Dịu bớt nỗi đau chiến tranh

Con đường từ ngã tư Nhổn đến làng Hữu Nghị thuộc Hội Cựu chiến binh Việt Nam không xa, song quả thực khúc khuỷu và rất khó đi. Nhưng khi đến làng Hữu Nghị, mọi nỗi mệt nhọc trong tôi như tan biến bởi được chứng kiến tình cảm của các cựu chiến binh (CCB) và  thanh, thiếu niên khuyết tật do nhiễm chất độc da cam. Càng cảm động hơn khi được hòa chung trong niềm vui của tất cả mọi người đón Đại tướng Phùng Quang Thanh, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó bí thư Đảng ủy Quân sự Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đến thăm làng Hữu Nghị vào chiều ngày 25-7.

Tuyến đường xã Vân Canh (huyện Hoài Đức, Hà Nội) mù mịt bụi, nhưng khuôn viên làng Hữu Nghị lại rất sạch sẽ và thoáng đãng. Đúng 15 giờ, Đại tướng Phùng Quang Thanh đến thăm làng Hữu Nghị. Ngay từ khoảnh khắc đầu tiên, sự thân tình nhanh chóng lan tỏa trong cảm xúc của tất cả mọi người. Ân cần và gần gũi, Đại tướng cùng chụp ảnh với các em, hỏi han và động viên các em phấn đấu vượt qua khó khăn.

Trong chuyến thăm này, đồng chí Bộ trưởng đã thay mặt Đảng ủy Quân sự Trung ương, Bộ Quốc phòng trao tặng làng Hữu Nghị 120 chiếc giường i-nốc, 120 bộ chăn, ga, gối, đệm, 60 chiếc tủ i-nốc, trị giá 773 triệu đồng. Nhưng ngay sau khi nghe các đồng chí trong ban giám đốc làng Hữu Nghị báo cáo, nhất là trực tiếp gặp các CCB, trẻ khuyết tật, đồng chí Bộ trưởng đã quyết định  tặng làng Hữu Nghị một chiếc ô tô 24 chỗ và 10.000 lít xăng, dầu mỗi năm để có điều kiện thuận lợi đưa, đón CCB đến điều dưỡng cũng như đi an dưỡng trong thời gian về khám, chữa bệnh tại làng.

Đến thăm nơi ở của các em, Đại tướng Phùng Quang Thanh đã dành thời gian hỏi chuyện bảo mẫu Phạm Thị Long. Đồng chí Bộ trưởng rất xúc động khi biết, chị Long là "mẹ", chăm sóc 17 em (trong tổng số 120 em của làng). Hằng ngày, chị Long dành hầu hết thời gian, có hôm đến 23 giờ để chăm sóc các "con" mà không quản khó khăn, vất vả. Hiểu rõ sự tận tụy của "người mẹ" có nụ cười hiền và tấm lòng cao cả như tất cả bảo mẫu, cấp dưỡng ở làng, Đại tướng Phùng Quang Thanh khẳng định, trong thời gian sớm nhất, Bộ Quốc phòng sẽ hỗ trợ thêm 500.000 đồng/người/tháng, để những người nhiệt huyết với công việc nhưng mức lương lại thấp (chỉ hơn 1,1 triệu đồng/tháng) như chị Long cải thiện cuộc sống. Được Đại tướng động viên, chị Long tâm sự mà giọng cứ nghẹn lại trong  xúc động:

- Chúng cháu xin cảm ơn Bộ Quốc phòng, cảm ơn bác. Cháu hứa sẽ nỗ lực hơn nữa, quyết tâm thực hiện tốt hơn nữa công việc của mình. Sự động viên này không chỉ có ý nghĩa vật chất mà còn thể hiện sự gắn bó khăng khít, thắm tình quân dân, là động lực để chúng cháu có trách nhiệm hơn trong công việc.

Cũng như chị Long, cô giáo Bùi Thị Thu Hà của lớp giáo dục đặc biệt đã gắn bó với làng Hữu Nghị một thời gian dài. Là người Hà Nội, nhà ở phố Võng Thị (phường Bưởi, quận Tây Hồ), sau khi tốt nghiệp Đại học Sư phạm I, dù có rất nhiều cơ hội tìm được việc làm có thu nhập cao, song chị Hà quyết định gắn bó với làng, với các em. Chị Hà cho biết:

- Khi quyết định về dạy ở đây, tôi không chỉ muốn truyền đạt kiến thức cho các em mà còn muốn chia sẻ, giúp đỡ các em vươn lên trong cuộc sống, bởi công việc của chúng tôi không chỉ đòi hỏi sự kiên nhẫn mà cần có cả tấm lòng.

Hiện tại, lớp học của cô giáo Hà có 16 học sinh. Em nhỏ nhất 5 tuổi, em lớn nhất 18 tuổi, trong đó 1/3 các em bị câm, điếc, 2/3 thiểu năng trí tuệ. Từng chút, từng chút một, với sự bảo ban tận tụy của các cô, các em đã biết tô màu, một số sử dụng khá thành thạo máy vi tính, thêu, may công nghiệp, làm hoa lụa…

Giản dị mà ấm cúng, màn biểu diễn văn nghệ của các "ca sĩ, người mẫu" làng Hữu Nghị khiến Đại tướng Phùng Quang Thanh và tất cả mọi người không nén được sự xúc động. Những "người mẫu chân đất" cố gắng hoàn thành "màn trình diễn" với tất cả khả năng. Đặc biệt, em Nguyễn Thị Thu mới 5 tuổi, bị nhiễm chất độc da cam, do còn bỡ ngỡ đã được Đại tướng bế công kênh trên sân khấu với một tình cảm đặc biệt.

