Đón xuân trên đất bạn

Đưa các anh trở về trong lòng đất mẹ.

Tôi theo chân Thượng tá Trần Đình Phòng-Phó chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Thừa Thiên-Huế vượt hơn 1.000 km với hàng trăm đèo dốc sang đất bạn Lào.

Chuyến đi này ngoài việc thăm hỏi, tặng quà Bộ chỉ huy quân sự các tỉnh Sa-ra-van, Xê Công và nhân dân nước bạn, chúng tôi còn chúc Tết cán bộ, chiến sĩ Đội 192 đang thực hiện nhiệm vụ “đặc biệt” thiêng liêng cao cả. Bên nước bạn bây giờ cuối mùa khô nên khí hậu hết sức khắc nghiệt, nắng như đổ lửa, gió táp cháy cả thịt da. Trong ngôi nhà bạt giữa cánh rừng khô hạn thuộc huyện Tù Muồi, qua tâm sự với đội trưởng Nguyễn Trung Thành, chúng tôi biết, ngày mới thành lập đội gặp rất nhiều khó khăn. Trong điều kiện bất đồng về ngôn ngữ, phong tục tập quán, công việc tìm kiếm của các anh phải bắt đầu từ các nguồn tin của đồng đội, nhân dân và thân nhân gia đình. Để tìm đến những địa điểm đó là cả một quá trình gian nan, vất vả bởi qua bao nhiêu năm địa hình thay đổi, có nhiều trường hợp không để lại sơ đồ, dấu vết, vật chuẩn.

Trung tá Nguyễn Trung Thành tâm sự: “Nhờ làm tốt công tác giáo dục chính trị tư tưởng nên 100% cán bộ, chiến sĩ yên tâm, hăng hái lên đường làm nhiệm vụ. Chúng tôi xác định, nhiệm vụ mình đang thực hiện dù gian nan, vất vả nhưng ý nghĩa của việc quy tập mộ liệt sĩ mang về đất mẹ là thể hiện nghĩa vụ, trách nhiệm và tình cảm thiêng liêng đối với hàng triệu người cha, người mẹ, người vợ và người con có thân nhân đã hi sinh vì nghĩa lớn, là sự tri ân, báo đáp đối với những người đã khuất”.

Còn đây là tâm sự của Thiếu úy chuyên nghiệp Lê Bắc Sáu (người 7 năm liên tục thực hiện nhiệm vụ đặc biệt này): “Mùa xuân này không được đón Tết cùng gia đình, nhưng cứ nghĩ đến bao người mẹ đằng đẵng hơn 30 năm mòn mỏi ngóng đợi tin con, nên chúng tôi vẫn cảm thấy ấm lòng nơi đất bạn. Tìm và mang được một bộ hài cốt liệt sĩ về Tổ quốc là góp phần làm vợi bớt nỗi đau thương, chờ mong khắc khoải của một người mẹ già ở quê hương”.

Để có được những việc làm ý nghĩa lớn lao ấy, những ngày tháng qua, cán bộ, chiến sĩ Đội 192 phải hành quân theo dấu bản đồ, sau lưng là cơm nắm, là ba lô trĩu nặng với đủ hành trang của người chiến sĩ ra trận. Cũng súng, đạn, cuốc, xẻng, tăng, võng, gạo, muối, hương, hoa... họ đi vào các trận địa năm xưa, nơi ấy là những khu hậu cứ, trạm phẫu, bệnh xá... giữa đại ngàn heo hút để tìm kiếm nơi yên nghỉ của các liệt sĩ. Tới được những nơi đó, nhiều khi họ phải hành quân bộ hơn 10 ngày băng đèo, lội suối, trên vai mang vác tới 40kg lương thực và dụng cụ, lúc về lại gùi hài cốt liệt sĩ. Có hôm, cả đội phải chia làm nhiều ca, tìm kiếm kỹ lưỡng trong từng kẽ đá, mò mẫm từng vũng nước đọng trong lòng hang tanh mùi rêu mốc. Chuyện đói cơm, khát nước, ngủ rừng là điều hiển nhiên. Có hôm mưa rừng xối xả, lũ từ thượng nguồn đổ về chảy cuồn cuộn, mặc dầu áo quần sũng nước, thịt da tím tái nhưng các anh vẫn "chiến đấu" với lũ để bảo vệ hài cốt không bị cuốn trôi. Các địa danh như Binh trạm 41, Binh đoàn 37, Tù Muồi, Na Khôn Phên, Toọc Ôn Kẹo, Xê Công... ở đâu có bước chân của cha anh từng in dấu thì ở đó có những người lính đội 192 tìm về.

Thượng tá Võ Đức Hưng-Phó Chủ nhiệm Chính trị, Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Thừa Thiên-Huế cho biết: “Từ năm 1995 đến 2007, qua 22 lần xuất quân tìm kiếm, Đội 192 trực tiếp khảo sát, tìm kiếm được 537 ngôi mộ có hài cốt, trong đó có 74 mộ có tên và quê quán. Riêng địa bàn trong nước, đội kết hợp với các địa phương quy tập được 1.522 mộ về các nghĩa trang”.

Chia tay Đội công tác “đặc biệt” 192 và quân dân Sa-ra-van, Xê Công, bộ đội và nhân dân các bộ tộc Lào anh em tiễn chúng tôi qua bên kia con suối cạn. Chúng tôi trở về đất mẹ Việt Nam cũng là lúc mùa xuân đang hối hả tràn về...

Bài và ảnh: PHAN TIẾN DŨNG