Chúng tôi vừa về xã Triệu Trung, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị, thật bất ngờ trước sự đổi thay của mảnh đất này. Những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, 8 thôn trong xã bom cày lên tanh bành, xã trở thành vùng đất chết của "vành đai trắng". Còn nay, sau 32 năm giải phóng, màu xanh no ấm đang trở lại: Đường bê tông, trường học, trạm xá... điện thắp sáng đến 100% các hộ trong xã.

Giàu lên nhờ lúa - cá

8 thôn của xã Triệu Trung những ngày này rực sắc cờ Tổ quốc, băng-rôn, khẩu hiệu cổ động cho ngày bầu cử Quốc hội khoá XII. Danh sách các đại biểu ứng cử và cử tri được niêm yết ở các nhà văn hóa thôn, trụ sở UBND xã, tấp nập người đến tìm hiểu. Chủ tịch xã Nguyễn Quang Cử không giấu nổi niềm vui:

- Nhân dân phấn khởi lắm bởi năm nay lúa, ngô, cá, lợn của bà con đều hứa hẹn một vụ mùa bội thu.

Ông dẫn tôi đi trên con đường liên xã trải bê tông rộng, hai bên đường các loại lúa giống mới cao sản IR3536, HT1, OM 2717 tốt bời bời đang độ uốn câu, những chân ruộng cao trồng sắn, lạc, đậu, mía, ngô đã trổ cờ, đậu bắp. Chị Hồ Thị Ái, xã đội phó đi cùng cho biết:

- Dự kiến mùa này năng suất lúa cho thu hoạch 6,8 tấn/ha cao hơn năm trước 1 tấn; mía, sắn, ngô, đậu sản lượng đều tăng cao. Xã mở rộng mô hình "lúa - cá" "nuôi lợn trên cá" đang được bà con nhiệt tình hưởng ứng vì đã có những gia đình trong xã giàu lên nhờ hai mô hình sản xuất này.

Cán bộ xã Triệu Trung thăm mẹ Phạm Thị Thảo, 87 tuổi, là vợ liệt sĩ, con dâu của Mẹ Việt Nam anh hùng Phạm Thị Nguyên.

Cựu chiến binh Phan Sáu ở thôn Đạo Đầu với 1 sào Trung bộ (500m2) mạnh dạn vay vốn và được xã giúp thêm, ông nuôi cá thịt trong chân ruộng trũng thu được 20 triệu đồng tiền lời nhờ bán cá. Ông khoe:

- Số tiền lời tôi đầu tư tất cả cho vụ cá - lúa năm nay. Chỉ riêng tiền bán cá bột hồi đầu năm tôi đã thu đủ vốn, tiền lời còn đang nằm ở dưới 5 sào lúa cao sản này. Đến cuối năm, tôi tiếp tục vay vốn để xây chuồng trại nuôi lợn nái trên mặt diện tích ao thả cá giống, cá thịt mới trúng thầu của xã. Ở thôn này, xã này những gia đình có kinh tế khá giả như nhà tôi đang ngày càng nhiều hơn.

Có tới 300 hộ trong xã thu nhập bình quân từ 20 triệu đến 30 triệu tiền lời/ năm từ tiền bán cá giống, cá thịt, đó là chưa kể các sản phẩm phụ thu ở vườn nhà như cây trái ăn quả, gia cầm…

- Bí quyết thành công chính là chúng tôi đã có biện pháp chỉ đạo kiên quyết trong khâu chọn giống, thuỷ lợi, hỗ trợ cho mô hình chăn nuôi, trồng trọt giỏi, chọn đúng thời điểm để nhân rộng mô hình. Xã Triệu Trung đang giàu lên nhờ lúa, cá, lợn - Chủ tịch xã Nguyễn Quang Cử khẳng định - Bình quân lương thực đầu người đạt 786kg/năm. Đã đến lúc chúng tôi nghĩ đến việc trồng lúa có giá trị kinh tế hàng hoá cao để tham gia thị trường xuất khẩu gạo.

Hộ chính sách không còn nghèo

Triệu Trung là xã dẫn đầu huyện Triệu Phong về công tác chăm sóc Thương binh-Liệt sĩ và Người có công. 12 năm nay xã không còn các hộ chính sách nghèo, số hộ khá, hộ giàu ngày càng tăng lên, nhờ các chế độ ưu đãi của nhà nước chính quyền và nhân dân trong xã. Bí thư đảng uỷ xã Nguyễn Chơn Thạnh cho biết:

- Việc chăm sóc các gia đình thương binh liệt sĩ, người có công, Bà mẹ Việt Nam anh hùng đã ăn sâu vào tiềm thức nhân dân ở đây. Quỹ "Đền ơn đáp nghĩa" của xã năm nào cũng thu được gấp đôi so với dự kiến.