Trước đó, trong buổi sáng, chúng tôi đến sớm hơn lịch trình và may mắn được xem "buổi tổng duyệt" chương trình văn nghệ mà các em đang tích cực chuẩn bị. Ngồi trên xe lăn, bạn Nguyễn Thị Oanh cùng tốp hát ca khúc "Trái đất này là của chúng mình" với sức cuốn hút đến lạ kỳ. Nhà ở xóm 2, xã Yên Cư, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình, Oanh bị liệt cả hai chân do di chứng từ ông nội em là Nguyễn Văn Uy bị nhiễm chất độc da cam trong chiến tranh. Hiện đang học lớp 10, Oanh là "cây văn nghệ" của làng với chất giọng hồn nhiên, trong trẻo.

Tiếp đó là tiết mục thời trang đặc biệt với "trang phục" được làm từ… giấy báo và những sợi tua rua, do những bạn bị câm, điếc biểu diễn. "Màn trình diễn" diễn ra trong im lặng. Bảo mẫu ký hiệu, uốn nắn các động tác bằng tay, còn các em thực hiện với tất cả sự say mê. Cùng đứng xem với tôi, mắt rơm rớm, Đại tá Đặng Vũ Dũng, Giám đốc làng Hữu Nghị bộc bạch:

- Thương lắm! Mỗi em có một số phận khác nhau, nhưng có chung một hoàn cảnh khi mang trên mình nỗi đau bởi di chứng chiến tranh. Với sự yêu thương và nỗ lực của cả tập thể, chúng tôi cố gắng hết sức để bù đắp những khiếm khuyết cả về thể xác lẫn tinh thần, để các em có thêm nghị lực, vươn lên trở thành người có ích trong xã hội.

Cách đó không xa, trong Vườn Hòa Bình, bạn Lâm Thị Vân, dù liệt nửa người vì bị bại não, song với chiếc chân phải được nẹp cứng vẫn gắng sức dìu bạn Lê Thị Loan đến ngồi ở chỗ có bóng cây. Trò chuyện cùng tôi, Vân tâm sự:

- Nhà em ở xã Hải Hòa, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Em được về đây điều trị từ năm 2005. Ban đầu cũng nhớ nhà lắm, song được các mẹ chăm sóc, động viên, em hòa nhập nhanh và tự tin hơn nhiều.

Hỏi kỹ mới biết, ở làng, tất cả các em đều gọi bảo mẫu là mẹ. Được nghe tiếng "mẹ" mà Vân nói, dù cách phát âm khá khó khăn, nhưng ẩn trong đó là sự trìu mến đến nghẹn lời. Tôi hiểu, đó chính là tình cảm trìu mến, sự đồng cảm, sẻ chia như những người thân trong gia đình.

Được biết, từ ngày thành lập đến nay, qua hơn 11 năm, làng Hữu Nghị đã đón nhận hơn 2.000 lượt CCB, thanh niên xung phong là nạn nhân chất độc da cam từ Quảng Bình trở ra phía Bắc và hơn 500 lượt trẻ em từ 34 tỉnh, thành phố đã đến điều trị.

Do di chứng chất độc da cam, các em bị nhiều bệnh, tật khác nhau như dị tật vận động, teo cơ, khiếm thính, đa phần là thiểu năng trí tuệ. Ngoài việc được nuôi dưỡng, các em được chữa bệnh phục hồi chức năng và tùy theo khả năng, được đưa vào các lớp học đặc biệt như tin học, thêu, may công nghiệp, làm hoa lụa. Đến nay, nhiều em đã và đang làm việc ở một số cơ sở may, thêu, làm hoa, tự nuôi sống được bản thân…

Chia sẻ với các CCB và các em, Đại tướng Phùng Quang Thanh phát biểu khẳng định:

- Bộ Quốc phòng sẽ đỡ đầu làng Hữu Nghị bằng tình cảm và trách nhiệm với đồng chí, đồng đội cùng chung chiến hào. Trong thời gian tới, Bộ Quốc phòng sẽ thành lập quỹ ủng hộ nạn nhân chất độc da cam để các doanh nghiệp, cá nhân giàu lòng hảo tâm trong và ngoài nước cùng tham gia làm từ thiện.

Thời gian dường như trôi đi nhanh hơn, chia tay làng Hữu Nghị, chia ta lãnh đạo, chỉ huy, các CCB, các em nhỏ bị di chứng chất độc da cam có hoàn cảnh khó khăn của làng, Đại tướng Phùng Quang Thanh đã trồng cây ngọc lan tặng làng Hữu Nghị. Ai cũng quyến luyến với tình cảm của Đại tướng. Một mai, cây ngọc lan sẽ đâm chồi, nảy lộc, bung nở hoa thơm ngào ngạt, xua tan nét đượm buồn trên ánh mắt của các em nhỏ mà tôi chợt cảm nhận được.

Thay mặt Hội CCB Việt Nam, đồng chí Trung tướng Trần Hanh, Chủ tịch Hội CCB Việt Nam xúc động phát biểu:

- Hội CCB Việt Nam vô cùng biết ơn sự quan tâm, giúp đỡ của Bộ Quốc phòng. Đây sẽ là nguồn động viên thấm đậm tình đồng chí, đồng đội, vừa ý nghĩa vừa thiết thực, giúp các CCB và các trẻ khuyết tật của làng Hữu Nghị giảm bớt khó khăn, thêm tự tin và nghị lực vươn lên trong cuộc sống. 

Bài và ảnh: NGUYỄN ĐỨC HIẾU