một sợi dây liên hệ chặt chẽ giữa các cơ quan Hải quan, Quản lý thị trường, Thuế để kiểm tra, đối chiếu. Thế nhưng, hiện tại Hải quan chỉ thẩm tra trị giá ô tô thông qua hợp đồng và khai báo của doanh nghiệp, rồi thu thuế nhập khẩu. Bán ra thị trường với giá bao nhiêu là do doanh nghiệp tự quyết, Hải quan không can thiệp. Cơ quan Thuế chỉ làm nhiệm vụ thu thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế trước bạ khi người dân đi đăng ký ô tô. Khi chúng tôi hỏi lãnh đạo của một Chi cục Thuế tại Hà Nội rằng có phối hợp để trao đổi thông tin, thông báo cho Hải quan những trường hợp có dấu hiệu gian lận về trị giá của ô tô nhập khẩu không, vị này trả lời: “Đó không thuộc trách nhiệm của chúng tôi!”. Lực lượng Quản lý thị trường hoạt động thế nào mà chuyện doanh nghiệp bán một giá, ghi hóa đơn một giá cứ diễn ra tràn lan?

Để hạn chế nhập siêu, Chính phủ đã nâng mức thuế suất nhập khẩu ô tô lên mức 83%. Giá bán xe ô tô tại Việt Nam hiện đang ở mức cao nhất thế giới. Thế nhưng nếu như các cơ quan chuyên môn phối hợp tốt hơn nữa để hạn chế đến mức thấp nhất gian lận trong khai báo trị giá thì Nhà nước sẽ ít bị thất thu thuế, cuộc chiến chống nhập siêu sẽ có hiệu quả cao hơn. Một người tiêu dùng nói với chúng tôi rằng: “Giá mà ngành Hải quan và ngành Thuế có phương pháp đấu tranh để xác định được đúng trị giá của xe ô tô nhập khẩu thì có lẽ Chính phủ chưa cần tăng thuế mà vẫn bảo đảm được nguồn thu cho ngân sách Nhà nước”.

Bài và ảnh: QUANG PHƯƠNG-MINH HÙNG