Hàng trăm nghìn liệt sĩ còn phải mang bia mộ vô danh. Ảnh VNexpress
Đã 17 năm trôi, người thương binh Nguyễn Bá Thu, sinh năm 1954 ở xã Mỹ Thọ (huyện Phù Mỹ, Bình Định) với đôi chân không mỏi, miệt mài đi tìm đồng đội. Đến nay, ông Thu đã tìm kiếm được hơn 30 hài cốt liệt sĩ và quy tập về nghĩa trang liệt sĩ địa phương. Ông nói: Còn nhiều liệt sĩ nằm nơi núi cao, cách địa điểm trạm xá ngày trước vài trăm mét chưa được phát hiện. Việc làm của chúng tôi chỉ là tự nguyện, rất cần sự quan tâm của nhiều người.

Nguyễn Bá Thu nhập ngũ, tham gia kháng chiến chống Mỹ ở chiến trường tỉnh Bình Định, bị thương, sau chiến tranh, trở về quê, lập gia đình. Năm 1990, ông Thu tham gia công tác Hội Cựu chiến binh xã Mỹ Thọ. Từng chứng kiến đồng đội đã anh dũng hy sinh, trong số đó còn nhiều người chưa tìm thấy hài cốt, ông bỏ công tìm kiếm, với ước nguyện: May mắn gặp được đồng đội để gia đình của nhiều liệt sĩ khỏi trông mong. Ông tâm sự: "Đi tìm đồng đội là một nghĩa cử cao đẹp, trong đó những cựu chiến binh là nòng cốt".

Ông Thu đã tìm gặp nhiều đồng đội để thu thập thông tin, xác định được những trận đánh ác liệt, có nhiều chiến sĩ hy sinh, rồi ghi chép vào sổ một cách cẩn thận. Quyển sổ không chỉ ghi lại ý kiến của nhiều người mà còn vẽ nhiều lối đi, những địa danh, nơi có thể còn lưu hài cốt liệt sĩ. Trong thời gian từ năm 1966 đến 1973, ông Thu từng bị thương và được đưa vào điều trị tại trạm xá Hố Dài ở Phù Cát, nơi điều trị cho nhiều thương binh, bệnh binh. Căn cứ vào những dữ liệu đó, sắp xếp công việc gia đình ổn định, ông miệt mài tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Trong cái nắng gắt và gió khắc nghiệt của miền Trung, một mình ông Thu thầm lặng đến khu này qua núi nọ để tìm, từ các địa bàn trong tỉnh và đến cả Phú Yên. Qua mấy lần tìm kiếm, ông đã thấy hài cốt liệt sĩ. Đó chính là nguồn động viên, giúp ông tiếp tục công việc.

Cuối năm 2004, qua tìm kiếm ở khu vực xã Mỹ Quang (huyện Phù Mỹ), ông đã phát hiện mộ chôn tập thể 7 thi hài chiến sĩ cách mạng, đưa về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ ở địa phương. Đầu năm 2005, ông đã tìm được thêm 2 địa điểm ở Phù Cát và vùng giáp tỉnh Phú Yên. Tại 3 địa điểm, ông Thu phát hiện 18 hài cốt liệt sĩ, xác định được danh tính và thông báo cho người thân.

“Đi tìm đồng đội” - việc làm nghĩa tình của ông Thu được nhiều người bày tỏ sự cảm phục và yêu mến.

PHẠM VĂN ĐÓ