6 trong 7 tỉnh phía Bắc đã hoàn thành phân giới cắm mốc với Trung Quốc trên đất liền

Bên lề lễ cắm cột mốc số 1116 tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Lạng Sơn) sáng 22-12, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Vũ Dũng, Trưởng đoàn đại biểu Chính phủ đàm phán về biên giới lãnh thổ Việt Nam – Trung Quốc đã trả lời phỏng vấn phóng viên xung quanh việc phân giới cắm mốc (PGCM) trên tuyến biên giới Việt – Trung.

- Năm 2008 sắp kết thúc, xin Thứ trưởng cho biết tình hình PGCM trên toàn tuyến biên giới Việt Nam – Trung Quốc và khả năng hoàn thành công việc này trong năm nay?

- Biên giới trên đất liền Việt Nam – Trung Quốc dài khoảng 1400km. Kể từ khi cắm mốc giới đầu tiên tại cặp cửa khẩu Móng Cái (Quảng Ninh) và Đông Hưng (Quảng Tây) ngày 27-12-2001, trải qua 7 năm bền bỉ phấn đấu, khắc phục muôn vàn khó khăn, gian khổ, các lực lượng phân giới cắm mốc của Việt Nam và Trung Quốc đã cơ bản hoàn thành công tác phân giới cắm mốc trên thực địa. Khoảng gần 2.000 cột mốc, trong đó có 1.533 cột mốc chính và hơn 400 cột mốc phụ đã được cắm. Đồng thời, hai bên đang khẩn trương tiến hành nghiệm thu, hoàn chỉnh bản đồ đính kèm Nghị định thư phân giới cắm mốc.

- Trong suốt quá trình phân giới cắm mốc, Thứ trưởng ấn tượng nhất điều gì?

- Là người trực tiếp chỉ đạo công tác phân giới cắm mốc suốt 5 năm qua, ngày hôm nay là ngày rất hạnh phúc với tôi vì khi đi vào phân giới cắm mốc cụ thể, công việc hết sức khó khăn. Các lực lượng tham gia phân giới cắm mốc từ Bộ, ngành tới địa phương đều phải nỗ lực rất lớn để hoàn thành công tác này trong năm 2008.

- Xin Thứ trưởng cho biết trong quá trình cắm mốc đâu là vấn đề khó khăn nhất phải vượt qua?

- Hôm nay, tuy thực hiện ở địa điểm thuận lợi song chúng ta vẫn phải điều một chiếc cần cẩu cỡ lớn đến điều chỉnh rất nhiều lần thì mới cắm được mốc. Vậy các bạn thử tưởng tượng ở độ cao hơn 1.000m thì những người làm công tác phân giới cắm mốc phải trực tiếp dùng sức lực của mình thì còn khó khăn đến mức nào.

- Việc cắm mốc có lệch nhiều so với bản đồ không thưa Thứ trưởng?

- Việc phân giới cắm mốc là để thực hiện theo hiệp ước giữa nước ta ký với nước CHND Trung Hoa năm 1999. Phân giới cắm mốc có nghĩa là đưa đường biên giới từ bản đồ ra thực địa. Bản thân bản đồ và thực địa cũng có điểm sai lệch, chính vì vậy mới cần công tác phân giới cắm mốc. Khi thực hiện công tác này, ta với bạn đã cùng điều chỉnh thích hợp để tạo thuận lợi cho hai bên trong công tác quản lý. Ví dụ như phải đưa đường biên giới lên những địa hình đặc trưng để hạn chế đến mức thấp nhất những ảnh hưởng trong cư dân. Như vậy việc điều chỉnh cũng là lẽ thường tình.

- Gần đây có nhiều dư luận khác nhau về việc phân định khu vực cửa khẩu Hữu Nghị, nói Việt Nam đã nhường trấn Nam Quan cho Trung Quốc, xin Thứ trưởng cho biết ý kiến về vấn đề này?

- Việt Nam và Trung Quốc khởi động đàm phán về vấn đề biên giới trên bộ và Vịnh Bắc Bộ từ năm 1974. Năm 1993, hai bên ký Thỏa thuận về những nguyên tắc cơ bản giải quyết vấn đề biên giới lãnh thổ giữa hai nước. Theo đó, về biên giới trên bộ, phù hợp với luật pháp và thực tiễn quốc tế, cam kết tôn trọng đường biên giới lịch sử theo các Công ước Pháp – Thanh 1887 và 1895 để lại. Như vậy, căn cứ quan trọng nhất để xây dựng Hiệp ước biên giới trên đất liền Việt Nam – Trung Quốc là các Công ước Pháp – Thanh năm 1887 và 1895. Do hạn chế của điều kiện lịch sử, các văn bản pháp lý về hoạch định và PGCM giữa Pháp và Nhà Thanh có những điểm quy định không rõ ràng. Đường biên giới được vẽ trên bản đồ tỷ lệ lớn, đặc biệt tại khu vực cửa khẩu Hữu Nghị, địa hình trên bản đồ không hoàn toàn phù hợp với địa hình trên thực địa, nên rất khó xác định hướng đi của đường biên giới tại khu vực này. Chính vì vậy, tại khu vực này đã xảy ra tranh chấp rất phức tạp và kéo dài. Hiệp ước 1999 đã xác định đường biên giới đi qua Km0, qua mốc 19 cũ do Pháp và nhà Thanh cắm và qua điểm nằm cách điểm nối ray 148m về phía Bắc.

Có thể khẳng định rằng về tổng thể, các giải pháp đạt được trong việc giải quyết vấn đề biên giới trên đất liền nói chung và đối với khu vực cửa khẩu Hữu Nghị - Hữu Nghị Quan là thoả đáng, đáp ứng được lợi ích và nguyện vọng của cả hai bên.

- Xin cảm ơn Thứ trưởng!

Bài và ảnh: BẢO TRUNG-NGUYỄN HÒA