QĐND - Sau ngày đất nước toàn thắng 30-4-1975, ông Nguyễn Duy Thái, quê xã Quang Phục (Tứ Kỳ, Hải Dương) từ miền Nam trở về, báo tin: Chính ông đã chôn cất người đồng đội Đoàn Văn Tự xuống lòng đất ở Đồi Tròn thuộc huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế. Ba mươi lăm năm trôi qua, người thân liệt sĩ Tự đã liên lạc với ban quản lý các nghĩa trang ở huyện Phong Điền, nhưng không ai thấy bia mộ liệt sĩ Đoàn Văn Tự đâu. Mới hay, hài cốt của anh chưa được quy tập.
 |
| Ông Thái (thứ hai từ phải sang), người hai lần an táng liệt sĩ Đoàn Văn Tự, cùng anh em đồng ngũ bên di ảnh liệt sĩ tại nghĩa trang quê nhà. |
… Trận đánh lúc 18 giờ, ngày 7-8-1972 trên Đồi Tròn diễn ra vô cùng ác liệt. Đoàn Văn Tự khi ấy 18 tuổi đời, tròn 8 tháng tuổi quân, vừa “chân ướt chân ráo” từ miền Bắc vào, trong đội hình Đại đội 3, Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 2, Sư đoàn 324 lừng danh mặt trận Trị-Thiên hồi đó, quần nhau với quân địch chừng hơn một giờ đồng hồ thì im tiếng súng. Cuộc càn quét của giặc bị bẻ gãy. Tự hy sinh. Đơn vị tìm thấy anh giữa lúc địch chuẩn bị đánh vào đội hình ta. Được chỉ huy phân công, Nguyễn Duy Thái cùng hai người nữa đã mò mẫm trong bóng tối an táng Đoàn Văn Tự, quyết không để đồng đội nằm phơi gió sương hoặc rơi vào tay quân thù! Sau đó, các anh mải miết đánh giặc mang theo nỗi đau mất bạn quặn thắt!
Ngày 19-8 vừa qua, tại Đồi Tròn, nơi diễn ra trận đánh năm ấy có một cuộc hội ngộ đặc biệt. Ông Đoàn Duy Khoan, 70 tuổi, anh ruột của liệt sĩ Đoàn Văn Tự, đến tận nơi để tìm hài cốt em mình. Ông được chính quyền và nhân dân địa phương đón tiếp ân cần, tận tình giúp đỡ. Thiếu tá Nguyễn Xuân Ba, cán bộ chính sách Ban CHQS huyện Phong Điền, trực tiếp phối hợp với chính quyền xã Phong Xuân, tổ chức tìm kiếm, cất bốc. Đồi Tròn đau thương xưa kia, qua năm tháng thay hình, đổi dạng. Di hài của liệt sĩ Đoàn Văn Tự chìm sâu hơn dưới lòng đất thêm 1m, trong khu mộ của gia đình ông Thái Văn Tuyến, sau vườn nhà bà Trần Thị Diệu… Vừa khai quật lên, ông Nguyễn Huy Vang, thương binh và là anh rể của liệt sĩ Tự xúc động khi nhận ra chiếc thắt lưng ông tặng anh Tự vẫn còn cùng thi hài liệt sĩ!
Nghĩa trang liệt sĩ xã Đại Đồng sáng 21-8-2010 nhộn nhịp. Tất cả các vòng hoa đều trắng muốt, như tuổi 18 của anh Tự xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước, chưa có thì giờ để có thể cầm tay bạn gái. Hàng trăm phần mộ liệt sĩ tăm tắp đội hình, đón anh nghi ngút hương thơm…
Ông Nguyễn Duy Thái đặc biệt xúc động vì lần thứ hai trực tiếp an táng người bạn. Dưới trời xanh hòa bình và cờ đỏ sao vàng, ngàn ngạt người mang băng tang, những bông hoa huệ trắng, hoa bạch cúc tươi tắn để đặt lên mộ anh Tự… Ông Thái bỏ nắm đất cuối cùng trước khi trồng hoa lên mộ bạn, bồi hồi nghĩ tới những đồng đội đã nằm xuống trong trận đánh năm ấy…
Bài và ảnh: PHẠM XƯỞNG