QĐND - Chiều biên giới mờ sương, từng đàn trâu thủng thẳng dắt nhau về trên con đường núi gập ghềnh. Tiếng mõ lóc cóc vang xa, lòng tôi lại nhớ đến tiếng mõ thuyền chài của ngư dân nơi miền biển quê mình. Nhớ dáng cha liêu xiêu, bước từng bước mệt mỏi sau mỗi lần đi biển về. Nhớ bóng mẹ tất tả, nhặt nhạnh từng con cá to, nhỏ để kịp buổi chợ sớm. Và nhớ cả phiên chợ “mua may, bán rủi” mỗi độ Tết đến, Xuân về mà du khách thập phương vẫn biết đến với cái tên “Chợ Viềng”.

Tôi sinh ra nơi miền biển Hải Hậu (Nam Định) cát trắng, gió lộng. Lớn lên, gắn bó với nghiệp nhà binh, đơn vị đóng quân nơi miền Tây Bắc đồi núi trùng điệp, mỗi năm chỉ về thăm nhà đôi, ba lần. Đã 5 cái Tết, tôi cùng anh em trong đơn vị đón Tết xa nhà nên không còn được đi phiên chợ chỉ họp một phiên duy nhất nơi quê nhà. Nghe ông nội tôi kể lại, trước đây, vùng trấn Sơn Nam Hạ có tới 4 chợ Viềng cùng tồn tại, đó là chợ Viềng Phủ Giày (Vụ Bản), Nam Giang (Nam Trực), Nghĩa Thịnh (Nghĩa Hưng) và Mỹ Trung (Mỹ Lộc). Nhưng bây giờ thu hút du khách nhiều nhất vẫn là Viềng Vụ Bản và Viềng Nam Trực. Mỗi chợ đều có nét độc đáo riêng nhưng tựu chung, đều là biểu tượng của hình thức sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng cộng đồng, biểu thị nền kinh tế phồn thực của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng.

Chợ Viềng chỉ bán những công cụ cho hoạt động sản xuất nông nghiệp hoặc các loại giống cây trồng hay các sản phẩm đúc đồng, mỹ nghệ, mây tre đan và đồ cổ, thể hiện sự tài hoa, khéo léo của người dân địa phương. Có một điều đặc biệt, chợ Viềng còn là nơi bán các loại đồ dùng cũ. Đặc biệt hơn, ở đây cả người bán và người mua đều không hề mặc cả, kì kèo thêm bớt giá. Đây là phiên chợ mà người bán không cần bán đắt, chỉ cần “bán”, “mua” để lấy niềm vui và cầu may mắn phát tài trong năm. Nhiều người quan niệm rằng, đầu năm phải đi bằng được chợ Viềng để mong có lộc cho cả năm buôn may bán đắt; người làm nông nghiệp thì mưa thuận gió hòa, mùa màng sẽ bội thu.

Chợ Viềng - niềm tự hào của mỗi người dân quê tôi. Tuy rằng cái ý nghĩa xa xưa là nơi bán đi xui xẻo, mua về sự an lành đã bị mai một nhưng dù xa xôi, ai cũng phấn khởi đi chợ, tìm mua bằng được một món hàng với ý nghĩa cầu may mắn cho một năm mới.

NGỌC KHÁNH