Năm 2006 với "Quỹ đền ơn đáp nghĩa" xã đã xây hai ngôi nhà tình nghĩa, tặng quà cho các cháu con em thương binh, liệt sĩ học giỏi tạo điều kiện tốt nhất cho các cháu đến tuổi lao động tham gia học các trường đào tạo nghề, xuất khẩu lao động, bố trí công việc ở các hợp tác xã thủ công thêu ren do xã mở với thu nhập khá cao.

Chúng tôi đến thăm nhà cụ Nguyễn Chơn Cháu (có vợ và con trai là liệt sĩ). Cụ Cháu cho biết:

- Năm nay tôi đã 90 tuổi. Được chính quyền xã và bà con trong xã quan tâm tạo điều kiện tốt nhất nên nhiều năm nay lúa tốt, bò nhiều, lợn nhiều, gia đình tôi đã xây được nhà hai tầng, các cháu có công ăn việc làm ổn định. Con dâu tôi (vợ liệt sĩ Nguyễn Chơn Thành, con trai cụ) có vốn để đầu tư mở rộng sản xuất, chăn nuôi. Nhà đã có 2 máy cày. Chuyện hôm nay ở trong mơ cũng không có.

Tôi thăm nhà mẹ Việt Nam anh hùng Phạm Thị Nguyên; mẹ Nguyễn Thị Sáo, vợ của liệt sĩ Nguyễn Văn Giáo; xem mô hình vườn - ao - chuồng của thương binh Phạm Mai… Ở đâu cũng thấy sự khởi sắc của cuộc sống ấm no, hạnh phúc, trên các khuôn mặt đôn hậu, hiền lành, nhẫn nại, chịu thương, chịu khó. Sự tri ân của nhà nước, của nhân dân như phần nào làm vơi đi nỗi đau mất mát do chiến tranh để lại. Tôi đến thắp hương ở nghĩa trang liệt sĩ xã-nơi yên nghỉ của anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Giáo (bị địch tra tấn dã man bằng cách mổ bụng moi gan) và 5 mẹ Việt Nam anh hùng của xã cùng 200 liệt sĩ. Nghĩa trang mới sửa còn thơm mùi vôi và hương của những bông hoa sứ trắng tinh khiết cắm trên hàng bia mộ thẳng tắp. Các mẹ, các bác, các anh như đang hướng nhìn, chứng kiến sự thay da đổi thịt của quê hương.

Vì thế hệ tương lai

Từ nhiều năm nay chính quyền xã Triệu Trung coi các trường mẫu giáo, trường tiểu học, trường phổ thông cơ sở là nôi đào tạo nguồn nhân lực cho tương lai. Chính vì vậy việc đầu tư xây dựng, cơ sở vật chất, chế độ khuyến khích học sinh đi học, các cháu học giỏi, xây dựng đội ngũ giáo viên trở thành việc làm thường xuyên và được coi trọng. 100% các cháu đến tuổi đi học được học bán trú ở các trường mầm non sạch đẹp, khang trang đạt chuẩn quốc gia về giáo dục đã nhiều năm nay.

Trường mầm non ở thôn Thanh Lê, xã Triệu Trung

Ông Hoàng Công Mậu, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã cho biết:

- Trong giáo dục, chính quyền xã chú trọng về mặt chất lượng, không chạy theo bệnh thành tích; chủ trương của xã được phụ huynh học sinh đồng thuận cao. Tuy nhiên, nhờ có nhiều chính sách hỗ trợ cho thầy, cô giáo nên học sinh ở cả ba trường đạt tỷ lệ khá, giỏi cao trong các kỳ kiểm tra và thi tốt nghiệp. Các cháu đi thi học sinh giỏi cấp tỉnh, cấp quốc gia, ngoài việc được xã lo tiền tàu xe, ăn ở còn được tặng 500 nghìn đồng.

Năm 2006, trong xã có 57 em thi đậu vào các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, cả xã không có cháu nào thất học. Tuy nhiên, một vấn đề mà bà con và chính quyền xã băn khoăn đó là việc giải quyết công ăn việc làm cho các cháu học sinh không đỗ vào các trường đại học nhưng đã đến tuổi lao động. Xã đã tìm mọi cách tạo điều kiện gửi các cháu đi học trường đào tạo nghề, xuất khẩu lao động, tìm việc ở các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh và các khu công nghiệp, nhưng số đó vẫn chưa nhiều. Xã rất mong có sự đầu tư của tỉnh, của Nhà nước phát triển thêm ngành nghề mới thu hút các lao động có văn hóa trong xã, để các cháu phát huy được hết khả năng trong xây dựng kinh tế xã hội ngay trên mảnh đất Triệu Trung anh hùng.

Bài và ảnh: VŨ ĐẠT