Chúng tôi đến Trạm Y tế xã Yên Cường, huyện Bắc Mê, tỉnh Hà Giang sau hơn một năm thực hiện Đề án 1816 đưa bác sĩ tăng cường về tuyến dưới hỗ trợ hệ thống y tế cơ sở. Niềm vui của đồng bào vùng cao là chỉ cần đến trạm y tế xã sẽ được “bác sĩ tỉnh” khám bệnh mà không cần về tận thị xã. Xã Yên Cường chỉ là một trong số nhiều cơ sở y tế tuyến dưới đang tiếp nhận sự hỗ trợ hiệu quả từ Đề án 1816.

 “Cầm tay chỉ việc” giúp y tế cơ sở…

Tại Trạm Y tế xã Yên Cường, hai chị Bàn Thị Sằm và Bàn Thị Pô vừa đi bộ hơn 4km từ Bản Trà tới để khám bệnh. Chị Pô hồ hởi khoe: “Mình bị ốm yếu lâu rồi, nhờ thầy mo cúng mãi mà không khỏi. Từ ngày các bác sĩ trên tỉnh về khám bệnh cho bà con, mình cũng đi khám, được uống thuốc nên đỡ nhiều rồi. Hôm nay mình lại ra để xin thêm thuốc về uống cho khỏi hẳn”.

Bác sĩ Nông Quốc Nhân, Trạm trưởng Trạm Y tế xã Yên Cường vui vẻ nói: Từ năm 2006, trạm được tăng cường bác sĩ từ tỉnh về. Đến khi có Đề án 1816, sự hỗ trợ của bác sĩ tuyến tỉnh càng tăng thêm nên công tác khám, chữa bệnh cho bà con được cải thiện rất nhiều. Trung bình mỗi tháng, trạm thực hiện khám bệnh, phát thuốc điều trị ngoại trú cho hơn 400 lượt người dân. Ngoài ra, 12 chương trình mục tiêu y tế quốc gia đều được duy trì hiệu quả, các dịch bệnh trên địa bàn chưa có diễn biến phức tạp. Đồng thời, nhờ có bác sĩ tuyến tỉnh “cầm tay chỉ việc” nên cán bộ, nhân viên y tế ở trạm tiến bộ rất nhiều trong chuyên môn, tự tin hơn khi khám chữa bệnh cho nhân dân. Nhiều người dân ở bản xa như Chí Thì, Nà Lỳ, Nà Nghè, Tả Lủng… khi ốm đau đều được đưa đến trạm y tế khám bệnh, phát thuốc và điều trị, trường hợp nặng quá mới chuyển về bệnh viện huyện hoặc tỉnh.

Bác sĩ Trung ương tăng cường đang kiểm tra sức khỏe bệnh nhân tại Bệnh viện Đa khoa Tuyên Quang.

Còn bác sĩ Trần Đức Quý, Giám đốc Sở Y tế Hà Giang cho biết, Đề án 1816 của Bộ Y tế thực sự có ý nghĩa khi thời gian qua, đã nhiều đợt thầy thuốc có tay nghề cao từ các bệnh viện tuyến Trung ương về tham gia khám, chữa bệnh và chuyển giao kỹ thuật cho thầy thuốc ở tuyến tỉnh. Tại Bệnh viện Đa khoa Hà Giang, chỉ riêng năm 2009 đã đón 42 lượt bác sĩ của các bệnh viện Trung ương như Việt Đức, Bạch Mai, Mắt, Phụ sản, Tai Mũi Họng… lên tăng cường. Ngoài việc trực tiếp tham gia khám, chữa bệnh hơn 5.000 lượt người mỗi ngày, các bác sĩ tăng cường đã hỗ trợ tuyến tỉnh 28 chuyên ngành khác nhau, tập huấn nâng cao kiến thức chuyên môn cho hơn 800 lượt cán bộ và chuyển giao hơn 40 kỹ thuật mới ứng dụng trong khám, chữa bệnh.

 Nền tảng cho y tế cơ sở phát triển

 Đầu năm 2010, tôi gặp bác sĩ Pờ Pò Xá ở Bệnh viện Đa khoa huyện Mường Tè (tỉnh Lai Châu) vừa đi tăng cường cho xã Ka Lăng và Thu Lũm về. Anh Xá bảo: “Đi tăng cường vất vả nhưng vui, mình về xã giúp được bà con nhiều, cán bộ y tế xã cũng học thêm được. Nếu đề án cứ được duy trì và phát huy, sang năm huyện có thêm 7 bác sĩ đi học cử tuyển nữa về, tăng cường cho y tế cơ sở”.

Bác sĩ Đào Duy Quyết, Giám đốc Sở Y tế Tuyên Quang cho biết, bên cạnh việc đón bác sĩ từ Trung ương về hỗ trợ, tỉnh còn thực hiện chương trình "dịch chuyển nhân lực y tế đồng bộ ở các tuyến" bằng chiến lược hai chiều. Theo đó, các đơn vị y tế tuyến tỉnh, mà chủ yếu là Bệnh viện Đa khoa tỉnh, sẽ luân chuyển cán bộ về tuyến huyện làm việc theo hướng đào tạo nâng cao tay nghề với những chuyên khoa cụ thể cho từng huyện đang yếu và cần. Các thầy thuốc tuyến huyện sau 3 tháng theo học ở tuyến tỉnh phải qua các đợt sát hạch cả về lý thuyết và thực hành do cán bộ y tế của tuyến tỉnh đưa ra. Khi trở lại huyện, nhờ kiến thức mới học kết hợp bác sĩ tỉnh về hỗ trợ “cầm tay chỉ việc”, bác sĩ tuyến huyện đã thực hiện được nhiều ca bệnh khó mà trước đó phải chuyển lên tuyến trên.

Tổng kết một năm thực hiện Đề án 1816, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu nhấn mạnh: "Sau một năm thực hiện, đề án đã thu được những kết quả bước đầu đáng khích lệ. Đã có hàng nghìn lượt cán bộ y tế từ Trung ương xuống hỗ trợ các tỉnh khám, chữa cho hàng vạn lượt bệnh nhân, thực hiện hàng nghìn ca phẫu thuật, giảm chuyển tuyến hơn 30%... Đề án 1816 được nhân dân ủng hộ mạnh mẽ đã khẳng định một chủ trương đúng đắn của ngành y tế phù hợp ý Đảng, lòng dân. Thời gian tới Đề án 1816 sẽ nhanh chóng được phủ kín diện cần thiết, phục vụ cho hiện tại và cả tương lai nhằm mang lại lợi ích thiết thực nhất cho người dân, đặc biệt với vùng nông thôn, miền núi, vùng cao, vùng sâu, vùng xa đặc biệt khó khăn.

Bài và ảnh: Hoàng Trường Giang