Bìa cuốn sách "Anh Năm Dừa"

Tháng 7-2009, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã ra mắt bạn đọc cuốn sách “Anh Năm Dừa”. Tác phẩm kể lại hơn 20 năm hoạt động trong lòng địch của đồng chí Nguyễn Thanh Năm gắn với phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Quảng Nam - Đà Nẵng. Những điều ít biết về mẹ Nhu, về trận đánh của 7 dũng sĩ Thanh Khê, phong trào đấu tranh “phá kềm, diệt ác”... được các tác giả, nhân chứng làm rõ đến từng chi tiết mà nhiều tài liệu, sử sách chỉ ghi lại ở những con số. Nguời đọc tiếp tục được gặp lại những con người nổi tiếng trong chiến tranh, bình dị trong cuộc sống như cô giao liên Trần Thị Mai, vợ chồng chị Tám Trang-Hai Được (Những người chịu trách nhiệm chuyên chở vũ khí, bảo đảm an toàn cho cán bộ ở Thanh Khê…), chú liên lạc Nguyễn Thành Quang (nay là Trưởng ban Tuyên giáo quận Thanh Khê, Đà Nẵng) tuy mới 12 tuổi đã xẻ núi, luồn rừng đưa thư trong đêm tối... Ở bất cứ nhân vật, tình tiết nào, hình ảnh đồng chí Bí thư Quận ủy quận Nhất trong xây dựng “Khu Tam giác chiến”... vẫn luôn ẩn hiện.

Đặc biệt, mở đầu cuốn sách, độc giả bắt gặp “Tự thuật của anh Năm Dừa”. Những dòng hồi ký đã làm tái hiện sự khốc liệt của chiến tranh, lòng dũng cảm của người dân thị trấn Nam Ô (Liên Chiểu, Đà Nẵng), tấm lòng người dân xứ Quảng đối với cách mạng… Đồng thời, cũng chính từ những tâm sự trước lúc đi xa của người cán bộ kiên trung, lớp trẻ hôm nay, những người sinh sau chiến tranh, có thể hiểu thêm về sự phản bội của quận đội phó Lữ Hùng, người đánh trống Nam Ô trong chiến thắng Xuân Mậu Thân 1968... Bên cạnh đó, nhiều câu chuyện về đồng chí  Nguyễn Thanh Năm được các nhà báo, nhà văn như Hồ Duy Lệ, Lê Anh Dũng, Nguyễn Hồng Thắng (nguyên Bí thư Thành ủy Đà Nẵng), Bùi Hồng Khanh (nguyên cán bộ Biệt động thành)… ghi lại đã thực sự gây xúc động, gợi lên niềm cảm phục đối với người con ưu tú quê hương cách mạng xã Điện Nam, huyện Điện Bàn tỉnh Quảng Nam.

Có thể nói, hòa chung những nghĩa cử đền đáp công ơn các anh hùng liệt sĩ, người có công với cách mạng, nhóm tác giả biên soạn và Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã xuất bản cuốn sách “Anh Năm Dừa” như một lời tri ân. Đây là dịp để đồng chí, đồng đội, người thân cùng nhân dân Quảng Nam-Đà Nẵng tưởng nhớ về người cán bộ kiên trung, suốt đời phấn đấu cho cách mạng. Đúng như lời dặn dò các con trước khi ông trở về với lòng đất mẹ: “Những công việc ba làm trong chiến tranh đã để lại kỷ niệm về người cha của các con chiến đấu dũng cảm, được nhân dân yêu thương, đồng bào bao bọc, anh em mến phục. Trong chiến đấu có gian khổ, có hy sinh nhưng phải đặt lợi ích của Tổ quốc, của dân tộc lên trên hết. Cho nên các con có làm gì cũng nên đặt lợi ích của đất nước lên trên lợi ích cá nhân để học tập, công tác. Mong mỏi của ba trước khi đi xa là vậy…” (trích Tự thuật của anh Năm Dừa).

Tôi xin viện dẫn lời Điếu văn của đồng chí Nguyễn Bá Thanh (Bí thư Thành ủy Đà Nẵng) đọc trong lễ truy điệu đồng chí Nguyễn Thanh Năm để kết thúc bài viết: “Anh Năm ơi! Có thể chúng tôi chưa cố gắng đầy đủ để ghi nhận, để tôn vinh những cống hiến của anh, nhưng có tấm huân chương nào, danh hiệu vẻ vang nào sánh bằng sự yêu mến, quý trọng của đồng chí, đồng đội, đồng bào dành cho anh. Tất cả chúng tôi đã có mặt đầy đủ ở đây, những người đã dìu dắt anh và những học trò của anh, những người đã đào hầm nuôi anh và những người đã nhờ anh giác ngộ trở thành cán bộ cách mạng… Vĩnh biệt anh Năm! Đảng bộ và nhân dân thành phố Đà Nẵng, tỉnh Quảng Nam tự hào về anh, người con ưu tú của quê hương và người thân trong gia đình đều tự hào về anh Năm-người chồng, người cha thân yêu-ra đi trong sự quý mến, tiếc thương vô hạn của Đảng, của dân…”

NGUYỄN SĨ LONG